فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

نقش نفت در اقتصاد ایران

نفت و صنعت نفت در زیربنای اقتصادی کشورهای تولید کننده این ماده گرانبها، نقش اساسی ایفا می کند. اقتصاد ایران نیز بطور عمده بر پایه نفت قرار داشته و دارد. در ایران نیز نفت ژ به عنوان یک منبع انرژی، زندگی و اقتصادی مردم کشور را متحول ساخته و رشد و توسعه اقتصادی را باعث گردیده، ثانیاً در آمدهای حاصل از نفت سیب ترقی و پیشرفت در همه شئون اقتصادی و اجتماعی شده است.

تاریخچه امتیازات نفتی در ایران

امتیازات نفتی قرن نوزدهم

1- امتیاز هوتز (1884م)
نخستین امتیازی که صرفاً برای استخراج نفت از سوی دولت ایران به خارجیهای داده شد، به شرکت انگلیسی "هوتز" بود.
شرکت تجاری هوتز در سال 1884، امتیاز استخراج نفت را در دالکی و جزیره قشم کسب کرد و برای استخراج نفت به حفر چاه در آن مناطق اقدام کرد. اما به نتیجه ای دست نیافت. در سال 1899، دولت ایران الغای امتیازات معادل را اعلام کرد و در نتیجه امتیاز هوتز نیز ملغی گردید.
2- امتیاز رویتر
این امتیاز توسط ناصر الدین شاه و میرزا حسین خان سپه سالار در تاریخ 18 جمادی الاول 1289 قمری برابر با 25 ژوئیه 1872 میلادی به "بارون جولیوس رویتر" آلمانی الاصل - که در 1857 به تبعیت انگلستان در آمده بود - واگذار گردید و موجب آن تمامی منابع طبیعی و صنعتی و اقتصادی کشور در اختیار بیگانگان قرار گرفت.
این امتیاز مورد اعتراض شدید علما و مردم قرار گرفت بطوریکه ناصر الدین شاه به ناچار آن را لغو کرد. (5 دسامبر 1873)
3- امتیاز بانک شاهنشاهی(290)
پس از گذشت 17 سال از امتیاز رویتر، امتیاز نامه جدیدی برای تأسیس بانک شاهنشاهی ایران بین "جرج رویتر" (فرزند بارون جولیوس رویتر) و امین السلطان، صدر اعظم ایران به امضا رسید که مشتمل بر 14 ماده بود و حقوق وسیعی از جمله حق انحصاری انتشار اسکناس در ایران و استخراج تمامی معادن آهن و مس و سرب و زغال سنگ و نفت و منگنز و... به ایشان واگذار گردید. این قرار داد در 30 ژانویه 1889/27 جمادی الاول 1336 قمری به امضای دولت ایران رسید.