فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

تصویب ملی شدن صنعت نفت ایران: 29 اسفند 1329

در میان منابع انرژی، چوب و ذغال سنگ به ترتیب نقش خود را ایفا کردند و عصر حاضر به نفت اختصاص داشته و دارد. قرن بیستم را باید در زمینه استفاده از انرژی "عصر نفت" نامید. نفت در طی نیم قرن، همه عرصه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و نظامی جامعه جهانی را تحت تأثیر خود قرار داد.
به نظر می رسد کلمه نفت ریشه اوستایی دارد، در زبان اوستایی کلمه نپتا nepta به معنی روغن معدنی است، و همین کلمه نپتای اوستایی بعداً توسط عرب زبانان به صورت نفت مورد استعمال قرار گرفته است. در بزبانهای فرانسه و انگلیسی نفت را پترول petrol و پترولیوم petroleumمی خوانند که از ترکیب دو کلمه لاتین petros به معنی سنگ و oleum به معنی "روغن سنگ" به دست آمده است.
هرودوت(288) زمان استفاده انسان از نفت را پیش از چهار هزار سال قبل از میلاد مسیح ذکر کرده است. به طور کلی معلوم می شود که حداقل، جوامع متمدن باستان چون چین و هند و ایران و بین النهرین و مصر از دیرباز با مواد نفتی آشنایی داشته و از آن استفاده های متفاوتی می کرده اند. به کارگیری و استفاده از نفت و مواد نفتی از دیرباز و به برکت و جود فراوان چشمه های جوشان و طبیعی نفت، در ایران نیز معمول و متداول بوده است. ایرانیان از نفت به عنوان داروی مؤثری برای درمان و شفای بیماریهای گوناگون بویژه شکستگیهای استخوان استفاده می کرده اند. شاردون جهانگرد فرانسوی و در سفرنامه خود می نویسد که در مازندران از نفت سیاه و سفید برای درمان سرماخوردگی و معالجه زخم کچلی و مارگزیدگی استفاده می شده است.

نقش نفت و اهمیت آن در اقتصاد جهانی

از آنجا که هیچ گونه فعالیتی در عرصه های زندگی و در جهان هستی بدون استفاده از انرژی میسر و امکان پذیر نیست. در جهان امروز نفت، نه تنها به عنوان یک عامل تعیین کننده اقتصادی و صنعتی، بلکه به عنوان یک عامل
سیاسی و امنیتی نیز مطرح می باشد. هدف همه جوامع و بویژه همه دولتها، دست یافتن به میزانی از رشد اقتصادی است که بتواند رفاه جامعه را تأمین کند و رفاه، مستلزم رشد اقتصادی و رشد اقتصادی مستلزم برخورداری از انرژی است.

ذخایر نفتی جهان

از مجموعه ذخایر اثبات شده جهان، 21% آن در نیمکره غربی و 79% در نیمکره شرقی قرار دارد. کشورهای عضو اپک بیش از 70% و ممالک حوزه خلیج فارس به تنهایی حدود 60% از ذخایر نفتی شناخته شده جهان را در اختیار دارند.(289)
ذخایر ایران حدود 382 میلیارد بشکه است که سهم عمده آن در نواحی جنوب غربی کشور نهفته است. به این ترتیب ایران حدود 3/9% از کل ذخایر نفتی جهان را دارا می باشد. از 382 میلیارد بشکه ذخایر شناخته شده نفتی، تنها 2/95 میلیارد بشکه آن به صورت بازدهی اولیه و ثانویه قابل استخراج است، به این معنی که از میزان نفت قابل استحصال، 6/54 میلیارد بشکه آن از طریق فن آوری معمولی و 6/40 میلیارد بشکه دیگر به صورت بازدهی ثانویه و با به کارگیری فن آوری مدرن قابل استحصال خواهد بود.