فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

هفته تربیت: 19-13 آبان

هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلوا علیهم ایاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین(56)
اوست خدایی که در میان عرب امی (بی سواد)، پیامبری بزرگوار از میان همان مردم بر انگیخت تا بر آنان آیات وحی خدا را تلاوت کند و آنها را از لوث چهل و اخلاق زشت پاک سازد و شریعت کتاب سماوی و حکمت الهی بیاموزد که پیش از این همه در ورطه جهالت و گمراهی بودند.
تربیت به معنای باروری و شکوفایی بذرهای نهفته و کشف گنجینه های پنهان در وجود انسان است. تربیت به معنای رشد، نمو و پرورش دادن است. هدایت به سوی حق و کمال، رساندن به حد بلوغ در تشخیص و تزکیه نفس، اخلاق و عمل، از جمله مفاهیمی از تربیت می باشند که در قرآن مجید به کار رفته است.
مربی، هنرمند بصیری است که با ظرافت، شکیبایی و شناخت تقریباً کامل از محیط پیرامون خویش و فرد یا افراد تحت تعلیم، همه فرصتها و تواناییهای موجود را در جهت هدایت و سازندگی امانتهای عظیمی که به دستش سپرده شده اند، بسیج می کند و این گلهای لطیف را از هجوم آفات و سموم پاس می دارد. مربی رسول آگاهی، رشد، خویشتن شناسی و دگر سازی است.
عصر ما هنگامه خیزش و باور کردن خویش، رهایی از زنجیرهای نفسانی، شکست دیوارهای استبداد و استکبار و تنفس کردن در فضایی آکنده از نسیم اسلام و انقلاب اسلامی می باشد. بی شک، ایران که کانون انقلاب جهانی اسلام و جلوه گاه ارزشهای والای قرآنی است، دارای بهترین فضا برای تربیت انسانها است.
بعلت اهمیت فوق العاده امر تربیت در به کمال رساندن انسان، دولت جمهوری اسلامی ایران در سال 1359، از سیزدهم تا نوزدهم آبان ماه هر سال را "هفته تربیت" نام نهاد که نخستین روز آن، "روز دانش آموز" نام گرفته است.
تربیت میلیونها دانش آموز، که در فضای پاک و روشن انقلاب شکفته اند و رشته های مرئی و نامرئی تزویر از درون و برون کشور پیوسته آنان را تهید می کند، کاری ساده نیست و بی شک، این بار سنگین بوسله معلمان و کادر آموزش و پرورش به مقصد نمی رسد. رسالت عظیم این نسل و فراهم ساختن شرایط برای پاسداری از نظام و رویارویی بافتنه های گوناگون استکبار جهانی، مستلزم این است که همه مردم، دستگاهها و نهادها با برنامه ریزیهای دقیق و جامع، به میدان تربیت گام، و با درک ضرورت این امر بطور همدل و همسو تلاش کنند.
صاحبنظران، چهار عامل اصلی پرورش انسان را به شرح زیر تعیین کرده اند:

الف - خانواده

خانواده، نخسیتن و حساسترین پایگاه تربیت است. از اولین تماس عاطفی مادر با فرزند که هنگام شیردادن برقرار می شود، تا روابط اندیشه ای افراد خانواده، همه و همه در نحوه تشکل ساختار شخصیت کودک مؤثرند. خانواده، پل ارتباط فرد با جامعه است. خانواده ای که جو معنوی و عملی در آن حاکم باشد و روابط میان اعضای آن محبت آمیز، عادلانه و براساس درک متقابل، نظم و وظیفه شناسی باشد، فرزندانی پرورش خواهد داد که سعادت هر دو جهان را خواهند داشت.
موضوع نقش پذیری و تقلید کودک باید بسیار جدی گرفته شود، زیرا رفتار و گفتار اعضای خانواده و گرایشها و باورهای آنان در ضمیر صاف و بی غبار کودک منعکس می شود، برای مثال، فرزندی که در صبحگاه، زمزمه نماز پدر ، مادر و دیگر اعضای خانواده را می شنود، بذر عشق عبادت در کشتزار جانش افشانده می شود.
وظایف والدین فقط در نامگذاری و تأمین معیشت آنان نیست باید در لحظه لحظه رشد و نمو فرزندانشان حضور داشته باشند. فرزندی که حساسیت صحیح پدر و مادر را نسبت به خود درک می کند و آنان را مشاور، دوست و علاقه مند به سرنوشت خویش می یابد، بی شک، فردی سخن پذیر، خوشبین و همراه با والدین خواهد شد. در این مبحث، تذکر چند نکته لازم به نظر می رسد:
1- والدین باید رفتار صحیح داشته باشند، زیرا رفتار کودکان متأثر از رفتار آنها است. آنها باید الگوهای دینی مناسبی برای کودکان خود بوده، و از تجربه های مفید دیگران در امر تربیت بهره گیرند.
2- باید فرزندان خود را به عادتهای نیکو خو دهند و آنان را از عادات ناشایست بر حذر دارند، البته نباید برای حذف رفتار نامطلوب فرزندان، از رفتار نادرست استفاده کرد. مثلا، کودک را تنبیه بدنی بکند، بهتر است از طریق نوعی رفتار مطلوب، کودک را به انجام عادتهای شایسته هدایت کنند. آنان باید رفتار دینی را انجام دهند و از کودک و نوجوان خود بخواهند تا آن را تمرین و تجربه کند. خوشبختانه، در شرع مقدس اسلام، آداب شرعی، از جزئیات زندگی تا مسایل عمده آن را در بر می گیرد و از طریق آنها می توان رفتار مطلوبی را ایجاد کرد.
3- والدین باید مربیان شایسته ای را برای تربیت کودکانشان در نظر گیرند. والدین و مربیان باید برای شکل دادن به رفتار کودک، از شیوه تشویق و تنبیه صحیح استفاده کنند. والدین باید محیط تربیتی مساعدی را برای فرزندانشان ایجاد و کودکان خود را به مشاهده طبیعت و تأمل در آن برانگیزند، زیرا مشاهده و تجربه، راهی به سوی اندیشیدن است و تفکر به رشد روانی کمک می کند. باید کودکان را به خواندن و درک معانی قرآن کریم تشویق و آگاهی آنان را نسبت به معارف اسلامی افزایش داد.
4- والدین باید فرزندان را به خواندن کتابهای مفید ترغیب نمایند.

ب - مدرسه

مدرسه، عامل مهم دیگری در تکوین شخصیت علمی و تربیتی است. اگر هر فرد مدت 12 سال در مدرسه باشد، نیمی از عمر مفید جامعه در این محیط سپری می شود. میزان فراگیری دانش آموز از معلم، هم شاگردیها، جو علمی مدرسه و...، بسیار گسترده و قابل توجه است. دانش آموزان بیشتر الگوهای خویش را از مدرسه اقتباس می کنند که در رفتار کودکانی که تازه به مدرسه گام نهاده اند، ملموستر است. در پاسخ به آنانی که اظهار می دارند: "امروز نقش معلم در تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان بی فروغ و جانبی شده است"،باید گفت: معلم همواره می تواند از طریق هزاران رشته مرئی و نامرئی، با ژرفای قلب دانش آموز ارتباط سازنده ای برقرار کند و به عنوان اسوه ای در هدایت تواناییها و شکوفاسازی استعدادهای آنان مفید واقع شود. اگر دانش آموز، معلم خود را نه تنها مرجع علمی، بلکه گره گشای روحی و معنوی خویش بیابد، در برابر معلم تسلیم می شود و مسیر زندگی خویش را با کلام و رهنمودهای او هماهنگ می سازد، به همین علت، مدرسه باید هم محیطی برای آموزش و هم فضایی برای پرورش باشد.