ترجمه تحف العقول

نویسنده : ابو محمّد حسن بن علیّ بن الحسین حرّانی مترجم : آیة الله شیخ محمد باقر کمره‏ای ره مصحح:علی اکبر غفاری‏

مقدمه «سخن ناشر»

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
امام حسن عسکری صلوات اللَّه علیه، در ضمن حدیثی در شأن فرزند برومند خود حضرت مهدی منتظر عجل اللَّه تعالی فرجه فرمود:
و اللَّه لیغیبنّ غیبة لا ینجو فیها من الهلکة الّا من ثبّته اللَّه عزّ و جلّ علی القول بامامته و وفّقه فیها للدّعاء بتعجیل فرجه
کمال الدین صدوق، ج 2 ص 384، باب 38.
به خدا سوگند، حضرت مهدی علیه السلام حتما و قطعا غیبتی می گزیند که در این غیبت، هیچ کس از هلاکت نجات نمی یابد، مگر آن کس که خدای عز و جل، او را بر قول به امامت ایشان (حضرت مهدی علیه السلام) ثابت بدارد، و به دعای بر تعجیل فرج حضرتش موفق بدارد.
ابو الصلت هروی می گوید: از امام ابو الحسن علی بن موسی الرضا (علیه السلام) شنیدم که می فرمود:
رحم اللَّه عبدا احیی امرنا «خدا رحمت آورد بر بنده ای که امر ما را احیاء کند.»
گفتم: چگونه امر شما احیاء می شود؟
فرمود: علوم ما را فرا گیرد، و به مردم بیاموزد، زیرا که مردم اگر زیبایی های کلام ما را بدانند، از ما پیروی می کنند.
بحار الانوار، ج 2، ص 30، حدیث 13
معرفت به امام زمان صلوات اللَّه علیه، وظیفه فرد فرد شیعیان و دوستداران آن بزرگوار است. اگر این معرفت نباشد، زندگی انسان زندگی در حیرت است و مرگ او، مرگ جاهلی.
در زمان غیبت، یاد حضرت بقیة اللَّه ارواحنا فداه، انتظار او، ایمان به او، و یقین به ظهور حضرتش، بالاترین تکلیف الهی است که خدای تعالی برای شیعه معین ساخته است.
مقدمه همه این وظایف، معرفت به آن امام همام است که این نعمت و موهبت الهی، هر چه بیشتر نصیب انسان گردد، نورانیّت او بیشتر می شود.
انتشارات کتابچی نیز با استعانت از حضرت باری تعالی عزّ اسمه و به یاد حجّت معبود، امام موعود عجل اللَّه تعالی فرجه، کتبی را که از احادیث نورانی خاندان نور علیهم السلام اقتباس شده، به منتظران حضرتش تقدیم می دارد.
خوانندگان گرامی را به دقّت در این سطور و کلمات نورانی فرا می خوانیم، و امیدواریم این دقّت و تعمّق، مقدمه ایمان گسترده تر و عمل خالص تر گردد، و خدای تعالی با تعجیل در فرج حضرتش بر عموم منتظران منّت نهد.
امیدواریم تلاش تمامی دست اندرکاران چاپ و نشر این کتاب مورد قبول حضرت حجت صلوات اللَّه و سلام علیه و عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف واقع شده و مشمول دعای خیر حضرتش قرار گیرند.
آمین یا رب العالمین
سید علی کتابچی

درگذشت آیت اللَّه حاج شیخ محمّد باقر کمره ای

فقیه و دانشمند معظم حضرت آیت اللَّه آقای حاج شیخ محمّد باقر کمره ای خمینی از علمای مشهور و نویسندگان بنام به شمار می رفت. وی پس از سال 1320 ق در کمره (اطراف خمین) در بیت علم و تقوا و فضیلت دیده به جهان گشود و پس از پشت سر نهادن دوران کودکی و طیّ تحصیلات مکتبخانه، نزد پدر بزرگوارش- مرحوم حجة الاسلام حاج شیخ محمّد که از علمای تحصیل کرده حوزه علمیه اصفهان بود- مقدمات علوم را تا سطوح بیاموخت، سپس برای ادامه تحصیل به اراک رفت و پس از چند ماه در سال 1341 ق به قم مهاجرت کرد و به تکمیل تحصیلات و فراگیری سطوع عالیه اشتغال ورزید. آنگاه به درس مرحوم آیت اللَّه العظمی حاج شیخ عبد الکریم حائری حاضر شده و از مباحث فقهی و اصولی آن مرد بزرگ بهره ها برد و همزمان با آن از درسهای آیات عظام: حاج سید ابو الحسن اصفهانی و میرزای نائینی (که به خاطر اعتراض به سیاستهای دولت وابسته به انگلیس ملک فیصل در عراق همراه با آیات عظام: شیخ محمّد حسین اصفهانی، سید عبد الحسین حجت، سید علی شهرستانی و شیخ مهدی خالصی به ایران- قم- تبعید شده بودند) فراوان بهره برد. نیز در سال 1346 ق که علمای اصفهان به عنوان مخالفت با حکومت رضا خان به قم مهاجرت کرده بودند به درس مرحوم آیت اللَّه العظمی حاج شیخ محمّد رضا مسجد شاهی اصفهانی حاضر شده و از درسهای عمومی و خصوصی وی بهره برد و مورد توجه خاص استاد قرار گرفت. وی این درسها را با فرزند استاد، مرحوم آیت اللَّه حاج آقا مجد الدین مباحثه می کرد. در سال 1347 ق به اصفهان رفت و به مدّت دو سال مهمان استاد بود و از درسها و معاشرتهای او بهره شایان برد. در سال 1349 ق به نجف رفت و در آنجا از محضر حضرات آیات عظام: سید ابو الحسن اصفهانی، میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی بهره های فراوان برد و مبانی فقه و اصول خویش را استوار ساخت. آیت اللَّه فقید در سال 1358 ق (1318 ش) پس از مراجعت به ایران و از اندکی اقامت در وطن خویش، به شهر ری کوچید و تا پایان عمر در آنجا اقامت گزید. فقید سعید تا پایان زندگی به تدریس خارج فقه و اصول، تالیف، ترجمه، راهنمایی مردم، اقامه جماعت اشتغال داشت و زهد فراوان و قناعت بسیار از زندگی اش مشهود بود. بر روزه گرفتن سه ماه رجب و شعبان و رمضان، نوافل یومیه، تهجد و شب زنده داری، رعایت مستحبات و پرهیز از مکروهات، بی اعتنایی به زخارف دنیا پای می فشرد و دو بار پیاده به حجّ خانه خدا مشرّف شد. از ذوقی عالی و طبعی سرشار برخوردار بود و شعر عربی و فارسی را روان می سرود. از آثار فراوانش تبحّر و مهارت او در فقه، اصول، تفسیر، کلام و عقاید، تاریخ، تراجم، ادبیات عرب و عجم، لغت، حدیث، ملل و مذاهب اسلامی، معانی و بیان، و غیره مشهود است.

از جمله کتابهایش که متجاوز از پنجاه عنوان است، عبارتند از:

1- تقریرات فقه و اصول اساتید خود در قم و نجف اشرف (خطی)
2- اصول الفوائد الغرویة بر گرفته از درس اصول اساتید خویش (2 ج: مباحث الفاظ و اصول عملیه)
3- حاشیه بر مکاسب (خطی)
4- رساله در مکاسب محرمه (خطی)
5- فصل الخصومة فی الورود و الحکومة (خطی)
6- فروع دین و نصوص احکام یا فقه فارسی (4 ج)
7- راهنمای حج
8- خداشناسی (ج 1)
9- الدین فی طور الاجتماع (5 ج، سه جلد آن به چاپ رسیده)
10- ستون دین
11- روحانیت در اسلام (2 ج)
12- مرامنامه اتحاد روحانیون و علمای اسلام
13- السیف المشتهر فی تحقیق اسم المصدر (این کتاب که بسیار مورد تشویق مرحوم شیخ محمّد رضا اصفهانی قرار گرفت، خطی است)
14- هدیه عید نوروز یا عروس مدینه
15- خودآموز علم بلاغت
16- خودآموز صرف زبان عربی
17- انتخابات اساسی حکومت ملی یا اصلاح مجلس شورای ملّی
18- کانون حکمت قرآن (تفسیر سوره لقمان)
19- کانون عفّت قرآن (تفسیر سوره یوسف)
20- ترجمه و شرح اصول کافی (4 ج)
21- ترجمه و شرح روضه کافی
22- ترجمه امالی شیخ صدوق
23- ترجمه خصال صدوق
24- ترجمه کمال الدین و تمام النعمة
25- ترجمه کنز الفوائد کراجکی به نام «گنجینه معارف شیعه امامیه»
26- ترجمه نفس المهموم محدث قمی به نام «رموز الشهادة»
27- ترجمه جلد دوم الکنی و الالقاب به نام «مشاهیر دانشمندان اسلام»
28- ترجمه (شیوا و متین) «مفاتیح الجنان»
29- ترجمه بحار الانوار- کتاب السماء و العالم به نام «آسمان و جهان» (10 ج)
30- ترجمه «تحف العقول»
31- ترجمه «الغارات» ابو ابراهیم ثقفی
32- حمزه سالار شهیدان در جنگ احد
33- همّت بلند، پرتوی از زندگانی سید الشهداء ترجمه «سموّ المعنی فی سموّ الذات».
34- نیز در مقدمه کتابهایی که ترجمه کرده است، شرح احوال مؤلف و معرفی کتاب را به تفصیل نگاشته که خود کتابی جداگانه را تشکیل می دهد.
35- دیوان اشعار (خطی).
36- حکومت شاهی مایه تباهی (تأیید جمهوری اسلامی).
37- پاسداری از حکومت جمهوری اسلامی.
38- مروارید حکمت (نظم کلمات قصار علی علیه السلام در نهج البلاغه). این مرد بزرگ از تمام اساتید خویش اجازه اجتهاد و روایت داشته و اجازه اجتهادش از مرحوم آیت اللَّه حائری بسیار قابل توجه است. آن عالم فرزانه پس از عمری سرشار از خدمات دینی، اجتماعی و علمی در 95 سالگی در تاریخ 5 محرم الحرام 1416 ق (14 خرداد 1374 ش) بدرود حیات گفت و در صحن حرم مطهر حضرت عبد العظیم حسنی- علیه السلام- به خاک سپرده شد.