فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

گروههای شرکت کننده در انتفاضه

1- حرکه المقاومه الاسلامیه (حماس)
این حرکت پس از قیام سراسری مردم فلسطین به وجود آمده و شاخه مبارزاتی جنبش اخوان المسلمین می باشد که از سوی رهبری بین المللی اخوان حمایت می شود. حماس در حال حاضر نقش عمده ای در تظاهرات و بسیج مساجد و اعتصابات عمومی مردم دارد. این جنبش از آغاز، فعالیتهای خود را با حرکتهای دیگر اسلامی همچون عزالدین قسام در دهه سی، جهاد اخوان المسلمین در 1948 و عملیات جهادی 1956، مربوط می داند. حماس در منشور خود آورده که الله غایت ما، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) الگوی ما، قرآن قانون اساسی ما، جهاد راه ما و مرگ در راه خدا نهایت آرزوی ماست.
حماس در منشور خود، رهایی تمام فلسطینیان را از چنگال یهودیان هدف خود دانسته و با واگذاری بخشی از فلسطین به دولت یهود مخالف است.
2- جهاد اسلامی فلسطین
این گروه که در راه اندازی قیام فلسطینی ها در نوار غزه نقش مهمی بر عهده داشت، در نیمه دوم دهه هشتاد رشد کرد و در سال 1986، با دستگیری چند تن از رهبران آن بر سر زبانها افتاد. جهاد اسلامی به مبارزه مسلحانه به عنوان استراتژی کار سیاسی ایمان دارد. مرکز اصلی آن شهر غزه و رهبر آن "شیخ عبد العزیز عوده" است. این گروه که از رادیکالترین گروههای اسلامی در سرزمینهای اشغالی به حساب می آید، به اجرای قوانین اسلامی در جامعه پس از برپایی حکومت اسلامی در فلسطین پای بند است و اعتقاد دارد که نابودی کامل موجودیت اسرائیل تنها با کار جهادی تحقق می یابد.
3- حزب تحریر اسلامی
این حزب را شیخ نقی الدین النبهانی از اهالی فلسطین در اوایل دهه 50 تأسیس کرده است. این حزب مانند جهاد اسلامی رنگ رادیکالی دارد، اما در صحنه تبلیغات سیاسی بصورت آشکار حضور ندارد و از حیث تشکیلات بصورت منفی حرکت می کند، پایگاه اصلی حرب در اردن است و در کشورهای دیگر هم حضور دارد.
4- جهاد اسلامی بیت المقدس
این جبهه به رهبری "شیخ بیوض تمیمی" است. در ابتدای تأسیس با جهاد اسلامی در عمل به نوعی توافق دست یافتند. در آن زمان فکر تأسیس شورای عالی جنبشهای اسلامی فلسطین در خارج از فلسطین به ریاست تمیمی مطرح شد که شیخ با این طرح مخالفت کرد. بعدها به علت تغییر موضع شیخ تمیمی در قبال جمهوری اسلامی و نزدیکی وی به عراق و عرفات، اختلافات عمیقی میان او و رهبران جنبش جهادت اسلامی به وجود آمد.
5- رهبری متحد قیام
رهبری متحد قیام در سرزمینها اشغالی مرکب از نمایندگان چهار گروه سازمان آزادیبخش فلسطین یعنی الفتح، جبهه خلق برای آزادی فلسطین، جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین و حزب کمونیست است.

دستاوردهای انتفاضه

دستاوردهای آن را به این شرح می توان بیان کرد:
1- مهمترین دستاورد انتفاضه، انتقال مبارزه از قالب تشکیلات و سازمانهای فلسطینی در اردن، سوریه، لبنان و مصر به مناطق اشغالی است.
2- قطع نفوذ رهبران و رژیم های عرب در مبارزات فلسطینی ها تا قبل از انتفاضه بواسطه نیازهای مادی و معنوی به حمایت رژیم ها و رهبران جهان عرب، آنان مجبور بودند که در بسیاری موارد تسلیم خواسته های آنها شوند، اما اینک به دلیل ماهیت خود جوش و مستقل انتفاضه، توده های فلسطینی صرفاً متکی به خود هستند. بنابراین هیچ یک از کشورهای عرب نمی توانند مدعی نمایندگی فلسطینی ها و سخنگوی آنها باشند.
3- یکی دیگر از دستاوردهای قیام، مخدوش کردن چهره مظلوم نمایی اسرائیل در غرب است. تبلیغات غربیها این طور وانمود کرده بود که در مناقشه اعراب و اسرائیل، همواره اسرائیلی ها در معرض تهدیدی اعراب هستند و این خود هاله ای از مظلومیت پیرامون اسرائیل به وجود آورده بود ، اما انتفاضه توانست بخشی از این رسوبات روان شناختی اجتماعی را از بین ببرد. غرب و خود یهود در تلویزیون شاهد سرکوبهای خشونت بار و کشتار فلسطینیان به دست سربازان اسرائیلی می باشند.
4- دیگر از دستاوردهای این قیام ایجاد شکاف در میان صفوف اسرائیلی هاست، به این نحو که شماری از اسرائیلی ها به تدریج معتقد می شوند که صرف نظر از گذشته می بایست اکنون به یک نوع تفاهم و همزیستی با فلسطینیان دست یافت.
5- انتفاضه احساس فلسطینی بودند را احیا کرد و این تفکر در سطح بین الملل پدید آمده که بایستی یک راه حل اصولی برای فلسطینی ها به وجود آید و این مسأله به مرور زمان حل نمی شود.

اهداف انتفاضه

شهید فتحی شقاقی از رهبران جهاد اسلامی فلسطین معتقد است: انتفاضه مقدمه ای برای شروع انقلاب است، انقلابی که اسرائیل را در هم کوبیده و نابود می کند. وی می گوید: انتفاضه انقلابی است که تمام مردم فلسطین و مسلمانان دنیا در آن داخل هستند.
شاید بتوان هدف سیاسی انتفاضه را پایان بخشیدن به حاکمیت اسرائیل در سرزمینهای اشغالی در کرانه رود اردن و نوار غزه و تمام سرزمین فلسطین دانست. تاکتیک انتفاضه عبارت است از غیر قابل سکونت و حکومت کردن مناطق اشغالی برای اسرائیلی ها از طریق اعتصابات، تظاهرات و عدم فرمانبرداری از مقامات اسرائیلی و هدف کلی و استراتژیک آنها آزادی کلیه سرزمینهای اشغالی و ایجاد دولت فلسطینی در این سرزمینها است.