فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

تاریخچه مبارزه با بی سوادی در ایران

در کشور ایران در گذشته حکام همیشه به فکر منافع خویش بوده اند، به همین علت بی سوادی نیز در اثر بی توجهی پادشاهان گسترش یافته و سواد مخصوص قشر و طبقه خاصی از جامعه بوده است. در رژیم گذشته علی رغم تبلیغات وسیعی که برای مبارزه با بی سوادی انجام می شد، عملاً اقدام اساسی در جهت ریشه کن کردن این پدیده زشت صورت نپذیرفت، هنگامی که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، تعداد زیادی از مردان و زنان این مرز و بوم، از نعمت خواندن و نوشتن محروم بودند و عزمی ملی را می طلبید که این مهم با فرمان امام خمینی (ره) انجام گرفت و در هفتم دی ماه 1358، نهضت سواد آموزی تأسیس شد.

پیام امام خمینی (ره) درباره تشکیل نهضت سواد آموزی(147)

بسم الله الرحمن الرحیم
ن و القلم و ما یسطرون
ملت شریف ایران، شما می دانید که در رژیم گذشته آنچه بر ملت مبارز ایران سایه افکنده بود، علاوه بر دیکتاتوری و ظلم، تبلیغات بی محتوا و هیچ را همه چیز جلوه دادن بود.
ملتی که در همه ابعاد از حوایج اولیه محروم بود وانمود می شد که در اوج ترقی است. از جمله حوایج اولیه برای هر ملت که در ردیف بهداشت و مسکن بلکه مهمتر از آنهاست، آموزش برای همگان است. مع الاسف کشور ما وارث ملتی است که از این نعمت بزرگ در رژیم سابق محروم و اکثر افراد کشور ما از نوشتن و خواندن برخوردار نیستند، چه رسد به آموزش عالی.
مایه بس خجلت است که در کشوری که مهد علم و ادب بوده و در سایه اسلام زندگی می کند که طلب علم را فریضه دانسته است، از نوشتن و خواندن محروم باشد. ما باید در برنامه دراز مدت، فرهنگ وابسته کشورمان را به فرهنگ مستقل و خودکفا تبدیل کنیم و اکنون بدون از دست دادن وقت و بدون تشریفات خسته کننده برای مبارزه با بی سوادی بطور ضربتی و بسیج عمومی قیام کنیم تا ان شاء الله در آینده نزدیک هر کس نوشتن و خواندن ابتدایی را آموخته باشد.
برای این امر لازم است تمام بی سوادان برای یادگیری و تمام خواهران و برادران با سواد برای یاد دادن بپاخیزند و وزارت آموزش و پرورش با تمام امکانات بپاخیزد و از قرطاس بازی و تشریفات اداری بپرهیزد، برادران و خواهران ایمانی برای رفع این نقیصه دردآور بسیج شوید و ریشه این نقص را از بن بر کنید.
تعلیم و تعلم عبادتی است که خداوند تبارک و تعالی ما را بر آن دعوت فرموده است ائمه جماعات شهرستانها و روستاها مردم را دعوت نمایند و در مساجد و تکایا با سوادان نوشتن و خواندن را به خواهران و برادران خود یاد دهند، و منتظر اقدامات دولت نباشند و در منازل شخصی اعضای بی سواد را تعلیم کنند و بی سوادان از این امر سرپیچی نکنند.
من از ملت عزیز امید دارم که با همت والای خود بدون فوت وقت ایران را به صورت مدرسه ای در آورند و در هر شب و روز و در اوقات بیکاری یکی دو ساعت را صرف این عمل شریف نمایند. بپاخیزید که خداوند متعال با شماست.
از خدای تعالی سعادت و سلامت و رفاه ملت شریف را خواستارم.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
روح الله الموسوی الخمینی
هفتم دی ماه 58 مطابق با هشتم صفر 1400

اقدامات نهضت سواد آموزی

نهضت سواد آموزی بعد از تأسیس با فعالیت و تلاش خستگی ناپذیر حجه الاسلام و المسلمین محسن قرائتی و دیگر برادران و خواهران به کار خود ادامه داد و تا امروز قشر وسیعی از بی سوادان کشور را از نعمت سواد آموزی بهره مند کرده است.
طبق آمار سال 1375، نزدیک به 20% جمعیت کشور (بیش از ده میلیون نفر) هنوز بی سواد هستند، که بیشتر آنان را بزرگسالان تشکیل می دهند.
با عنایت به اینکه آموزش بزرگسالان در حقیقت یکی از پیچیده ترین و دشوارترین نوع آموزش است، سربازان گمنام سواد آموزی با پشتکار و جدیت به این امر مهم و اساسی اهتمام نموده اند و علی رغم همه دشواریها، با صبر و مقاومت کار بزرگی را رقم زده اند. که گوشه ای از موفقیتهای سواد آموزی بطور مختصر ارایه می گردد.
1- در سال 1355 تنها 5/47% از جمعیت شش ساله و بالاتر کشور باسواد بوده اند.
2- در سال 1375 با تلاش نهضت سواد آموزی 5/79% از جمعیت شش ساله و بالاتر کشور با سواد شده اند.
3- تفاوت میزان با سوادی در بین زنان و مردان از 4/23% درسال 1355، به 5/9% در سال 1375 کاهش یافته است.
4- نسبت با سوادی مناطق شهری از 4/65% در سال 1355، به 86% در سال 1375، افزایش یافته است. در همین زمان نسبت با سوادی مناطق روستایی از 5/30% به 7/70% رسیده است.
5- از سال 1365 (شروع طرح لازم التعلیم) تا سال 1375 بیش از یک میلیون کودک لازم التعلیم در پایه های اول تا پنجم در مناطق محروم و در بیش از هفت هزار روستا تحت پوشش نهضت سواد آموزی قرار گرفته اند.
6- آمار 12 ساله طرح سواد آموزی نیروهای مسلح، زندانیان و طرح کارکنان و کارگران مراکز دولتی و خصوصی (سالهای 75- 64) نشان می دهد که بیش از تعداد 38847 کلاس در مراکز نظامی و انتظامی و 7476 کلاس در زندانها و 42936 کلاس در مراکز دولتی و خصوصی تشکیل شده است.