فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

تأسیس سازمان ملل متحد: 2 آبان 1324/24 اکتبر 1945

جنگ جهانی دوم، با حمله آلمان به لهستان در اول سپتامبر 1939 برابر با دهم شهریور 1318 شروع شد. چون دولتهای فرانسه و انگلیس بالهستان قرار دادی داشتند که هرگاه آن کشور از جانب دولتی دیگر مورد تعرض واقع شود به نفع لهستان وارد پیکار شوند، به دولت آلمان اعلان جنگ دادند.
در تیر 1320، که در همه جبهه ها پیروزی با دولت آلمان و متحدینش بود، نمایندگی دولتهایی که به انگلستان پناهنده شده بودند، در قصر سنت جیمس در لندن بیانیه زیر را صادر کردند:
یگانه اساس صلح با دوام، همکاری ملل آزاد عالم است. در دنیایی که ترس و تعرض در آن نباشد و مردم به جان و مال خود مطمئن باشند. ما در اینجا جمع شده ایم که این منظور را در زمان جنگ و هنگام صلح تامین کنیم.

منشور آتلانتیک

سه ماه پس از صدور بیانیه، لندن روزولت رئیس جمهور آمریکا و چرچیل نخست وزیر انگلستان در یک ناوجنگی موسوم به آوولز در اقیانوس اطلس با یکدیگر ملاقات کردند و مسایل مهم جهانی را مورد بحث قرار داده، منشوری را که شامل 8 ماده است و به نام منشور آتلانتیک شهرت یافته، امضا کردند.
در آذر 1330، به پیشنهاد انگلیس با شرکت رئیس جمهور آمریکا و نخست وزیر انگلیس و سفیر کبیر شوروی، کنفرانسی در واشنگتن تشکیل شد. یکی از اقدامهای اساسی این کنفرانس تنظیم اعلامیه ملل متحد است که در سال 1320 به امضای 26 دولت که با آلمان و متحدانش در جنگ بودند، رسید. در این اعلامیه دول متحد ضمن تایید اصول منشور آتلانتیک، متعهد شدند که از همه وسایل و منابع اقتصادی و نظامی خود برای غلبه بردشمن مشترک استفاده نمایند و جنگ را تا پیروزی نهایی ادامه دهند. دولت ایران هم در 17 شهریور 1322، الحاق خود را به اعلامیه ملل متحد اعلام کرد و به دولت آلمان اعلان جنگ داد.

اعلامیه مسکو

در پاییز همان سال نمایندگان چین، شوروی، انگلیس و آمریکا در مسکو جلسه ای تشکیل، و طرح دیگری را تهیه و امضا کردند که به اعلامیه مسکو معروف است. در این طرح تشکیل سازمان جهانی جدیدی ضرورت داشت که حافظ صلح و امنیت جهانی باشد. نمایندگان این چهار کشور دوباره در تابستان و پاییز سال 1323، در واشنگتن ملاقات کردند تا طرح سازمان جدید را بطور مفصل بریزند.
در اسفند 1323، استالین، چرچیل، روزولت(37) در "یالتا" واقع در کرانه جنوبی شبه جزیره کریمه ملاقات کردند و مسئله را مورد مطالعه بیشتری قرار دادند. و سرانجام از کلیه کشورهایی که علیه آلمان و ژاپن می جنگیدند ، برای تشکیل کنفرانسی در سانفرانسیسکو دعوت کردند. این کنفرانس از فروردین تا خرداد 1324، ادامه داشت و در چهارم تیرماه همین سال منشور ملل متحد به اتفاق آرا تصویب شد. این منشور روز بعد به وسیله نمایندگان پنجاه دولت که در آنجا حضور داشتند امضا شد و محلی نیز برای کشور لهستان که در آن زمان نمایندگانش در کنفرانس حضور نداشتند، در نظر گرفته شد. به این ترتیب سازمان ملل متحد 51 عضو اصلی پیدا کرد.
پس از تنظیم و تصویب منشور 111 ماده ای ملل متحد در 19 فصل، آن را به کلیه کشورها فرستادند تا مانند هر عهدنامه بین المللی دیگر به تصویب مجالس قانونگذاری و به امضای رئیس کشورها برسد. در ایران منشور ملل متحد در شهریور 1324، به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
سرانجام در دوم آبان 1324 برابر با 24 اکتبر 1945، منشور مورد بحث به تصویب تعدادکافی از کشورها رسید و وجود سازمان ملل متحد تحقق یافت و این روز در سراسر جهان روز ملل متحد نامیده شد.