فهرست کتاب


آداب و مستحبات نماز

عباس عزیزی‏

3 - نماز جماعت

عن ابی جعفر (علیه السلام) قال : قال علی (علیه السلام): من سمع النداء فلم یجبه من غیر علة فلا صلاة له
هر کس صدای اذان جماعت را بشنود و بدون هیچ عذری پاسخ ندهد نماز ندارد (نمازش مقبول نیست).
(وسائل الشیعه، ج 5، ص 375)
مستحب است نماز با جماعت خوانده شود. فضیلت نماز جماعت بیست و پنج برابر نماز فرادی می باشد(21).
1 - اگر مأموم یک مرد باشد، مستحب است طرف راست امام بایستد. و اگر زن باشد مستحب است در طرف راست امام طوری بایستد که جای سجده اش مساوی زانو یا قدم امام باشد.
2 - اگر یک مرد و یک زن و یا یک مرد و چند زن باشد، مستحب است مرد طرف راست امام و باقی پشت سر امام بایستند.
3 - اگر چند مرد یا چند زن باشند، مستحب است مردها عقب امام و زنها پشت مردها بایستند.
4 - مستحب است امام در وسط صف بایستد و اهل علم و کمال و تقوی در صف اول بایستند.
5 - مستحب است صفهای جماعت منظم باشد و بین کسانی که در یک صف ایستاده اند فاصله نباشد و شانه آنان ردیف یکدیگر باشد.
6 - مستحب است بعد از گفتن قد قامت الصلوة مأمومین برخیزند.
7 - مستحب است امام جماعت حال مأمومی را که از دیگران ضعیفتر است رعایت کند، و عجله نکند تا افراد ضعیف به او برسد.
8 - مستحب است قنوت و رکوع و سجود را طول ندهد، مگر بداند همه کسانی که به او اقتدا کرده اند مایلند.
9 - مستحب است امام جماعت در حمد و سوره و ذکرهایی که بلند می خواند صدای خود را به قدری بلند کند که دیگران بشنوند، ولی باید بیش از اندازه صدا را بلند نکند.
10 - اگر امام در رکوع بفهمد کسی تازه رسیده و می خواهد اقتدا کند، مستحب است رکوع را دو برابر همیشه طول بدهد و بعد برخیزد، اگر چه بفهمد کس دیگری هم برای اقتدا وارد شد(22).

4 - نماز اول وقت

قال الصادق (علیه السلام): امتحنوا شیعتنا عند مواقیت الصلوة کیف محافظتهم علیها
شیعیان ما را در اوقات نماز آزمایش کنید، که چگونه بر خواندن نماز در موعد مقرر محافظت می کنند.
(سفینة البحار، باب الصلوة)
مستحب است انسان نماز را در اول وقت آن بخواند که راجع به آن خیلی سفارش شده و هرچه به اول وقت نزدیکتر باشد بهتر است، مگر آنکه تأخیر آن از جهتی بهتر باشد، مثلا صبر کند نماز را به جماعت بخواند(23).

اوقات فضیلت نماز

1 - وقت فضیلت نماز صبح از اول سپیده صبح تا پایدار شدن سرخی مشرقی است.
2 - وقت فضیلت نماز ظهر از نیمروز تا رسیدن سایه شاخص به اندازه خود می باشد.
3 - وقت فضیلت نماز عصر از هنگام رسیدن سایه شخص به اندازه 4 قدم (7/4 شاخص) تا رسیدن سایه شخص یا شاخص به دو برابر خود است.
4 - وقت فضیلت نماز مغرب از اول مغرب تا رفتن شفق (سرخی مغربی) می باشد.
5 - وقت فضیلت نماز عشاء از اول رفتن شفق تا یک سوم از شب است.(24)
رسول اکرم می فرماید، خداوند متعال فرمود: من تعهدی نسبت به بنده ام دارم که اگر نماز را در وقتش به پا دارد او را عذاب نکنم و بدون حساب او را به بهشت ببرم(25).
امام صادق (علیه السلام) فرمود: هنگامی که بنده ای سر وقت به نماز بایستد و مراقب آن باشد، پاره ای نور سفید بالا می رود و می گوید: تو مرا حفظ کردی، خدا تو را حفظ کند. ولی وقتی نماز را در وقتش نخواند و مراقب آن نباشد، آن نماز به صورت لکه سیاه و تاریکی برمی گردد و می گوید: مرا ضایع کردی، خدا تو را ضایع نماید(26).
از عایشه نقل شده است: بارها اتفاق افتاد که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با ما مشغول صحبت بود، هنگامی که وقت نماز می رسید، چنان مشغول و متوجه عظمت خدا می شد، گویا هرگز ما را نمی شناسد و ما هم او را نمی شناسیم(27).
امام صادق (علیه السلام) فرمود: وقتی که نماز واجب می خوانی، آن را در وقت خودش چنان بخوان که گویا دیگر هرگز به نماز موفق نمی شوی(28).