فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

سازمان رزم

نیروی زمینی ارتش با یگانهای تحت امر خود، در محوور "زید" وارد عمل شد و سپاه پاسداران در منطقه اصلی عملیات خیبر (هور و طلائیه) حضور یافت. همچنین در محورهای عملیات فریب، سپاه با 5 تیپ و 1 لشکر اقدام به تک نمود. طولانی بودن عقبه خودی بر روی آب و فقدان عقبه خشکی و از طرفی نیاز به سرعت عمل، ضرورت انتقال نیرو در محورهای مهم را تعیین می کرد. لذا هوانیروز در تدبیر عملیاتی در نظر گرفته شد و نقشی عمده در پشتیبانی یگانها داشت. همچنین مقرر گردید نیروی هوایی آرایش مناسبی از سلاحهای ضد هوایی برقرار نماید و در حین عملیات نیز بصورت پشتیبانی مستقیم وارد عمل شود.

شرح عملیات

نکته قابل توجه قبل از آغاز تک، حضور گسترده نیروهای مانور قدس در مناطق عملیاتی، پس از انجام مانور در مراکز مختلف شهرستانها بود. علاوه بر این، با توجه به مانور قدس و تهدید و اقدامات جنون آمیز دشمن و حمله موشکی به دزفول و بمباران شهرهای کرمانشاه، ایلام، رامهرمز و...، جو کلی جنگ در کشور، شکل خاصی به خود گرفته بود.
در چنین شرایطی، سرانجام عملیات خیبر در ساعت 30:20 مورخه 3/12/1362 با رمز "یا رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)" آغاز شد.
عملیات در مرحله اول، بطور همزمان از تمامی محورها آغاز شد و پیشروی با سرعت عمل و غافلگیری همراه بود، بنحوی که در روز چهارم عملیات، بخشی از نیروها در شهر القرنه حضور یافتند و مردم با مشاهده آنان به استقبال آمده، سر راه آنها گوسفند قربانی کردند. در محور شمالی نیز رزمندگان اسلام توانستند خود را به رودخانه دجله رسانده، رفت و آمد خودروها را بر روی جاده بصره - بغداد قطع کنند. طی این مرحله، جزایر مجنون شمالی و جنوبی از پشت روز زده شد و بسهولت به تصرف در آمد.
طی مرحله اول، نیروها با یک تهاجم سراسری در مناطقی همچون تنگه و شهر القرنه، جاده استراتژیکی بصره - العماره و نیز جزایر مجنون شمالی و جنوبی را به تصرف خود در آوردند.
در مرحله دوم، دو تلاش اصلی در محور جزایر و طلائیه به منظور الحاق و سپس پیشروی به سمت نشوه در نظر گرفته شد که صورت نگرفت.
در این روند، دشمن به مرور خود را باز یافته، پس از کشف اهداف عملیات و محورهای اصلی تک، ابتدا تلاش کرد جاده بصره - العماره را پاکسازی کند و آنگاه بر روی طلائیه متمرکز شود. آتش دشمن در طلائیه، بسیار سنگین بود. چنانکه شهید حجه الاسلام میثمی که در آنجا حضور داشت، می گفت: هرکس در طلائیه ایستاد، اگر در کربلا هم بود، می ایستاد. آنچه ضرورت مقاومت در طلائیه را موجب می شد، اهمیت آن برای کل عملیات بود. بدین منظور پس از آنکه محور زید با عدم موفقیت مواجه شد ، فرمانده لشکر امام حسین (علیه السلام) فراخوانده شد تا مأموریت طلائیه به وی واگذار شود. سردار شهید حسین خرازی فرمانده این لشکر، بعد از دریافت ابلاغ مأموریت در آن فضای مملو از معنویت خطاب به افرادش گفت: امشب شب عاشورا است، نماینده امام دستور داده در طلائیه عمل کنیم، ما با تمام توان لشکر به دشمن خواهیم زد، هر کس می تواند، بماند و هر کس نمی تواند، آزاد است که برود.
پس از آن، لشکر شب هنگام آماده تهاجم به دشمن شد، در آن شب، نبردی سخت که تا صحب ادامه داشت، در گرفت و فرمانده لشکر شهید خرازی، بر اثر اصابت ترکش، یک دست خود را از دست داد. فضای کوچک منطقه مانور و آتش انبوه و بسیار زیاد دشمن عملا امکان و پیشروی را ناممکن ساخته بود. لذا از این به بعد نظرها عمدتا به حفظ جزایر مجنون معطوف شد.
با توجه به فشارهای دشمن برای بازپس گیری جزایر مجنون شمالی و جنوبی، مرحله سوم عملیات برای خنثی سازی این اقدام دشمن بود.
برای دشمن هرگونه جای پا و حضور نیروهای اسلام در هور غیر قابل تحمل بود. از این رو با اجرای آتش شدید و نیروهای پیاده - زرهی، سعی در بازپس گیری جزایر داشت. به همین منظور در فشار اولیه خود در طی 72 ساعت بطور مداوم بر روی جزایر آتش می ریخت، چنانکه در یک بر آورد، نزدیک به یک میلیون گلوله توپ و خمپاره مصرف کرده بود. جنگ در جزایر با توجه به توان نیروی های خودی و دشمن به دور از توازن نظامی بود، چرا که نیروهای خودی با عقبه های طولانی و چند روز جنگ، بدون آتش پشتیبانی به مقاومت ادامه می دادند و متقابلا دشمن با تمرکز صدها قبضه توپ بر روی جزایر و بمباران مداوم نیروها با هواپیما، و برخورداری از عقبه خشکی با واحدهای زرهی خود، فشارهای متعدد و طاقت فرسایی را وارد می ساخت. از سوی دیگر نیروهای خودی عزم خود را جزم کرده بودند تا با مقاومت، به هر صورت ممکن، جزایر را حفظ کنند. خمیر مایه این مقاومت، گذشته جنگ، ضرورت کسب پیروزی چشمیگر و نیز پیام امام (ره) مبنی بر حسین وار جنگیدن بود.
در این روند، شهادت و مجروح شدن تنی چند از فرماندهای سپاه به مقاومت نیروها در جزیره جنوبی مجنون جلوه ای خاص بخشید.(250)
در قسمتی از وصیتنامه شهید حمید باکری آمده است: ما به فرموده امام ، حسین وار، وارد جنگ شدیم و حسین وار به شهادت می رسیم.
دشمن که با مقاومتی غیر قابل تصور و پیش بینی مواجه شد، دریافت که ادامه تک غیر از به مسلخ بردن نیروهایش، نتیجه ای دیگر ندارد، لذا از تصرف جزایر منصرف شده، مبادرت به تحکیم مواضع کرد. در عملیات خیبر، عراق در سطحی وسیع از سلاح شیمیایی استفاده کرد که تا آن زمان سابقه نداشت.

نتایج و دستاوردهای عملیات

1- بیش از 23 یگان دسمن بطور متوسط از 20% تا 100% منهدم شد.
2- 000/15 نفر از نیروهای دشمن زخمی و کشته شدند.
3- 150 دستگاه تانک و نفربر و 200 دستگاه خودرو دشمن منهدم گردید.
4- تیپ 56 زرهی دشمنبه میزان 100% منهدم شد.
5- 1140 نفر از نیروهای دشمن اسیر شدد که در میان آنها 35 افسر، 130 درجه دار، 873 سرباز و نیروهای جیش الشعبی و نیز 102 نفر غیر نظامی از کشورهای مصر، سودان، مراکش، سومالی و عراق مشاهده می شد.
6- در مجموعه 1180 کیلومتر از زمینهای منطقه، یعنی 1000 کیلومتر مربع در هور، 140 کیلومتر مربع در جزایر و 40 کیلومتر مربع در طلائیه آزاد شد.
7- دستیابی به چاههای نفت، که ذخایر آن میلیونها بشکه برآورد می شد.