فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی: 19 آذر 1364

کلاً نظام از یک مجموعه اهل فن برگزیده ای که به عنوان شورای عالی انقلاب فرهنگی، زیر این نام جمع شده اند انتظارات زیادی دارد، به خصوص با توجه به این که بسیاری از مشکلاتی که به نظرمان می رسد در صحنه های مختلف اجتماعی و اقتصادی و یا حتی سیاسی داریم، اگر کاوش کنیم، به مشکلات فرهنگی بر می گردد.(119)
مقام معظم رهبری
مسیر حرکت اکثر قریب به اتفاق نهادهای جامعه در رژیم گذشته بر اساس اهداف و مقاصد خاص بود و تلاش بر این بود که محصولات و خروجی این نهادها جوابگوی نیازهای همان رژیم باشد. پس از فروپاشی رژیم پهلوی بلادرنگ نهادهای جمهوری اسلامی پاگرفت. اما فرهنگ حاکم بر نهادهای جامعه مخصوصاً نهادهای فراگیری همچون آموزش و پرورش و آموزش عالی مسئله ساده ای نبود که بتوان در مدت چند روز، سال تحولات لازم را در آنها به وجود آورد. از طرفی ادامه کار آنها بویژه دانشگاهها با آن شرایط به صلاح جامعه نبود. در آن دوران گروهکهای مختلف، دانشگاهها و مدارس را عرصه تاخت و تاز خود ساخته و روند تحصیل و تدریس را مختل کرده بودند. بسیاری از استادان منحرف، به کار مشغول بودند و هیچ تغییر بنیادی در برنامه، شیوه تدریس و تربیت، اهداف آن، کادر استادان و مدرسان و کارکنان رخ نداده بود. در نتیجه دانشگاههای سراسر کشور برای مدتی تعطیل شد.
پس از تعطیلی دانشگاهها، به منظور ساماندهی به امور فرهنگی مدارس و دانشگاهها به فرمان امام خمینی (ره) اولین ترکیب شورای انقلاب فرهنگ تحت عنوان ستاد انقلاب فرهنگی به این شرح شکل گرفت:(120)
بسم الله الرحمن الرحیم
مدتی است ضرورت انقلاب فرهنگی، که امری اسلامی است و خواست ملت مسلمان می باشد، اعلام شده است و تاکنون اقدام مؤثر اساسی انجام نشده است و ملت اسلامی و خصوص دانشجویان با ایمان متعهد، نگران آن هستند و نیز نگران اخلال توطئه گران که هم اکنون گاهگاه آثارش نمایان می شود و ملت مسلمان و پایبند به اسلام خوف آن دارند که خدای نخواسته فرصت از دست برود و کار مثبتی انجام نگیرد و فرهنگ همان باشد که در طول مدت سلطه رژیم فاسد کارفرمایان بی فرهنگ، این مرکز مهم اساسی را در خدمت استعمارگران قرار داده بودند که از دستاوردهای دانشگاهها بخوبی ظاهر می شود که جز معدودی متعهد و مؤمن که علی رغم خواست دانشگاهها در خدمت کشور و اسلام بودند، دیگران جز ضرر و زیان چیزی برای کشور ما بار نیاوردند و ادامه این فاجعه، که مع الاسف خواسته بعضی از گروههای وابسته به اجانب است، ضربه ای مهلک به انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی وارد خواهد کرد و تسامح در این امر حیاتی، خیانت عظیم بر اسلام و کشور اسلامی است. بر این اساس به حضرات آقایان محترم محمد جواد باهنر، مهدی ربانی املشی، حسن حبیبی - عبد الکریم سروش، شمس آل احمد، جلال الدین فارسی، علی شریعتمداری مسئولیت داده می شود تا ستادی تشکیل دهند و از افراد صاحب نظر متعهد، از بین اساتید مسلمان و کارکنان متعهد و دانشجویان متعهد باایمان، و دیگر قشرهای تحصیلکرده متعهد و مؤمن به جمهوری اسلامی دعوت نمایند تا شورایی تشکیل دهند و برای برنامه ریزی رشته های مختلف و خط مشی فرهنگی آینده دانشگاهها بر اساس فرهنگ اسلامی و انتخاب و آمده سازی اساتید شایسته متعهد و آگاه و دیگر امور مربوط به انقلاب آموزشی اسلامی اقدام نمایند.
بدیهی است بر اساس مطالب فوق، دبیرستانها و دیگر مراکز آموزشی که در رژیم سابق با آموزش و پرورشی انحرافی و استعماری اداره می شد، تحت رسیدگی دقیق قرار می گیرد تا فرزندان عزیزم از آسیب و انحراف مصون گردند...
پس از تعطیلی دانشگاهها و تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی برخی اشخاص و گروههای سیاسی به سمپاشی علیه این کار پرداخته و تلاش نمودند با جو سازی و تحت فشار قرار دادن مسئولین نظام، نگذارند کار اصلاح و تحول فرهنگی دانشگاهها روال عادی خود را طی کند.
امام (ره) در پیام نوروزی سال 1360، از ستاد انقلاب فرهنگی خواستند که در بازشدن دانشگاهها تسریع نماید.
با بازگشایی دانشگاهها فعالیت ستاد انقلاب فرهنگی ادامه یافت و ضرورت توسعه و تعمیق کار این ستاد - از نظر کمی و کیفی - ایجاب کرد که در نوزدهم آذر 1364 امام (ره)، رؤسای سه قوه و تعداد دیگری از مسئولین امور و اندیشمندان فرهنگی کشور را به جمع اعضای آن بیفزایند و بدین ترتیب ستاد انقلاب فرهنگی پس از حدود 5 سال فعالیت، با ترکیب زیر تحت عنوان شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت خود را آغاز کرد.
1- حضرت آیه الله خامنه ای ریاست جمهور وقت به عنوان رئیس شورا
2- آیه الله رفسنجانی ریاست مجلس شورای اسلامی به عنوان نایب رئیس شورا
3- آیه الله موسوی اردبیلی ریاست دیوان عالی و شورای عالی قضایی کشور.
4- آیه الله مهدوی کنی دبیر جامعه روحانیت مبارز و رئیس دانشگاه امام صادق (علیه السلام).
5- آقای مهندس میر حسین موسوی نخست وزیر.
6- حجت الاسلام و المسلمین محمد خاتمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
7- دکتر ایرج فاضل وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
8- سید کاظم اکرمی وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
9- دکتر عبد الکریم سروش استادیار.
10- دکتر سید محمد رضا هاشمی گلپایگانی دانشیار.
11- دکتر مصطفی معین استادیار.
12- دکتر رضا داوری استاد دانشگاه.
13- دکتر احمد احمدی استادیار.
14- دکتر علی شریعتمداری استاد دانشگاه.
15- دکتر نصر الله پورجوادی استادیار.
16- آقای محمد رحمتی دانشجوی رشته عمران.
17- مهندس صادق واعظ زاده.
در اولین مرحله از کار شورای عالی انقلاب فرهنگی، اهداف عمده و وظایف این شورا به شرح زیر تدوین و به تصویب اعضا رسید.

اهداف

1- گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در شئون جامعه و تقویت انقلاب فرهنگی و اعتلای فرهنگ عمومی
2- تزکیه محیطهای علمی و فرهنگی از افکار مادی و نقی مظاهر و آثار غربزدگی از فضای فرهنگی جامعه.
3- تحول دانشگاهها و مدارس و مراکز فرهنگی و هنری بر اساس فرهنگ صحیح اسلامی...
4- تعمیم سواد و تقویت سطح روح تفکر و علم آموزی و تحقیق و استفاده از دستاوردها و تجارب مفید دانش بشری برای نیل به استقلال علمی و فرهنگی.
5- حفظ و احیا و معرفی آثار و مآثر اسلامی و ملی.
6- نشر افکار و آثار فرهنگی انقلاب اسلامی و ایجاد و تحکیم روابط فرهنگی با کشورهای دیگر، بویژه با ملل اسلامی.

وظایف

وظایف مصوب هم 10 بند دارد که خلاصه آنها بشرح ذیل است.
- تدوین اصول سیاست فرهنگی نظام جمهوری اسلامی و تعیین اهداف و جهت برنامه های فرهنگی و آموزش و پژوهشی و علمی.
- تعیین مراجع برای طرح و تدوین برنامه های فرهنگی و آموزشی و علمی و تحقیقاتی.
- تصویب آئین نامه های مهم و اساسی مراکز علمی و فرهنگی، آموزشی و پژوهشی کشور.
- تصویب ضوابط تأسیس مؤسسه ها و مراکز علمی و فرهنگی و تحقیقاتی و فرهنگستانها و دانشگاهها و مراکز آموزش عالی.
- تهیه طرح و تدوین آئین نامه ها برای ایجاد زمینه های لازم جهت بسیج و مشارکت همه جانبه مردم.
- تدوین ضوابط برای گزینش استادان و معلمان دانشگاهها و مراکز آموزشی.
- نظارت بر کلیه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
- تأیید نامزدهایی که وزیر فرهنگ و آموزش عالی به عنوان رئیس دانشگاهها و مراکز آموزش عالی به شورا پیشنهاد می نماید.
- تدوین ضوابط و اصول کلی و سیاستهای مربوط به توسعه روابط علمی و فرهنگی با کشورهای دیگر.
- نظارت بر امور کتابهای درسی.