فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

عملیات بدر 19 اسفند 1363

بعد از عملیات خیبر، دشمن علاوه بر سازماندهی سپاههای اول، دوم، سوم و چهارم، اقدام به تشکیل فرماندهی شرق دجله و رده های مواضع پدافندی در سراسر منطقه جنوب کرد و در مسیر آبراهها و در داخل نیزارها کمینهایی قرار داد تا در صورت هجوم نیروهای ایرانی، نقش هشدار دهنده و تأخیری داشته باشند و از نزدیکی نیروهای شناسایی به خط دشمن نیز ممانعت به عمل آورد و به منظور زیر نظر داشتن هرگونه تحرک و داشتن دید کلی بر هور و اطراف آن دکلهای متعددی را نصب کرد. گذشته از کمین و نصب دکلها، در آبراهها و موانع قابل ملاحظه ای ایجاد کرد که گذشتن از آنها بسیار سخت و بلکه غیر ممکن می نمود. بعد از این موانع، سیل بندی هم مشرف بر آب به عرض 12 متر و ارتفاع 2 متر احداث کرده و بر روی آن سنگرهای متعددی تعبیه، که از سه طرف، چپ راست و مقابل، دارای دید کافی بر روی آب بود.

شرح عملیات

با نزدیک شدن زمان آغاز تک، کشیدن عقبه ها به جلو، انتقال و جا به جایی نیروها و استقرار آنها در مناطق نزدیک به محورهای عملیاتی حرکت نیروها از نقطه رهایی به سوی هدفهای مورد نظر و اعلام آمادگی آنها ، در ساعت 00:23 روز 19/12/1363، با قرائت رمز عملیات "یاالله. یاالله. یاالله و قاتلوهم حتی لا تکون فتنه، یافطمه الزهراء. "نیروهای سپاه و ارتش، تهاجم خود را از دو محور شمالی و جنوبی به منظور تصرف و تأمین تمامی هور الهویزه و کنترل جاده العماره - بصره در منطقه ای به وسعت بیش از 800 کیلومتر مربع آغاز کردند.
در ساعات اولیه نبرد، تمامی خطوط و استحکامات دشمن به سرعت در هم کوبیده شد و با پیشروی نیروها در عمق، اعجاب و شگفتی همگان برانگیخته شد.
در محور ترابه، که برای پشتیبانی در نظر گرفته شده بود. به خاطر دوری عقبه و کمبود آتش پشتیبانی و مسائل دیگر، پیشروی به سوی هدف با کندی صورت می گرفت. اما در محور پد خندق و رطه، گذشته از شکستن خط، برخی از یگانها با حرکت در عمق، خود را به هدفهای مرحله بعد نیز رساندند. در نتیجه تا صبح روز دوم عملیات، خط اول دشمن بطور کامل در تصرف نیروهای خودی در آمد و نیروها تا پشت رودخانه دجله پیشروی کردند و به سمت غرب، در حاشیه شرقی رودخانه، خط پدافندی تشکیل دادند و با آتش سلاحهای سبک تردد وسایل نقلیه دشمن را روی جاده متوقف کردند. دشمن پس از کشف اهداف تک، اولین فشارهای خود را با حجم بمبارانهای وسیع و آتش توپخانه در محور شمالی منطقه و در حوالی پد خندق و الصخره متمرکز کرد تا بدین وسیله از دستیابی نیروها به تنگه العزیز ممانعت به عمل آورد.
بطور کلی، عملیات بدر پس از هشت روز جنگ و مقاومت، با آزاد سازی روستای ترابه، لحوک، نهروان، فجره و نیز تصرف بیش از 800 کیلومتر مربع از اراضی هور و تصرف جاده خندق (الحجرده) به طول 13 کیلومتر - واقع در 6 کیلومتری جاده عماره بصره - به پایان رسید.

تلفات و خسارات وارده به دشمن

در این عملیات، 7 تیپ و 5 لشکر عراق بین 20 تا 100% منهدم شدند به لشکر گارد ریاست جمهوری و نیروی کماندوی سپاه 3 نیز به میزان 20% خسارت وراد آمد و تعداد کشته ها و زخمیهای دشمن از مرز 15 هزار نفر گذشت. ضمنا در طی این عملیات 3200 نفر از نیروهای دشمن به اسارت در آمدند که در میان آنها 50 افسر و 380 ستوانیار و درجه دار مشاهده می شد. از سوی دیگر 250 دستگاه نفربر، 40 قبضه انواع مختلف توپ، 200 دستگاه نفربر، 40 قبضه انواع مختلف توپ، 200 دستگاه خودرو، 60 قبضه خمپاره انداز، 4 فروند هواپیمای پی - سی - 7 ملخ دار، 2 فروند میگ و سوخو، 4 فروند هلیکوپتر و نیز مقدار زیادی و سایل مخابراتی و سلاحهای سبک از دشمن منهدم گردید.
پس از پیروزی در عملیات بدر، ابعاد و ویژگیهای این عملیات، عراق را به عکس العمل واداشت و با آغاز حملات هوایی به تهران و سایر شهرها سعی در تغییر تاکتیک نمود که نمایانگر شکل جدیدی در جنگ بود.
تدبیر مقابله به مثل با پرتاب موشک به عمق شهرهای عراق، از سوی ایران آغاز شد. به کارگیری موشک به منزله ورود عنصری جدید در معادله جنگ بود و عراق را با وضعیتی غیر قابل پیش بینی مواجه کرد و بغداد طهم تلخ ضایعات ناشی از جنگ را بطور مستقیم و ملموس چشید.
از سوی دیگر به مظور خنثی سازی جریانات عافیت طلبی که مترصد بهره برداری از شرایط موجود بودند، بنا به نظر امام (ره)، آیه الله هاشمی رفسنجانی، در نماز جمعه تهران، پیشنهاد کرد مردم مسلمان در روز قدس اقدام به راهپیمایی کنند تا بدین وسیله روشن شود که جایگاه جنگ در میان مردم چگونه است و گذشته از این، آیا جنگ شهرها بر مقاومت مردم تأثیری نهاده است یا خیر؟
بر این اساس، علی رغم تهدیدهای مکرر رژیم عراق، مبنی بر بمباران مردم ، راهپیمایی روز قدس همانند جریان سیلی خروشان آغاز شد و همزمان نیز عملیات قدس(267) در منطقه هور الهویزه انجام شد. چنین شرایطی تلاشهای چندین ماهه دشمن را برای به دست گرفتن ابتکار عمل عقیم گذارد و عملاً جمهوی اسلامی در سایه مقاومت مردم و مقابله به مثل در رویارویی با تعرضات دشمن، توانست مرحله ای بحرانی را پشت سر گذارد و تهاجمات پی در پی خود را در میدان رزم زمینی آغاز کند.