فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

نتایج و پیامدهای قیام نوزدهم دی

این واقعه به لحاظ نتایج و پیامدها از چند نظر شایان توجه است:
1- سازش شاه و کارتر و تو خالی بودن شعار فضای باز سیاسی شاه را به مردم نشان داد.
2- ثابت کرد که شاه از حرکت مذهبی - سیاسی به رهبری روحانیت و در رأس آنها امام خمینی (ره) بیش از هر حرکت سیاسی دیگر وحشت دارد.
3- آنچه را که رژیم از آن وحشت داشت، به تبع قیام نوزده دی به وقوع پیوست و حوزه های علمیه و روحانیت در خط امام (ره) به حرکت در آمدند و زمینه ای فراهم گردید که نهضت در مسیر صحیح مبارزه قرار گیرد، به نحوی که حتی ترفندهای بعدی رژیم نیز بی اثر شد.
4- روشن شد که جریان حقوق بشر و فضای باز سیاسی، طلیعه ای برای میدان دادن به ملی گراها، لیبرالها و... بوده و آمریکا و رژیم شاه، عملاً در جذب مردم بسوی میانه روها موفقیتی نداشته اند و آنان هیچ پایگاهی در میان مردم ندارند.
5- متحجرین حوزه ها و کسانی که مروج جدایی دین از سیاست بودند و همواره درس و بحث و فقه و اصول و... را به مبارزه با شاه ترجیح می دادند، شکست خوردند و مردم نیز فهمیدند که باید سراغ چه کسانی بروند.
6- ماهیت رژیم ضد مردمی شاه را برای بسیاری آشکار کرد. از آن پس بود که شعار "مرگ بر شاه" شعار اصلی و تکیه کلام توده های انقلابی شد.
7- باعث تعمیق و مردمی شدن نهضت و شرکت توده های مذهبی، بویژه جوانان گردید.
8- برخی از احزاب و جمعیتهایی که حرکت سیاسی خود را با اتکا به حقوق بشر کارتر و فضای باز سیاسی ایجاد شده توسط شاه و در چهار چوب قانون اساسی شکل داده بودند، بتدریج از مردم جدا شدند و به دامن آمریکا و غرب پناه بردند.
9- با قیام قم، آهنگ حرکت انقلاب به صورت استراتژی جهلم های پشت سرهم، با صورت و محتوای کاملاً اسلامی شتاب فزاینده و گسترده تری به خود گرفت و رهبری امام (ره) به عنوان نقش اصلی مبارزه با رژیم ظاهر شد.

عملیات کربلای 5: نبرد شرق بصره: 19 دی 1365

امروز طرحهای عملیاتی سپاه در والفجر 8، در کربلای 5، در عملیاتهای مهم میدان جنگ در طول چند سال، درسهایی قابل استفاده برای همه دانشگاههای جنگ است.
کسانی که اهل دانش نظامی هستند، می دانند یکی از دشوارترین و غیر قابل دسترس ترین تاکتیکهای نظامی و جنگی، عبور از رودخانه است، آن وقت عبور از رودخانه، در والفجر 8، آن هم رودخانه اروند، اعجاب انگیز است. در هیچ دانشگاهی هم این را نخوانده بودند. اما امروز کاری که آنها کردند، در دانشگاهها می تواند تدریس شود. با (عملیات) کربلای 5 و انهدام دژهای تسخیرناپذیر عراق که به وسیله شورویهای آن روز به وجود آمده بود و یک تاکتیک غیر قابل ضربه و ضد ضربه بود، می گفتند اصلاً ضد تدبیر ندارد، به هیچ تدبیری نمی شود آن را از بین برد، تاکتیکی است که ضد تاکتیک ندارد، واقعش هم، همین جور بود. اگر ابتکار نظامی برخاسته از شور ایمان و فداکاری بچه ها نبود، همین جور بود، قابل دسترس نبود...(176)
مقام معظم رهبری حضرت آیه الله خامنه ای

بررسی اوضاع سیاسی - نظامی از والفجر 8 تا کربلای 4

بهره گیری از اثرات مهم فتح فاو و پیش بینی احتمالی افزایش فشار به ایران و عدم تأمین حقوق ایران بوسیله عراق و حامیانش موجب شد از اوایل 1365، سلسله تلاشهای وسیعی به منظور طرح ریزی و آماده سازی عملیات "سرنوشت ساز" به عمل آید.
بر اساس چنین تحلیلی، سیاست تبلیغاتی کشور بر روی بسیج نیرو و امکانات برای اجرای عملیات سرنوشت ساز متمرکز شد.
در آبان 1365، در حالی که ایران تحت فشار همه جانبه ای قرار گرفته بود، افشای ماجرای مک فارلین(177) به عنوان مهمترین تلاش سیاسی پنهان آمریکا برای برقراری رابطه با ایران و به دست گیری ابتکار عمل در جنگ ایران و عراق، اوضاع سیاسی - نظامی جنگ را در موقعیت جدیدی قرار داد.
برداشت عراق از اهداف و نتایج نهایی تلاشهای آمریکا و احتمال قربانی شدن صدام، به واکنش شدید رژیم عراق در برابر آمریکا و گرایش بیشتر به سوی شوروی (سابق) منجر شد. به این ترتیب ایران در آستانه عملیات کربلای 4 در شرایط دشواری قرار گرفت. افشای ماجرای مک فارلین که باعث ایجاد طوفان سیاسی در ماورای ایران شده بود، ضمن آن که حملات هوایی عراق را در پی داشت، بر روند تلاشهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران برای کسب موقعیت برتر نیز، تأثیر گذاشت. در چنین اوضاعی موقعیت شوروی (سابق)، بویژه با گرایش عراق به سمت آن، بهبود یافت. در واقع شوروی از اهرم قابل ملاحظه ای برای تأثیر گذاری بر روند جنگ برخوردار شد. متقابلاً آمریکا، در نتیجه تشتت حاصله در سیاست خارجی خود که از پی آمدهای افشای ماجرای مک فارلین بود، به همان میزان از تأثیرگذاری بر روند جنگ ناتوان شد و ناچار بیش از پیش به حمایت از عراق روی آورد.
بنابراین آمریکا و شوروی (سابق) عملاً به حمایت از عراق، ایران را تحت فشار مشترک قرار دادند. عراق نیز می کوشید با استفاده از حمله هایی، ایران را در موقعیتی قرار دهد که هر چه سریعتر از ادامه جنگ دست کشیده و از تنبیه متجاوز انصراف حاصل کند.
در سوم دی 1365، عملیات بسیار پیچیده و سخت کربلای 4، با هدف نهایی تصرف شهر ابو الخصیب واقع در جنوب اروندرود و حومه بصره آغاز شد.
موفقیت عملیات کربلای 4، به تاکتیک ویژه ای بستگی داشت که محور طرح ریزی عملیات را تشکیل می داد و هرگونه خلل در اجرای این تاکتیک، اصل عملیات را با ابهام روبرو می کرد. با شروع عملیات کربلای 4، مشخص گردید که تاکتیک ویژه عملیات لو رفته است و ناگزیر دستور توقف عملیات صادر شد. نتیجه عملیات کربلای 4، به شکل نامطلوبی موقعیت برتر ایران را تحت تأثیر قرار داد و شرایط بحرانی ایجاد کرد.
عراق تحت شرایط جدید در صدد حمله به فاو و باز پس گیری آن بر آمده تا اوضاع سیاسی - نظامی را به نفع خود تغییر دهد. حفظ برتری سیاسی - نظامی جنگ، مقابله با هرگونه رکود در جبهه های نبرد ایجاب می کرد که عملیات نظامی با هدف کسب پیروزی ادامه یابد.