ترجمه نهج الخطابة- سخنان پیامبر ص و امیرالمؤمنین ع ج 1 و 2

نویسنده : علامه فقید آیت الله علم الهدی خراسانی قدس سره

مقدمه کتاب

بنام خداوند بخشنده مهربان
ستایش مخصوص خداوندی است که بر ما به شناسائی خود منّت نهاده و بسوی راهی که برای سعادتمان مقرّر فرموده است راهنمائی نموده، و ما را از پیروان بهترین پیامبرانش قرار داده است.
و به پیروی راهبرانی هدایتمان فرموده که آنان از فرزندان و بستگان پیامبر او هستند، و کلّیّه ناپاکیها را از آنان بر طرف نموده است.
درود بر بزرگ پیغمبری که خداوند او را فرو فرستاده در میان بشر تا مخلوق را از وادی گمراهی برهاند و با نور تابناکش تیرگیهای نادانی را بزداید.
درود بر فرزندان رسول، آن بزرگ مردانی که خداوند آنها را بر بندگانش حجّت قرار داده، و ایشان را وسیله خوشنودی خویش و مبیّن آیات و احکامش گردانیده است.
این بنده گنهکار و ناچیز که امیدوار به آمرزش خدای بزرگ است، چنین اظهار می دارد که:
چون در سخنان رسا و خطبه های شیوای مولای متّقیان علی علیه السّلام نظر کردم که دانشمند عالیقدر مرحوم سیّد رضی آنها را جمع آوری فرموده است آن بیانات رشیقه را جامع علوم و حاوی انواع دانشها یافتم بطوری که افراد بشر از ایراد این گونه سخنرانیها عاجزند، اگر چه به عظمت کلام آفریننده متعال نمی رسد، در این هنگام این فکر در مغزم خلجان نمود که خطبه های حضرت رسول اکرم (ص) و ائمّه طاهرین علیهم السّلام را جمع آوری نمایم، که همانند نور تابناکی دلهای دانشمندان جهان را روشن فرموده و همچنان ضیاء تابنده ای درون دلباختگان عرفان حضرت حقّ، جای گرفته است.
آن بیاناتی که رهبران عظیم الشّأن اسلام، آنها را از گنجهای الهی استخراج فرموده و از منبع وحی وحدانی پروردگار بدانها الهام شده است. آن کلمات درر بار را جمع آوری نمودم که خوانندگان محترم از مطالعة آنها استفاده کنند و افرادی که قابلیّت ارتقاء به مراتب معنوی دارند به وسیله این بیانات روحبخش، به درجات بلند مرتبه روحانی هدایت گردند.
و بر حسب تقاضای برخی از دوستان، این سخنوریهای درربار را به فارسی ترجمه نمودم که مورد بهره برداری همگان قرار گیرد، و از خوانندگان ارجمند، تقاضا می کنم که اگر سهو و غفلتی در ضمن ترجمه ملاحظه فرمایند، با دیده عفو و بخشش بنگرند. از خدا یاری می جویم و هم او مورد توکّل و اعتماد است

سخنرانیهای پیامبر صلوات الله علیه

اولین خطبه حضرت که در روز جمعه و در مدینه ایراد شده است

«هنگامی که پیغمبر اکرم (ص) از مکّه بطرف مدینه مهاجرت فرمود، روز دوشنبه» «دوازدهم ربیع الاول در دهکده «قبا» بر- بنی عمرو بن عوف- وارد گردید» «و سه روز در آنجا توقّف فرموده و مسجدی بنا نمود، و روز جمعه همان هفته،» «حضرتش از قبا حرکت نموده و در یثرب نزول اجلال فرمود و در آنجا» «اقامه نماز جمعه نموده و این خطبه مبارکه را به عنوان اوّلین خطبه و سخنرانی در» «آن هنگام انشاء فرمود، و از آن به بعد، خطبه در نماز جمعه واجب» «شد، حاصل مضمون سخنرانی آن جناب قریب به این است:»
ستایش مخصوص خدائی است که من او را می ستایم، و از او در کارها یاری میجویم و هم از او طلب آمرزش میکنم و در راههای زندگی از او هدایت میخواهم، بدو ایمان دارم و در مقابل عظمتش طغیان نمی کنم و با هر کس به وی کافر باشد دشمنی میورزم گواهی میدهم بر اینکه بجز خدای یکتا آفریدگاری برای جهان وجود ندارد، گواهی میدهم بر اینکه محمّد بنده و سفیر اوست، فرستاده است او را برای راهنمائی مردم و ایجاد نورانیّت در افکار اجتماع، و پند دادن به افراد بشر، در هنگامی که مدّتی است پیغمبری از جانب خدا برانگیخته نشده است.
علم و دانش کمیاب، و قیامت نزدیک گردیده، و عمرها کوتاه است، هر کس مطیع خدا و رسول اوست رشد می یابد، و کسی که در مقابل فرامین خدا و رسول طغیان کند، مورد اغواء شیطان قرار گرفته و در منتهای گمراهی واقع شده است.
من به شما جمعیّت سفارش می کنم که پرهیزکاری و خوف از خدا را در جمیع مراحل زندگی پیشه خود قرار دهید، بدانید بهترین سفارشی که هر فرد مسلمان وظیفه دارد نسبت به برادر مسلمانش بنماید این است که او را- به سوی آخرت، ترغیب کند و وی را به پرهیزگاری وادار نماید، معنای پرهیزگاری این است که انسان همواره از نافرمانی خدا هراسان باشد، ترس از گناه، بزرگترین گواه صدق کسی است که جویای رستگاری آخرت است، آن هنگامی شخص میتواند وظیفه بندگی خود را از نظر پرستش و عبادت کامل پروردگار اجراء کند که در کردار نهانی و آشکارش هدفی بجز خدا نداشته باشد، چنین عبادتی نسبت به امور مادّی زندگی انسان، نافع بوده و اندوخته ای برای آخرت وی محسوب می شود. آخرت، جهانی است که انسان به اعمال گذشته خود و توشه ای که پیش فرستاده نیاز مبرم دارد، و البتّه کسی که دارای کردار ناشایست باشد، در آن روزگار آرزو می کند ای کاش بین او و کردارش فرسنگها فاصله بود، متوجّه باشید ای مردم، خداوند با اینکه پروردگار مهربانی است، در عین حال شما را از نافرمانیش می ترساند، کلام و وعده خدا راست است و هیچ گونه خلفی در وعده الهی وجود ندارد، و روی این حساب در قرآن مجید می فرماید: «گفتار خدا قابل تبدیل نیست، و من که پروردگار شما هستم، نسبت به بندگان خود ستم روا نمی دارم، پس ای مردم، از نافرمانی در مقابل اوامری که تاکنون خداوند فرموده، و یا بعد از این می فرماید، در پنهانی و آشکار بترسید، زیرا خود ترس از عذاب خداوند بزرگترین کفّاره گناهان است و سبب عفو و آمرزش پروردگار می شود، و ترس از خداوند نیز پاداش شخص فرمانبردار را در مقابل اجراء اوامر الهی بزرگ می گرداند، پس هر کس از او خائف باشد، بهره بزرگی عائد او می شود، تقوی و پرهیزگاری مانع خشم الهی می شود و موجب- روسفیدی بندگان می گردد، تقوی خدا را خوشنود می سازد و رتبه معنوی بنده را بالا می برد، از معنویّت الهی بهره برداری کنید و آن را از دست ندهید خداوند، کتاب خود را به شما آموخته، و راه بهره برداری از قرآن را برای شما گشوده است تا افرادی که در ادّعای خود راستگو هستند، از دروغگویان تمیز داده شوند، پس همچنان که پروردگار، نسبت به شما احسان فرموده است، شما هم نیکی کنید، و با دشمنان الهی دشمنی- بورزید، و در راه حمایت از آئین خدائی جهاد کنید. خداوند از بین تمام ملل و اقوام گوناگون دنیا شما را انتخاب کرده است به اینکه شما را مسلمان نامیده، پس هر کس هلاک گردد و یا اینکه نجات پیدا کند، هلاکت و رستگاری وی از روی بینش و درک است و حجّت بر او تمام شده است ...
قدرت و نیروی موجودات به خدا بستگی دارد، بسیار ذکر خدا بگوئید و بدانید که یاد پروردگار از تمام هستی و دارائی دنیا برای شما نافعتر است، برای دوران پس از مرگ خود کار کنید، هر کس وظائف خود را از نظر پرستش و اطاعت پروردگار، نیکو انجام دهد خداوند شئون اجتماعی او را در بین مردم کاملا تأمین می نماید، زیرا خداوند بر مردم حکومت به حقّ دارد، و مردم بر خدا حاکم نیستند، خدا مالک مردم است، امّا مردم مالک پروردگار خود نمی باشند،- اللَّه اکبر، لا حول و لا قوّة الّا باللَّه العلیّ العظیم. «پایان»