فهرست کتاب


آداب و مستحبات نماز

عباس عزیزی‏

12 - قرائت

حدیث قدسی:
قسمت الصلوة بینی و بین عبدی فنصفهالی و نصفها لعبدی
من نماز را میان خود و بنده ام تقسیم کرده ام، پس نیمی از آن، از آن من است و نیمی دیگر از آن بنده ام.
(پرواز در ملکوت، ص 128)
1 - یکی از چیزهایی که در قرائت مستحب است رعایت ترتیل است.
2 - اهمیت دادن به اعراب کلمات است.
3 - مستحب است در نماز صبح سوره طولانی اختیار کند(66).
4 - مستحب است در رکعت اول پیش از خواندن حمد بگوید: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم.
5 - مستحب است برای مردها، بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم برای حمد و سوره در نماز ظهر و عصر(67).
6 - حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آیه وقف کند، یعنی آن را به آیه بعد نچسباند. وقتی گفت بسم الله الرحمن الرحیم آخر آن را وقف کند و با اندکی وقف بگوید الحمد الله رب العالمین و باز وقف کند تا آخر آن...
7 - در حال خواندن حمد و سوره، به معنای آیه توجه داشته باشد.
8 - بعد از خواندن سوره کمی صبر کند، بعد تکبیر پیش از رکوع را بگوید یا قنوت را بخواند(68).
9 - مستحب است در تمام نمازها در رکعت اول سوره قدر و در رکعت دوم سوره توحید را بخواند(69).
10 - در نماز جمعه و در نماز ظهر روز جمعه مستحب است که در رکعت اول بعد از حمد سوره جمعه و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره منافقین را بخواند(70).
11 - گفتن کذلک الله ربی بعد از خواندن سوره اخلاص(71)
12 - در رکعت سوم و چهارم مستحب است بعد از تسبیحات استغفار کند، مثلا بگوید: استغفر الله ربی و اتوب الیه و یا این که بگوید: اللهم اغفرلی(72).
13 - هنگام خواندن حمد سوره، سالک بایستی از صورت ظاهری قرائت عبور کرده و به صورت باطنی آن توجه نماید، و تمام عبادت را با حضور قلب و توجه تام و تمام اداء نماید، زیرا در روایت است که هر عبارتی از سوره حمد را که نمازگزار اداء می نماید خداوند ندای او را شنیده و تصدیق می نماید. لذا بایستی به گونه ای عبادت را اداء نمود که شایسته تصدیق خداوندی گردد.
14 - انسان باید نماز را یاد بگیرد که غلط نخواند و کسی که هیچ قسم نمی تواند صحیح آن را یاد بگیرد، باید هر طور که می تواند بخواند و احتیاط مستحب آن است که نماز را به جماعت بجا آورد(73).
15 - اگر نماز را به جماعت می خواند بعد از تمام شدن حمد امام، و اگر فرادی می خواند بعد از آنکه حمد خودش تمام شد، بگوید: الحمد لله رب العالمین(74).
16 - بعد از خواندن سوره توحید یک یا دو یا سه مرتبه کذلک الله ربی یا سه مرتبه کذلک الله ربنا بگوید(75).
17 - مستحب است بلند خواندن قرائت در نماز ظهر روز جمعه، لیکن احتیاطا، آهسته خواندن آن سزاوار نیست که ترک شود(76).
18 - مستحب است خواندن سوره نباء یا هل اتی یا غاشیه یا قیامت و مانند اینها در نماز صبح، و خواندن سوره اعلی یا شمس در نماز ظهر، و خواندن سوره نصر و سوره تکاثر در نماز عصر و مغرب(77).
19 - مستحب است که در شب جمعه در رکعت اول نماز مغرب و عشاء سوره حمد و رکعت دوم آنها سوره اعلی(78).
20 - یکی دیگر از آداب مستحب نماز آن است که انسان وقتی نماز می خواند با تأنی بخواند، یعنی خواندن او طوری باشد که اگر کسی کنار او ایستاد و خواست این کلمه ها را یکی یکی بشمارد، موفق به انجام این کار بشود. بعضی ها چنان نمازشان را تند و سریع می خوانند و کلمات را با سرعت اداء می کنند، که نه تنها نمی توان کلمات آنها را شماره کرد، بلکه اصلاً اگر کسی هم بخواهد همراه آنها نماز بخواند و با آنها پیش برود، قادر به انجام این کار نخواهد بود(79).
21 - امام زین العابدین (علیه السلام) وقتی به جمله مالک یوم الدین در نماز می رسید، آن را آن قدر تکرار می کرد که نزدیک بود روح از بدنش پرواز کند.

13 - قنوت

قال رسول الله (صلی الله علیه آله و سلم): اطولکم قنوتا فی دارالدنیا اطولکم راحة یوم القیمة فی الموقف:
هر کس از شما قنوتش در این دنیا طولانی تر باشد، در آخرت در موقف محشر راحتی او بیشتر خواهد بود.
(ثواب الاعمال، ص 59)
1 - بدان که قنوت یکی از مستحبات مؤکده است که ترک آن شایسته نیست و احتیاط بر انجام آن است، که آن بلند نمودن دست تا رو به روی صورت و کف آن رو به آسمان، و خواندن دعا به هر زبان، چه عربی و چه غیر آن می باشد، لیکن احتیاط آن است که عربی بخواند.
2 - مستحب است که قبل از قنوت تکبیر بگوید و بعد از آن دستها را بالا ببرد و انگشتان را به هم بچسباند، مگر دو انگشت بزرگ را.
3 - اشرف اذکار قنوت کلمات فرج است و دعاهای عقب آن، و آن هم از دعاهای طلب مغفرت و عافیت است.
عمده ای از دعاهای قنوت در بخش اذکار مستحبی آمده است.

14 - رکوع

قال الصادق (علیه السلام): لا یرکع عبدلله رکوعا علی الحقیقة الا زینه الله تعالی بنور بهائه و اظله فی ضلال کبریائه و کساه کسوة اصفیائه
هیچ بنده ای برای خدا به حقیقت رکوع نکند، مگر آن که خداوند تعالی او را به نور جمال خود بیاراید و در سایه کبریایش جای دهد و جامه برگزیدگانش بپوشاند.
(مصباح الشریعه، ص 14)
1 - مستحب است پیش از رفتن به رکوع، در حالی که راست ایستاده، تکبیر بگوید.
2 - دست راست را بر زانوی پای راست بگذارد، این کار را قبل از گذاردن دست چپ، بر زانوی پای چپ بگذارد.
3 - در رکوع، زانوها را به عقب دهد و پشت را صاف نگه دارد و گردن را بکشد و مساوی پشت نگه دارد. فصل مرد است مابین دو قدم خود به یک وجب، و چسباندن زن است آنها را به یکدیگر.
4 - جدا نمودن دو دست است از بدن، به در آوردن دو مرفق و دو بازو به نحو دو بال.
5 - بین دو قدم را نگاه کند.
6 - پیش از ذکر یا بعد از آن صلوات بفرستد.
7 - بعد از آن که از رکوع برخاست و راست ایستاد، در حالی که بدن آرام است، بگوید: سمع الله لمن حمده.
8 - مستحب است در رکوع زنها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند(80).
9 - مستحب است ذکر رکوع را سه یا پنج یا هفت مرتبه بیشتر بگوید(81).
شخصی وارد منزل امام صادق (علیه السلام) شد و دید که امام در حال رکوع به تسبیح خدا مشغول است و تا شصت مرتبه تسبیح را تکرار نمود(82).
10 - دعا است بعد از تسبیح: اللهم لک رکعت.....(83) (به بخش اذکار مستحبی مراجعه شود).
11 - پس از بلند شدن از رکوع، مستحب است در حالی که بدن آرام است، تکبیر گفته شود. خوب است امام ذکر را با صدای بلند بگوید تا مأموم بشنود.
12 - طول دادن رکوع مستحب است(84).
امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن قدر رکوع طولانی داشت که عرق از ساق پای او جاری و زیر قدمهای مبارکش تر می شد(85).
13 - مکروه است در حال رکوع سرش را پایین اندازد یا دستهایش را به پهلوهایش بچسباند و یا دستهایش را میان زانوهایش قرار دهد(86).
14 - مستحب است دستها را در حال گفتن تکبیر بلند کند(87).
15 - مستحب است که کف دستها را با انگشتان باز در حال رکوع روی زانوها بگذارد(88).
16 - مستحب است که زانوها را به عقب کشیده، کمر را صاف نگاه دارد، گردن را بکشد و آرنج دستها را مانند دو بال قرار دهد(89).
17 - زن دستهایش را روی رانها بالای زانوها بگذارد(90).
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: نمی شود که بنده ای برای خدا رکوع کند، رکوعی از روی حقیقت و آن چنان که شایسته است، مگر این که خداوند او را به نور بهاء خود زینت بخشد، و در سایه کبریاء و بزرگی خود جای دهد و لباس برگزیدگان خود را بر او بپوشاند(91).