روز شمار تاریخ اسلام جلد 2(ماه صفر)

نویسنده : سیّد تقی واردی

پیش سخن

قال الإمام علی بن ابی طالب علیه السّلام : وَ احْذَروُا ما نَزَلَ بِالْأُمَمِ قَبْلَکُمْ مِنَ الْمَثُلاتِ بِسُوءِ الْأفْعالِ، وَ ذَمیمِ الْأعمالِ، فَتَذَکَّروُا فِی الْخَیْرِ وَ الشَّرِّ اَحْوالَهُمْ، وَ احْذَروُا اَنْ تَکوُنُوا اَمْثالَهُمْ.(1)
(هان، ای مردم!) به پرهیزید از عذاب و سختی هایی که پیش از شما، به خاطر زشت کاری و بدرفتاری های امت های پیشین، بر آنان فرود آمده است. شما، حالت های آنان را در نیکی و بدی و زشتی به یاد آورید. (تا از این طریق) خود را بپایید که مبادا همانند آنان قرار گیرید (و مبتلا به عذاب الهی گردید).
امیرمؤمنان حضرت علی علیه السّلام در بخشی از « خطبه قاصعه » که فرازی از آن را در این جا بیان کرده ایم، مردم را به سرگذشت پیشینینان و دستاوردهای نیک و زشت آنان، یادآور شد و آنان را به مطالعه و بررسی حالات گذشتگان و علل و عوامل نیک فرجامی و بدفرجامی آنان ترغیب فرمود. تا از این طریق، برای ادامه زندگی خود عبرت بگیرند. به ویژه، عبرت از آنانی که غیر از زشت کاری و بدرفتاری، از خود چیزی بر جای نگذاشتند. همان هایی که دنیا را در برابر آخرت خریدند، و آخرت را به زندگی کوتاه مدت دنیایی فروختند و بهای آن را، جسم و جان خویش قرار دادند.
آنانی که چگونه زیستن را نیاموخته بودند، تا چگونه مردن را آموخته باشند.
به هر حال، با مرور بر احوال گذشتگان و تورّق در صفحات تاریخ، با دنیایی از دانستنی ها و شگفتی های زندگی هم نوعان خود آشنا می شویم و این، تجربه مناسی است برای آنانی که دُرست زندگی کردن، درست مردن و درست برانگیخته شدن را خواهان باشند.
بی شک، مرور بر رویدادهای تاریخی و اطلاع از سرنوشت ناموران مثبت و منفی پیشین، می تواند اندیشه و کردار و رفتار زندگان را تحت تأثیر خویش قرار دهد و آنان را در فراهم آوری زندگانی مطلوب و رسیدن به کمال انسانی یاری دهد. بدین لحاظ نقش تاریخ، در زندگی بشریت بسیار حایز اهمیت است.
کتاب حاضر (ماه صفر در تاریخ اسلام) با انگیزه آشنایی نسل کنونی و نسل های آینده با رویدادهای گذشتگان و عبرت آموختن از حالات آنان برای فراهم آوری محیط آرام بخش و فضای سالم انسانی، به رشته تحریر درآمده است. گفتنی است که پرداختن به تمام رویدادهای بشری از عهده یک نویسنده خارج است و امری است ناممکن و غیرمیسور.
تحقیق و تألیف در چنین گستره ای، نیاز به کار گروهی در زمینه های گوناگون پژوهشی دارد، که محصول آن می تواند صدها جلد کتاب باشد.
به همین جهت در نوشتن این کتاب، تنها تاریخ اسلام، آن هم از مقطع عام الفیل (سال تولد پیامبراکرم صلّی اللّه علیه و آله ) تا پایان غیبت صغرای امام زمان (عج)، که مصادف با سال 329 هجری قمری است (حدود 382 سال) در نظر گرفته شده است.
تاریخ اسلام، خود دارای گستره عظیمی است که در این مجال مختصر نمی گنجد. این کتاب، تنها « ماه صفر » را مورد پژوهش قرار داده است. همانند که کتاب پیشین از سری تاریخ اسلام، با نام « ماه محرم در تاریخ اسلام » که در سال 1379، چاپ و منتشر شده است، تنها رویدادهای ماه محرم را مورد بررسی قرار داده بود.
اگر توفیق بیشتری از خدای سبحان، نصیب گردد، سایر ماه های قمری را در آینده، به همین شیوه، مورد بررسی و تألیف قرار خواهیم داد.
این کتاب (ماه صفر در تاریخ اسلام) از سه بخش کلی تشکیل یافته است.
بخش اوّل: دانستنی هایی از ماه صفر
بخش دوّم: روزشمار رویدادهای ماه صفر
بخش سوّم: سال شمار ماه صفر
در پایان، امیدوارم این أثر ناچیز، مورد استفاده و مطالعه مبلغان دینی، مدرسان تاریخ اسلام، مربیان، اطلاع رسانان و تمامی فرهنگیان جامعه اسلامی قرار گرفته و رضایت خدای سبحان و خرسندی پیشوای حقیقت گرایان و امام شیعیان، حضرت حجةبن الحسن(عج) را در پی داشته باشد.
زمستان 1379
حوزه علمیه قم
سید تقی واردی

دانستنی هایی از ماه صفر

ماه صفر در تاریخ قمری

ماه صفر، دومین ماه سال قمری است. تاریخ قمری همانند سایر تاریخ های رایج، از دوازده ماه تشکیل یافته و اسامی آن ها بدین ترتیب است: محرم، صفر، ربیع الاوّل، ربیع الثّانی، جمادی الاولی، جمادی الثّانیه، رجب، شعبان، رمضان، شوّال، ذوالقعده و ذوالحجّه.
این تاریخ، پیش از اسلام، در میان مردم جزیرةالعرب رواج داشت و تاریخ رسمی آنان بود.
پس از ظهور دین مبین اسلام، تاریخ قمری به عنوان یک تاریخ مذهبی و ملی، مورد پذیرش مسلمانان قرار گرفت.
در عصر خلافت عمر بن خطاب (دومین خلیفه مسلمانان) با پیشنهاد حضرت علی علیه السّلام و تصویب خلیفه وقت، هجرت پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله از مکه معظمه به مدینه منوره، مبدأ تاریخ قمری اسلامی قرار گرفت. بدین جهت، این تاریخ را، تاریخ هجری قمری نامیده اند.
گفتنی است که تاریخ قمری بر اساس گردش ماه (قمر) بر دور زمین محاسبه می گردد. به این صورت که ماه، هنگامی گردش خود را از هلال آغاز می کند تا به پایان رساند و به هلال بعدی وصل شود، یک ماه پدید می آید و با دوازده بار تکرار این گردش، یک سال قمری شکل می گیرد.
هر ماه قمری، مدتش 29 روز و 12 ساعت و 43 دقیقه است و تعداد روزهای یک سال قمری، 354 روز است.
اما تاریخ های دیگر، مانند: هجری شمسی، فرس قدیم، میلادی و غیره، بر اساس گردش زمین بر دور خورشید محاسبه می گردد و تعداد روزهای آن ها، 365 روز و 6 ساعت است. به همین جهت میان تاریخ قمری و تاریخ شمسی، در حدود یازده روز در هر سال فاصله است.