فهرست کتاب


آداب و مستحبات نماز

عباس عزیزی‏

دعای قنوت نماز شب

الهی کیف ادعوک و قد عصیتک، و کیف لا ادعوک و قد عرفت حبک فی قلبی و ان کنت عاصیا، مددت الیک یدا بالذنوب مملوة، و عینا بالرجاء ممدودة. مولای انت عظیم العظماء وأنا اسیر الاسراء أنا الاسیر بذنبی المرتهن بجرمی، الهی لئن طالبتنی بذنبی لا طالبنک بکرمک، و لئن طالبتنی بجریرتی لا طالبنک بعفوک، و لئن امرت بی الی النار لاخبرن اهلها انی کنت اقول لا اله الا الله، محمد رسول الله، اللهم ان الطاعة تسرک، والمعصیة لا تضرک، فهب لی ما یسرک، واغفرلی مالا یضرک، یا ارحم الراحمین (خدای من چگونه بخوانمت با آنکه نافرمانی ات کرده ام، و چگونه نخوانمت با آنکه دوستی تو را در دلم می یابم، هر چند که نافرمانم. دستی را به سوی تو دراز کرده ام که از گناه سرشار است، و چشمی را به تو دوخته ام که به امید ناظر است. مولای من، تو بزرگ بزرگانی و من اسیر اسیران، من اسیر به گناه و گروگان به جرم خویشم. خدای من، اگر مرا به گناهم بگیری من تو را به کرمت می گیرم، و اگر مرا به جرمم بستانی من تو را به عفوت می ستانم، و اگر فرمان دهی مرا به آتش برند دوزخیان را گویم که من گوینده لا اله الا الله، محمد رسول الله بوده ام. خداوندا، فرمانبری تو را مسرور می سازد، ولی معصیت به تو زیانی نمی رساند، پس به من ببخش آنچه را که تو را مسرور می سازد، و بر من ببخش آنچه را که به تو زیانی نمی رساند، ای مهربانترین مهربانان)(136).

قنوت نماز وتر

لا اله الا الله الحلیم الکریم لا اله الا الله العلی العظیم سبحان الله رب السموات السبع و رب الارضین السبع، و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم. اللهم انت الله نور السموات والارض وانت الله زین السموات والارض و انت الله جمال السموات والارض، و انت الله عماد السموات والارض و انت الله قوام السموات والارض و انت الله صریخ المستصرخین وانت الله غیاث المستغیثین و انت الله المفرج عن المکروبین و انت الله المروح عن المغمومین و انت الله مجیب دعوة المضطرین و انت الله اله العالمین و انت الله الرحمن الرحیم و انت الله کاشف السوء و انت الله بک تنزل کل حاجة:
(معبودی نیست جز خداوند بردبار و بزرگوار، معبودی نیست جز خدای بلند پایه و بزرگ، منزه است خداوند که رب آسمانهای هفتگانه و زمینهای هفتگانه و آنچه در آنها و میان آنها است و رب عرش بزرگ است. خداوندا تو الله نور آسمانها و زمینی، و تو الله زیب آسمانها و زمینی، و تو الله جمال آسمانها و زمینی، و تو الله ستون آسمانها و زمینی، و تو الله پایه آسمانها و زمینی، و تو الله فریادرس ناله زنندگانی، و تو الله دادرس دادخواهانی، و تو الله زداینده اندوه اندوهمندانی، و تو الله برطرف سازنده غم غمزدگانی، و تو الله اجابت کننده دعای درماندگانی، و تو الله معبود جهانیانی، و تو الله رحمن و رحیمی، و تو الله زداینده پریشانی و سوء حالی، و تویی الله که هر نیازی به درگاه تو آورده شود)(137).

4 - تعقیبات نماز

قال الصادق (علیه السلام): من صلی صلوة و عقب الی اخری فهو ضیف الله و حق علی الله ان یکرم ضیفه:
هر که نماز فریضه کند و بعد از آن تعقیب بخواند تا نماز دیگر، یعنی به خواندن دعاهایی که بعد از نماز باید خواند و قرائت قرآن و غیره مشغول گردد تا وقت نماز دیگر، پس آن بنده مهمان خداست و حق است بر خدای عزوجل این که اکرام کند مهمان خود را.
(وافی، ج 2، ص 11)
مستحب است انسان بعد از هر نماز، مقداری مشغول تعقیب یعنی خواندن ذکر و دعا و قرآن شود. و بهتر است پیش از آن که از جای خود حرکت کند و وضو و غسل و تیمم او باطل شود، رو به قبله تعقیب را بخواند. لازم نیست تعقیب به عربی باشد، ولی بهتر است چیزهایی را که در کتابهای دعا دستور داده اند بخواند(138).
ما در این جا بعضی از تعقیبات مأثوره را که با فضیلت خاصی با اسناد معتبر نقل شده، می آوریم تا مؤمنین به خواندن آن مداومت فرمایند، و آنها چند رقم است:
1 - بعد از سلام هر نماز سه مرتبه الله اکبر بگو و در هر تکبیر دستها را تا محاذی گوشها بالا ببرد.
2 - از تعقیبهایی که خیلی سفارش شده است، تسبیحات حضرت زهرا (س) است که باید به این ترتیب گفته شود: 34 مرتبه الله اکبر، 33 مرتبه الحمد لله و 33 مرتبه سبحان الله(139).
امام صادق (علیه السلام) فرمود: اگر عبادتی بالاتر از این بود، خداوند آن را برای حضرت زهراء (علیه السلام) اهداء می کرد.
و نیز فرمود: از هزار رکعت نماز مستحب نزد خدا برتر است.
3 - مستحب است بعد از هر نماز، سجده شکر نماید و همین قدر که پیشانی را به قصد شکر بر زمین بگذارد، کافی است. ولی بهتر است صد مرتبه یا سه مرتبه یا یک مرتبه شکرا لله یا شکرا یا عفوا بگوید و نیز مستحب است که هر وقت نعمتی به انسان می رسد و یا بلایی از او دور می شود، سجده شکر بجا آورد(140).
4 - مستحب است صلوات بر پیغمبر (صلی الله علیه آله و سلم) بفرستد(141).
5 - مستحب است خواندن آیة الکرسی و آیه شهد الله... و آیه ملک، بعد از همه نمازها(142).
6 - دعاها و تعقیبات مشترک و مخصوص نمازها، که در کتب ادعیه آمده است و در این بخش تعدادی از آنها را آورده ایم.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: همین که از نماز واجب فارغ شدی به دعا و تعقیب نماز مشغول باش، دعای بعد از نماز صبح و ظهر و مغرب مستجاب می شود.(143)
7 - در تعقیب نماز شرط است که متصل به فراغ از نماز باشد.
8 - در تعقیب بهتر است در همان جای نماز رو به قبله و با طهارت بنشیند و آنچه از ائمه طاهرین (علیهم السلام) وارد شده، بخواند(144).
امام صادق فرمود: خداوند نمازهای پنجگانه را در بهترین ساعتها بر شما واجب کرد، بنابراین پس از نمازها (که در بهترین وقتها انجام می گیرد) دعا کنید(145).