فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

بیمه اجتماعی در اسلام

در اسلام، دستورها و اندرزهای فراوانی در مورد رعایت افراد درمانده و تأمین نیازهای مادی، معنوی و روانی آنها وجود دارد. قرآن کریم، احادیث و فقه اسلامی سرشار از فرامین تأمین کننده رفاه طبقات فرومانده اجتماعی است.
فلسفه تأسیس بیمه اجتماعی در حقوق اسلامی با فلسفه ایجاد تمام بیمه های اجتماعی موجود در سایر مکاتب اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جهان تفاوت بنیانی دارد، زیرا:
اول آنکه، بیمه اجتماعی در حقوق اسلامی براساس جهان بینی خاصی مبنی بر پذیرش اصل وحدانیت انواع بشر (یعنی اصل جامعه جهانی انسانی)، لزوم حفظ و حمایت همنوع و احترام اصیل و واقعی به او بنا شده است.
دوم آنکه، بیمه اجتماعی در اسلام بر پایه یکسان بودن تمام افراد که دارای ایدئولوژی واحدی هستند، بنیانگذاری شده است. مسلمانان موظفند به نیازهای دیگران، همچون نیازهای شخصی خود، رسیدگی کنند، زیرا جامعه اسلامی، اجتماعی مبتنی بر تعاون و همبستگی شدید میان اعضای آن است. بیمه اجتماعی در حقوق اسلامی به دو گروه، بیمه عمومی و بیمه خصوصی تقسیم می شود. در بیمه عمومی، شخص آسیب دیده یا خسارت دیده مجبور به عقد قرار داد بیمه و پرداخت وجهی به بیمه گر نیست و کمکهایی که به وی می شود، به صورت رایگان است. در بیمه عمومی، کوشش می شود خسارات و آسیبهای وارد شده به افراد معینی از طبقات کم در آمد جامعه که قادر به برآوردن احتیاجات اولیه زندگی خود نیستند، جبران گردد و نیازهای اولیه زندگی اینگونه افراد تأمین شود. اما در بیمه خصوصی، شرط استفاده از حق بیمه برای جبران خسارت یا آسیب وارد شده، عقد قرار داد بیمه و پرداخت وجهی به بیمه گذار است.

بیمه های اجتماعی غیر دولتی در حقوق اسلامی

در زمانی که حکومت اسلامی بر جامعه حاکم نباشد و یا امکانات دولت اسلامی به میزانی نباشد که بتواند تمام ضروریات زندگی طبقات نیازمند را تامین کند، مردم در صورت مشاهده تنگدستی و یا بیماری فردی و یا قشری از اعضای جامعه خود، باید در حد امکان متکفل تأمین رفاه مادی و معنوی آن فرد یا قشر از اجتماع بشوند، زیرا بر اساس تعالیم اسلامی همه افراد جامعه اسلامی متعلق به یک پیکر واحد هستند و اگر یکی از آنان به رنج افتد، اعضای دیگر این پیکر نیز دچار رنج و درد خواهد شد.

منابع پرداخت بیمه های اجتماعی غیر دولتی در حقوق اسلامی

دین مبین اسلام برای پرداختهای فوق العاده هر فرد از دو راه وارد شده است:
الف - وجوهی که پرداخت آنها واجب شرعی است، مانند نفقه به افراد واجب /، نذرها، عهود و کفارات.
ب - وجوهی که پرداخت آنها اختیاری و مستحب است، نظیر وقف، صدقه، احسان، قرض الحسنه و رسیدگی به کودکان بی سرپرست.