فرهنگ جامع سخنان امام حسین (علیه السلام) ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسین (علیه السلام)

نویسنده : گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم مترجم : ترجمه:علی مؤیدی‏

مقدمه

خداوند سبحان پیامبر اکرم محمد بن عبد الله (صلی الله علیه و آله و سلم) را برای تکمیل رسالت دیگر انبیای خویش و هدایت قافله بشری تا نهایت تاریخ برانگیخت و آن حضرت نیز در این راه از هیچ کوششی فروگذار نکرد و از بدایت بعثت تا نهایت فرصت علی رغم تمامی مشکلات و موانع به بهترین وجه در هدایت امت کوشید و آنچه را از مصدر وحی دریافت نمود به امت ابلاغ کرد و در تفسیر و تبیین آن تلاش فراوان نمود.
ولی کوتاهی فرصت و کثرت کارها و مشکلات فراوان مانع از آن شد که تمامی معارف الهی و احکام شرعی و اخلاق اسلامی که برای هدایت و کمال بشریت ضرورت داشت بیان شود و چگونه ممکن است که این همه در مدت کوتاه - بیست و سه سال - بیان شود و حال آنکه بسیاری از این اوقات در مبارزات پنهانی و یا محاصره دشمن و یا جنگ و رویارویی با دشمنان و دیگر گرفتاریهای حکومتی سپری شد.
ولی آن حضرت هرگز تبلیغ و رسالت خود را ناقص نگذاشت و برای ادامه این تبیین و تفسیر به امر الهی، اوصیای خویش را معین کرد و بارها نسبت به قرآن و عترت که امانتهای بجای مانده از وی در بین امت بودند، سفارش کرد که از جمله این وصایا حدیث متواتر ثقلین است که تمامی فرق اسلامی آن را نقل کرده اند.(1) ولی با کمال تأسف ثقل اصغر و اهل بیت (علیهم السلام) که مفسران وحی و تبیین کنندگان قرآن هستند مظلوم واقع شدند و بعد از پیامبر برای دریافت احکام و معارف به آنان مراجعه نشد. این حقیقت بر هر کسی که تاریخ اسلام را مطالعه و بررسی نماید پوشیده نمی ماند به ویژه با تحریم کتابت حدیث در دورانی از صدر اسلام و نیز پس از آن تبعید و شکنجه و حتی اعدام راویان احادیث ائمه اهل بیت (علیهم السلام) این مظلومیت صورتی مضاعف پیدا کرد. ولی علی رغم تمامی این مشکلات، آگاهان پاک نهادی به عروه الوثقای الهی چنگ زدند و از دریای معارف اهل بیت (علیهم السلام) سیراب شدند و این زلال جاری را به دیگران نیز نوشانیدند. این گروه اگر چه اندک بودند ولی با پشتکاری و امانت و صداقتی شگرف روایات پیامبر و ائمه از اهل بیت او را نگاشته و به ارث گذاشتند تا آنجا که نقل حدیث به صورت علمی گسترده و دارای اصول و فروع و احکام و غیره در آمد و در تاریخ طولانی خویش صورتهای گوناگونی پذیرفت و در تدوین احادیث روشهای متنوعی اعمال شد.
برخی در تدوین جوامع حدیثی بدون رعایت هیچ گونه ترتیب و تنظیمی احادیث را کتابت یا املاء کرده اند، همانند امالی شیخ مفید و امالی شیخ طوسی و بعضی دیگر بر اساس موضوعات مشخص در اصول دین(2) یا اصول و فروع(3) و یا فروع تنها(4) و یا اخلاق(5) و امثال اینها نگاشته اند. برخی دیگر براساس حروف اول احادیث و نظام الفبایی اقدام به گردآوری احادیث نموده اند و عده ای نیز بر اساس گوینده حدیث آن را گردآوری و تبویب و تقسیم نموده اند.
از جمله کتب دسته اخیر کتبی است که پیرامون کلمات حیاتبخش حضرت ابا عبدالله الحسین (علیه السلام) تألیف شده است. در این راه مؤلفانی چند زحمت بسیار کشیده و رنج زیادی را متحمل شده اند که می توان از آن جمله به کتابهای ذیل اشاره نمود:
1- بلاغه الحسین از سید مصطفی آل اعتماد 2- نهج الشهاده از فرزانه 3- سخنان حسین بن علی (علیه السلام) از مدینه تا کربلا از محمد صادق نجمی 4- من کلمات الحسین از ام محمد حسین شیرازی 5- دیوان حسین بن علی (علیه السلام) از محمد عبدالرحیم 6- ادب الحسین و حماسته از احمد صابری همدانی 7- صحیفه حسینیه از شهرستانی ولی با همه ارزشی که کارهای انجام شده دارد متأسفانه سخنان حضرت به صورت ناقص و اندکی از بسیار و گاه بی منبع و یا اکتفای به یک مدرک گرد آوری شده است.
در دوران کنونی که انقلاب اسلامی تحت رهبری امام خمینی (ره) با الهام گیری از حماسه خونین عاشورای حسینی به پیروزی رسید ضرورت جمع آوری کامل کلمات آن حضرت و بر افروختن این مشعل فراموش شده بطور کامل فرا راه جامعه اسلامی ایران بلکه تمامی مسلمانان جهان به صورت روشن خویش را نشان می داد. در پی درک این ضرورت، پژوهشکده باقرالعلوم (علیه السلام) وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی تصمیم گرفت این مهم را به سامان رساند و در این راستا اعضای گروه حدیث پژوهشکده باقر العلوم حجج اسلام آقایان: محمود شریفی، سید محمود مدنی، محمود احمدیان و سید حسین زینالی دامت توفیقاتهم طی تلاشی پیگیر در طی چند سال اقدام به تألیف کتاب کلمات الامام الحسین (علیه السلام) نمودند امید که این تلاش کوچک مؤلفان مورد قبول گوینده کلمات قرار گیرد و مورد عنایت و استفاده دانش پژوهان واقع شود.

شمه ای از زندگی و فضائل امام حسین (علیه السلام)

هدف ما در این کتاب حدیثی این نیست که فضائل امام و حوادث زندگی نورانی او را بیان کنیم ولی شایسته است بعنوان معرفی کوتاهی از گوینده این سخنان به زندگی آن حضرت و شمه ای از فضائل بی شمار وی اشاره بشود.
آن حضرت در سال دوم یا سوم هجرت در شهر مدینه متولد شد. پدر بزرگوار وی امیرالمؤمنین، برادر و وصی خاتم الانبیا و مادر وی سرور زنان جهان و دختر رسول گرامی اسلام بود. مدت عمرش 57 سال بود که مدت 7 سال آن در محضر رسول خدا سپری شد و مدت سی سال آن در خدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) و ده سال آن نیز در مدت امامت برادر بزرگوارش امام حسن مجتبی (علیه السلام) گذشت. ده سال هم مسؤولیت سنگین امامت امت اسلامی به عهده او بود که در تمامی این دورانها به اقتضای اوضاع و شرایط، بهترین شیوه و سیره را در حفظ اسلام و مبارزه با باطل داشت و نهایت این عمر سراسر افتخار و فضیلت، شهادت پر افتخاری بود که در پی امتناع از بیعت با یزید و قیام بر ضد حکومت جور، در سال 61 هجری در روز عاشورا اتفاق افتاد. بدن شریف او و اصحاب گرامیش در محل شهادتشان کربلای معلی دفن شدند که تا قیام قیامت مطاف آزادگان و مزار دوستان اهل بیت عصمت و طهارت خواهند بود.
اخبار و روایاتی که درباره فضائل آن حضرت آمده بسیار است و از این همه به چند روایت اکتفا می شود که در آنها به منزلت حسین بن علی (علیه السلام) در پیشگاه خداوند، پیامبر و ملائکه اشاره شده است.
خداوند متعال در حدیث لوح چنین می فرماید: حسین را گنجینه دار وحی خودم قرار دادم و او را با شهادت گرامی داشتم و زندگیش را سعادتمندانه پایان دادم، او برترین شهیدان است و والاترین جایگاه را دارد، کلمه تامه خود را با او قرار دادم و حجت کامل را نزد او نهادم و عترت او را معیار پاداش و کیفر شناختم.(6)
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: حسین از من است. او فرزند من و بهترین مردم بعد از برادرش می باشد. او پیشوای مسلمانان و سرور اهل ایمان و جانشین پرورگار جهانیان و فریادرس نیازمندان و پناه پناه آوران و حجت خدا بر تمام جهانیان است. او سرور جوانان بهشت و باب نجات امت است. فرمان او فرمان من است و فرمانبرداری از او فرمانبرداری از من است کسی که از او پیروی کند از من است و کسی که با او مخالفت کند از من نیست.(7)
و پیامبر گرامی اسلام از منزلت حسین نزد ملکوتیان این گونه خبر داد: کسی که دوست دارد به محبوبترین فرد زمینیان پیش آسمانیان نگاه کند پس به امام حسین (علیه السلام) بنگرد(8)

اهداف تألیف کتاب

1- امام حسین (علیه السلام) در میان تمام فرق اسلامی دارای جایگاهی ویژه و مقام و منزلتی بس بلند است. سخنان و راه و روش او برای همگان حجت و معتبر است و می تواند درس زندگی و الگوی خوبی برای آنان باشد و در برخوردها و مبارزات مورد توجه قرار گیرد.
2- دومین هدف در گردآوری این مجموعه ارائه ماده اولیه برای تفسیر و تبیین و تحلیل حوادث صدر اسلام است، زیرا عصر زندگی حضرت ابا عبدالله (علیه السلام) از مهمترین و شگفت انگیزترین دورانهای پر فراز و نشیب عصر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است. آن حضرت در دوران پر تلاطم پس از پیامبر با همه فتنه هایی که فضای جامعه اسلامی را همچون شب ظلمانی تیره و تار نموده بود حضوری چشمگیر داشت و پس از آن در دوران خلافت کوتاه امیرالمؤمنین و امام حسن مجتبی (علیهما السلام) هم در کنار پدر و برادر بزرگوارش بود و در دوران امامت خویش هم بزرگترین حماسه اسلامی را آفرید و سخنان او بهترین آئینه برای انعکاس آن حوادث تلخ و شیرین است و برای محققان بهترین منبع تبیین و تحلیل این دوران را فراهم می آورد.
3- دست تحریف اگر چه به سراغ احادیث همه ائمه (علیهم السلام) و حتی احادیث شخص رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) رفته است تا آنجا که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) در حیات خود از این دروغ گویان می نالید.(9)
ولی این مصیبت در رابطه با کلمات و وقایع زندگی حضرت ابا عبدالله الحسین (علیه السلام) بسیار بیشتر و بالاتر بود. گردآوری سخنان آن حضرت و ارائه مدارک آن بهترین نقش را در بر طرف نمودن تحریفات و تشخیص سره از ناسره آن دارد.
4- جنایتکاران اموی تنها به کشتن امام و اصحاب گرامیش و اسارت اهل بیت او اکتفا نکردند بلکه سعی در محو تمامی آثار آن حضرت نمودند، بطوری که در برخی جوامع حدیثی صدها روایت از کسانی که بیش از چند ماه در خدمت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نبودند و دهها فتوا از کسانی که به هیچ عنوان در زمان حیات هم سطح با امام حسین (علیه السلام) (حتی در نظر دشمنان) نبودند، نقل کرده اند، اما از روایات امام حسین (علیه السلام) و فتاوای او در بسیاری از مجامع روایی خبری نیست. بنابراین گردآوردی کلمات آن حضرت کوششی در مقابله با این سیاست اموی و تلاشی در جهت تبیین افکار و آراء آن حضرت است.
5- قیام شکوهمند و تاریخی امام، از ابعاد گوناگون و جوانب مختلفی مورد توجه قرار گرفته است و هر کس بر اساس عقیده خود و توجه به برخی جنبه های این قیام آن را بررسی کرده است و از این روی اختلافات بسیاری در تفسیر و تعبیر از آن به وجود آمده است، جمع آوری کلمات آن حضرت بصورت کامل، بهترین وسیله برای تفسیر و توجیه صحیح و کامل این قیام را برای محققان فراهم می آورد.