فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

هفته کتاب و کتابخوانی: 13- 7 آبان

و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی ء و هدی و رحمه و بشری:للمسلمین(38)

واژه کتاب در قرآن کریم 230 بار بکار رفته است. که 49 بار، مراد از کتاب، قرآن است و در مواردی هم تورات، انجیل، نامه عمل، نوشته، لوح محفوظ و... منظور است.
در رابطه با این که چرا به قرآن، کتاب اطلاق شده است، مفسران دیدگاه های گوناگونی دارند. آیه الله نهاوندی نوشته است: تناسب عنوان کتاب با قرآن به آن جهت است که قرآن در بر گیرنده فرآیند کتابهای پیشین است. مفسران گفته اند: خداوند تمام معارف کتابهای پیشین را در تورات و انجیل گرد آورد و تمام آنچه را که در تورات و انجیل بود، در قرآن کریم نهاد.
در روایات از قرآن به عنوان "کتاب" و "الکتاب" فراوان یاد
شده و ابعاد آموزشی و هدایتی و حق گستری آن بیان شده است. که از مشهورترین آنها، حدیث شکوهمند ثقلین است که پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی، ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابداً و انهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض.(39)
موضوع کتاب و کتابت در رشد حیات اجتماعی تأثیر بسزایی دارد. روح یک جامعه در پرتو این مهم باروری می یابد و به همین دلیل میراث فرهنگی و تمدن اسلامی همیشه مملو از کتابهای بزرگانی است که افتخار جامعه بشری بوده و همه همت اولیای دین اسلام بر این بوده است که بندگان خدا را به سوی روشنایی کتاب رهنمون شوند. چنانچه کلام الهی با توجه به قلم آغاز شد. (علم بالقلم) و در جایی دیگر خداوند می فرماید: (ن و القلم و ما یسطرون). حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام)، مولای متقیان می فرماید: کسی که با کتابها آرامش می یابد هرگز آسایش از او سلب نمی شود. کتاب از دیر باز حافظ و احیا کننده تفکر و اندیشه های والالی ایران اسلامی و منبع عظیمی بوده است که طالبان علم و اندیشه و حقیقت را سیراب کرده است. ارزیابی شرایط و امکانات موجود فرهنگی مبین این است که امروز نیز کتاب به عنوان یک وسیله مطمئن و کار آمد در بستر سازی موجود فرهنگی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. شک نیست که ترویج فرهنگ کتب و کتبخوانی در جامعه، اولاً به توجه بیشتر مسئولان فرهنگی و آموزشی کشور نیاز دارد و ثانیاً محتاج تلاشی همه جانبه، فراگیر و ملی است.

برگزاری هفته کتاب و کتابخوانی

در اجرای فرامین مقام معظم رهبری به وزارت فرهنگ و ارشاد، در مورد توسعه نمایشگاه های کتاب در سطح کشور و مطرح کردن کتاب و تشویق مردم به کتابخوانی و ضرورت این کار در جامعه اسلامی، هفته کتاب ایران همه ساله برگزار می شود.
به همت وزارت فرهنگ و ارشاد و همکاری نهادهای فرهنگی نخستین هفته کتاب در روزهای 4 تا 10 دی سال 1372، همزمان با زادروز امیر مؤمنان حضرت علی (علیه السلام) و با پیام رهبری معظم انقلاب برگزار شد.
برگزاری این هفته همه ساله بر اساس آیئین نامه ای است که به تصویب شورای فرهنگ عمومی رسیده و از هفتم تا سیزدهم آبان به عنوان هفته کتاب نامگذاری گردیده است.
دبیر ستاد هفته کتاب، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد است.
سازمانهایی که در هفته کتاب و کتابخوانی عضو و نقش فعالی دارند عبارتند از:
صدا و سیما، آموزش و پرورش، فرهنگ و آموزش عالی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان تبلیغات اسلامی و دیگر سازمانهای فرهنگی کشور. این سازمانها همراه و همگام با وزارت فرهنگ و ارشاد، سیاستهای اعلام شده را اجرا می کنند. اهداف برگزاری هفته کتاب عبارتنداز:
1- تقویت بنیه فرهنگی کشور.
2- تشویق و ترغیب مردم به کتاب و کتابخوانی و ایجاد عادت به مطالعه در میان اقشار مختلف مردم بویژه جوانان و نوجوانان.
3- تقویت روحیه و نشاط در میان نویسندگان، مترجمان، پدید آورندگان و تولید کنندگان کتاب.
4- کمک به حل مشکلات و تنگناهای تولید و توزیع کتاب.
5- تجهیز و گسترش کتابخانه های عمومی، کانونهای فرهنگی مساجد و مدارس.

پیام مقام معظم رهبری به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی

ایشان به مناسبت برگزاری نخستین هفته کتاب پیامی به این شرح فرستاندند:(40)
بسم الله الرحمن الرحیم
برگزاری هفته کتاب در کشور عزیزما و اعلام آن بوسیله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برای این جانب مژده و مایه امیدواری است. امروز هر اقدامی که به گسترش سطح آگاهی عمومی بیانجامد و نیروی تفکر و قدرت درک معارف را در مردم با استعداد ما تقویت کند، حسنه ای بزرگ است. کتب، دروازه ای به سوی جهان گسترده دانش و معرفت است و کتاب خوب یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است. همه دستاوردهای بشر در سراسر عمر جهان، تا آنجا که قابل کتابت بوده است، در میان نوشته هایی است که انسانها پدید آورده اند و می آورند و در این مجموعه بی نظیر آموزشهای آسمانی و درسهای پیامبران به بشر و دانش ها و شناختهایی است که سعادت بشر بدون آگاهی از آن امکان پذیر نیست.
کسی که با این دنیای زیبا و زندگی بخش، دنیای کتاب، ارتباط ندارد، بی شک از مهمترین دستاورد انسانی و نیز از بیشترین معارف الهی و بشری محروم است. برای یک ملت خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سر و کاری نداشته باشند و برای یک فرد توفیق عظیمی است که با کتاب مانوس و همواره در حال بهره گیری از آن یعنی آموختن چیزهای تازه باشد با این دیدگاه به روشنی می توان ارزش و مفهوم رمز عمیق این حقیقت تاریخی را دریافت که اولین خطاب خداوند متعال به پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) این است که بخوان! و در اولین سوره ای که بر آن فرستاده عظیم الشان خداوند فرود آمده، نام قلم به تجلیل یا شده است. اقرا و ربک الاکرم الذی علم بالقلم
با تلخی باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیه کتابخوانی در میان ملت عزیزما، که خود یکی از مشعل داران فرهنگ و کتاب و معرفت در طول تاریخ پس از ظهور اسلام بوده است، بسی کمتر از آن چیزی است که از چنین ملتی انتظار می رود، و این پدیده نیز مانند بیشتر پدیده های ناگوار در کشور ما نتیجه فرمانروایی پادشاهان و فرمانروایان ظالم و فاسد و بی فرهنگ و بی سواد بر این کشور در دویست سال گذشته است. در دورانی که برخی ملتهای دیگر به سوی دانش و پژوهش و معرفت روی آورده بودند، ملت کهن و با استعداد ما در زیر سلطه آن انسانهای پلید و خودپرست و زورگو و نااهل، از دانش و معرفت دور ماند و در دوره اخیر که حکومت دست نشانده و فاسد پهلوی همه کارها را برابر خواست بیگانگان و دشمنان این ملت و به زیان این ملت انجام می داد، نه تنها تلاشی برای ترویج کتاب و کتابخوانی نشد، بلکه با ایجاد سرگرمی های ناسالم و دامن زدن به آتش غرایز جنسی در میان جوانان، این ضرورت فوری و فوتی را هر چه بیشتر از میدان دید و توجه مردم بیرون راندند و در یکی از بهترین دورانی هایی که شرایط جهانی، دگرگونیهای اساسی در وضع نابسامان ملت ایران را بر می تافت، ملت مظلوم ما را از آن محروم ساختند و کار را به آنجا رساندند که برابر گزارش های همان روزگار، در شهر تهران و برخی شهرهای دیگر، شماره میخانه ها بیش از شماره کتابخانه ها و کتابفروشی ها و یا چند برابر آنها بود. اکنون ملت ایران باید عقب افتادگی ها را جبران کند. اینک فرصت بی نظیری از حکومت دین و دانش بر ایران پدید آمده است که باید از آن در جهت اعتلای فکر و فرهنگ این کشور بهره جست.
امروز کتابخوانی و علم آموزی نه تنها یک وظیفه ملی که یک واجب دینی است. از همه بیشتر، جوانان و نوجوانان باید احساس وظیفه کنند. اگر چه آنگاه که انس با کتاب رواج یابد، کتابخوانی نه یک تکلیف که یک کار شیرین و یک نیاز تعلل ناپذیر و یک وسیله برای آراستن شخصیت خویشتن تلقی خواهد شد، و نه تنها جوانان که همه نسل ها و قشرها از سر دلخواه و شوق بدان رو خواهند آورد. لازم است آن روی این سکه زرین نیز مورد توجه قرار گیرد. نویسندگان و مترجمان و فراهم آورندگان کتاب، اینان کاری با ارزش و پاداشی بزرگ در کنار مسئولیتی سنگین دارند. در جامعه کتابخوان، پدید آورندگان کتاب و عرضه کننده آن باید گرامی داشته شوند، و او نیز باید کار خود را با عنایت به تأثیر و اهمیت آن انجام دهد. غذای فکر و روح، باید سالم و مقوی عرضه شود و آن کس که جز این عمل کند، خطا یا جنایتی بزرگتر از عرضه کننده مواد غذایی ناسالم یا بی مایه مرتکب شده است.
امیدوارم مسئولان عزیز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر دست اندرکاران گرامی توزیع کتاب و تسهیل کتاب و کتابخوانی با فرا رسیدن این هفته، روزی نو و کاری نو و امیدی نو درباره این موضوع مهم و حیاتی پدید آورند و ما در آینده ای نزدیک نشانه های این همه را پیش روی خود ببینیم.
کمک و توفیق الهی و توجه حضرت ولی عصر ارواحنا فداه را برای همه شما مسئلت می نمایم.
4 دی ماه 1372
مصادف با یازدهم رجب المرجب 1414
سیدعلی خامنه ای