فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

عملیات خیبر: 3 اسفند 1362

عراق در سالهای سوم و چهارم جنگ تاکتیکهای جدیدی اتخاذ کرد. مواجهه با دشمن در ابعاد جدید طبعا نیازمند به کارگیری تاکتیکهای و تدابیر جدید بود تا از هر گونه رکود در امر جنگ جلوگیری شود. نظر به ضعفهای دشمن در مواجهه با عملیات آبی - خاکی و به منظور برهم زدن معادله نظامی جنگ به نفع جمهوری اسلامی و بدست گرفتن ابتکار عمل، منطقه هور با سه ویژگی انتخاب گردید:
1- ضعف و ناتوانی دشمن در عملیات آبی - خاکی.
2- سرعت عمل.
3- غافلگیری.
منطقه هور با توجه به تجارب بدست آمده از عملیات رمضان تا والفجر 4 و با در نظر گرفتن توان خودی و دشمن، و نیز نقش زمین و تأثیرگذاری آن، انتخاب شد.
نظر به راکد بودن نسبی آب هور و وسعت بیش از اندازه آن، که طبعا منجر به طولانی شدن عقبه های نیروهای خودی می شد و نیز فقدان زمنی مناسب جهت استفاده از آتش در پشتیبانی تک و از سوی دیگر، استنباط خاص دشمن از قدرتمندی و قابلیتهای نیروهای خود (پس از عملیات رمضان تا قبل از خیبر)، از جمله شرایط و عواملی بود که موجب می شد دشمن تصور عملیات گسترده را از طرف هور نداشته باشد و همین تصور باعث گردید که عراق، از جزایر مجنون شمالی و جنوبی و شرقی دجله تنها با چند گردان پدافند نماید.

موقعیت طبیعی منطقه

هور منطقه ای است عموما همسطح دریا که در بعضی جاها سطح آب آن 2 تا 3 متر بالاتر از آب دریاست و نسبت به مناطق همجوار گود می باشد و در مسیر رودخانه های قدیمی و دایمی به وجود می آید.
روییدنیهایی که هور را زیر پوشش خود گرفته اند، عبارتند از:
1- "نی" به ارتفاع 2 تا 7 متر که عمدتا در جاهای عمیق می روید.
2- "بردی" که معمولا ارتفاع آن بین 1 تا 2 متر است.
3- "چولان" که در جاهای کم عمق، و ارتفاع آن کمتر از 50 سانتیمتر است.
به علت پوشش فشرده سطح هور از نی، بردی و چولان، تردد در آن تنها از معابری خاص (آبراه ها، نهرها و یا محل عبور حیوانات وحشی) امکان پذیر است.

موقعیت جغرافیایی منطقه

منطقه عملیاتی خیبر در شرق رودخانه دجله و داخل هور الهویزه، از شمال به العزیر و از جنوب به القرنه - طلائیه (ونیز یک محور در زید) محدود می گردد.
این منطقه دارای دو نوع طبیعت متفاوت است. هور و خشکی، حداقل عرض آن 8 کیلومتر و حداکثر 10 کیلومتر است و توسط دو هور بزرگ، یکی هور الهویزه در شرق، و دیگری هور الحمار در غرب احاطه شده است.
همچنین منطقه مذکور توسط رودخانه دجله به دوقسمت شرقی - غربی تقسیم می شود که 4/3 آن در شرق رودخانه واقع است.
جزایر مجنون شمال و جنوبی در همین محور قرار گرفته و تأسیسات دیگری وجود دارد که عبارتند از: دکلهای برق، دکلهای تقویتی رادیو تلویزیون، تأسیسات و کارخانجات کاغذ سازی، چاههای نفت و... همچنین در حاشیه دجله حدود 50 روستا وجود دارد که ساکنین آنها غیر نظامی است.