فهرست کتاب


آداب و مستحبات نماز

عباس عزیزی‏

قنوت نماز وتر

لا اله الا الله الحلیم الکریم لا اله الا الله العلی العظیم سبحان الله رب السموات السبع و رب الارضین السبع، و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم. اللهم انت الله نور السموات والارض وانت الله زین السموات والارض و انت الله جمال السموات والارض، و انت الله عماد السموات والارض و انت الله قوام السموات والارض و انت الله صریخ المستصرخین وانت الله غیاث المستغیثین و انت الله المفرج عن المکروبین و انت الله المروح عن المغمومین و انت الله مجیب دعوة المضطرین و انت الله اله العالمین و انت الله الرحمن الرحیم و انت الله کاشف السوء و انت الله بک تنزل کل حاجة:
(معبودی نیست جز خداوند بردبار و بزرگوار، معبودی نیست جز خدای بلند پایه و بزرگ، منزه است خداوند که رب آسمانهای هفتگانه و زمینهای هفتگانه و آنچه در آنها و میان آنها است و رب عرش بزرگ است. خداوندا تو الله نور آسمانها و زمینی، و تو الله زیب آسمانها و زمینی، و تو الله جمال آسمانها و زمینی، و تو الله ستون آسمانها و زمینی، و تو الله پایه آسمانها و زمینی، و تو الله فریادرس ناله زنندگانی، و تو الله دادرس دادخواهانی، و تو الله زداینده اندوه اندوهمندانی، و تو الله برطرف سازنده غم غمزدگانی، و تو الله اجابت کننده دعای درماندگانی، و تو الله معبود جهانیانی، و تو الله رحمن و رحیمی، و تو الله زداینده پریشانی و سوء حالی، و تویی الله که هر نیازی به درگاه تو آورده شود)(137).

4 - تعقیبات نماز

قال الصادق (علیه السلام): من صلی صلوة و عقب الی اخری فهو ضیف الله و حق علی الله ان یکرم ضیفه:
هر که نماز فریضه کند و بعد از آن تعقیب بخواند تا نماز دیگر، یعنی به خواندن دعاهایی که بعد از نماز باید خواند و قرائت قرآن و غیره مشغول گردد تا وقت نماز دیگر، پس آن بنده مهمان خداست و حق است بر خدای عزوجل این که اکرام کند مهمان خود را.
(وافی، ج 2، ص 11)
مستحب است انسان بعد از هر نماز، مقداری مشغول تعقیب یعنی خواندن ذکر و دعا و قرآن شود. و بهتر است پیش از آن که از جای خود حرکت کند و وضو و غسل و تیمم او باطل شود، رو به قبله تعقیب را بخواند. لازم نیست تعقیب به عربی باشد، ولی بهتر است چیزهایی را که در کتابهای دعا دستور داده اند بخواند(138).
ما در این جا بعضی از تعقیبات مأثوره را که با فضیلت خاصی با اسناد معتبر نقل شده، می آوریم تا مؤمنین به خواندن آن مداومت فرمایند، و آنها چند رقم است:
1 - بعد از سلام هر نماز سه مرتبه الله اکبر بگو و در هر تکبیر دستها را تا محاذی گوشها بالا ببرد.
2 - از تعقیبهایی که خیلی سفارش شده است، تسبیحات حضرت زهرا (س) است که باید به این ترتیب گفته شود: 34 مرتبه الله اکبر، 33 مرتبه الحمد لله و 33 مرتبه سبحان الله(139).
امام صادق (علیه السلام) فرمود: اگر عبادتی بالاتر از این بود، خداوند آن را برای حضرت زهراء (علیه السلام) اهداء می کرد.
و نیز فرمود: از هزار رکعت نماز مستحب نزد خدا برتر است.
3 - مستحب است بعد از هر نماز، سجده شکر نماید و همین قدر که پیشانی را به قصد شکر بر زمین بگذارد، کافی است. ولی بهتر است صد مرتبه یا سه مرتبه یا یک مرتبه شکرا لله یا شکرا یا عفوا بگوید و نیز مستحب است که هر وقت نعمتی به انسان می رسد و یا بلایی از او دور می شود، سجده شکر بجا آورد(140).
4 - مستحب است صلوات بر پیغمبر (صلی الله علیه آله و سلم) بفرستد(141).
5 - مستحب است خواندن آیة الکرسی و آیه شهد الله... و آیه ملک، بعد از همه نمازها(142).
6 - دعاها و تعقیبات مشترک و مخصوص نمازها، که در کتب ادعیه آمده است و در این بخش تعدادی از آنها را آورده ایم.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: همین که از نماز واجب فارغ شدی به دعا و تعقیب نماز مشغول باش، دعای بعد از نماز صبح و ظهر و مغرب مستجاب می شود.(143)
7 - در تعقیب نماز شرط است که متصل به فراغ از نماز باشد.
8 - در تعقیب بهتر است در همان جای نماز رو به قبله و با طهارت بنشیند و آنچه از ائمه طاهرین (علیهم السلام) وارد شده، بخواند(144).
امام صادق فرمود: خداوند نمازهای پنجگانه را در بهترین ساعتها بر شما واجب کرد، بنابراین پس از نمازها (که در بهترین وقتها انجام می گیرد) دعا کنید(145).

تعقیبات مشترک نمازها

1. لا اله الا الله وحده وحده، انجز وعده، و نصر عبده، و اعز جنده، و غلب الاحزاب وحده، فله الملک و له الحمد، یحیی و یمیت، و هو حی لا یموت، بیده الخیر، و هو علی کل شی ء قدیر:
(خدایی جز الله نیست، یکتای یگانه، وعده خود را صورت واقع داد و بنده اش را یاری فرمود و سپاهش را عزت بخشید و به تنهایی بر همه احزاب چیره گردید. پس ملک او راست و حمد او را، زنده می گرداند و می میراند و او زنده جاوید است و خیر تنها به دست اوست و او بر همه کارها بسی قدرتمند است)(146).
2. اللهم اهدنی من عندک، و افض علی من فضلک و انشر علی من رحمتک، و انزل علی من برکاتک:
(پروردگارا، مرا به درگاه خود راه نمای، و از فضل خویش بر من فیض برسان، و رحمت خود را بر من بپراکن، و برکات خود را بر من نازل فرمای)(147).
3. اللهم صل علی محمد و آل محمد، و اجرنی من النار، و ارزقنی الجنة، و زوجنی من الحور العین:
(بار خدایا، درود تو بر محمد و خاندان محمد نثار باد. مرا از آتش دوزخ پناه ده، و بهشت را روزی من ساز، حورالعین را همسر من فرمای.)(148)
4. اعوذ بوجهک الکریم، و عزتک التی لاترام، و قدرتک التی لا یمتنع منها شی ء من شر الدنیا و الاخرة، و من شر الأوجاع کلها:
(بارالها، از بدی دنیا و آخرت و از بدی همه دردها به وجه کریم تو پناه می بریم و به عزت تو که دست هیچ پوینده به آن نرسد، و به قدرت تو که هیچ چیز در برابر آن توانایی سرپیچی ندارد، و حرکت و نیرویی جز خدای بلند مرتبه و بزرگ را نیست)(149).
5. اللهم انی اسئلک من کل خیر احاط به علمک و اعوذ بک من کل شر احاط به علمک، اللهم انی اسئلک عافیتک فی اموری کلها، و اعوذ بک من خزی الدنیا و عذاب الاخرة:
(بارالها، از تو همه خیرهایی را درخواست می کنم که علمت به آنها احاطه دارد و از هر بد که علم تو بر آن احاطه دارد به تو پناه می برم. بارالها، در همه کارهای خویشتن از تو سلامت و تندرستی می طلبم و از خواری دنیا و عذاب آخرت به تو پناه می برم.)(150)
6. سبحان من لا یعتدی علی اهل مملکته، سبحان من لا یأخذ اهل الارض بالوان العذاب، سبحان الرؤف الرحیم اللهم اجعل لی فی قلبی نورا و بصرا و فهما و علما، انک علی کل شی ء قدیر:
(پاک است خدایی که به مردم کشورش ستم روا نمی دارد، پاک است خدایی که اهل زمین را به عذابهای گوناگون فرو نمی گیرد. پاک است آن که مهربان است و پر مهر. بارالها، در دلم نور و بینش و فهم و علمی قرار ده که تو بسی به هر کار توانایی)(151).