فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

شهادت

سرانجام در نیمه شب یکشنبه اول آبان 1356 (9 ذیقعده 1397 ه. ق)، آیه الله سید مصطفی خمینی به شکل مرموزانه ای به شهادت رسید. در پی شهادت او، امام بزرگوار (ره) در یادداشتی چنین مرقوم کردند:
بسمه تعالی
انالله و انا الیه راجعون
در روز یکشنبه نهم شهر ذی القعده الحرام 1397، مصطفی خمینی نور بصرم و مهجه قلبم دار فانی را وداع کرد و به جوار رحمت حق تعالی رهسپار شد.
اللهم ارحمه و اغفر له و اسکنه الجنه بحق اولیائک الطاهرین علیهم الصلوه و السلام.
با انتشار خبر، حوزه نجف در هاله ای از غم و اندوه فرو رفت. درسها تعطیل شد و روحانیت به سوگ نشست. جنازه آن شهید توسط یاران و شاگردان او در اول آبان ماه به کربلا برده شد. در این مراسم جمعیت انبوهی شرکت کردند و جنازه را با آب فرات غسل داده و در محل خیمه گاه امام حسین (علیه السلام) کفن کردند و پس از طواف در حرم مطهر حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) و حضرت عباس (علیه السلام)، به نجف بازگرداندند و روز بعد جنازه آن شهید از مسجد بهبهانی (واقع در بیرون دروازه نجف) با شرک انبوهی از علما، فضلا، طلاب، کسبه، اصناف و دیگر اهالی نجف به طرف صحن مطهر علوی تشییع شد. امام (ره) در مسجد بهبهانی حضور یافت و پس از توقفی کوتاه و خواندن فاتحه، با قامتی استوار به خانه بازگشت و در مراسم تشییع و خاکسپاری شرکت نکرد. در هنگام تشییع جنازه، بازار نجف یکپارچه تعطیل شد. آیه الله خویی (ره) به خاک سپرده شد. شب هنگام امام (ره) پس از زیارت حرم مطهر حضرت علی (علیه السلام) به سراغ فرزند عارف، عالم و مجاهد خود که در دل خاک آرمیده بود رفت و با چهره ای باز و آرام نخست برای یکایک عالمانی که در آن مقبره دفن شده اند اعلام قرائت فاتحه کردند و در پایان، از حاضران خواستند برای مصطفایش طلب مغفرت کنند و در آن لحظه که همه چشمها اشک ریزان بود، امام (ره) از سر قبر فرزندش برخاست و بدون کوچکترین آزردگی و گرفتگی از حاضران تشکر و از آنجا بیرون رفت.

تأثیر شهادت آیه الله بر نهضت اسلامی

این شهادت، نهضت اسلامی پانزده ساله ایران را جان تازه ای بخشید به گونه ای که یکباره فراگیر، و به شکل انقلابی طوفان زا و کاخ برانداز در آمد.
البته شناخت و بررسی انگیزه ها و علل پیروزی انقلاب به مطالعات و تحقیقات گسترده ای نیاز دارد، اما به شکل کوتاه و گذرا علل و عوامل فراگیری نهضت امام (ره)، در پی شهادت حاج سید مصطفی را می توان این گونه برشمرد:
1- برگزاری مراسم بزرگداشت در بیشتر نقاط کشور: اصحاب مسجد و محراب، در پی دریافت خبر شهادت مظلومانه مجتهدی که مایه امید برای اسلام و ایران بود، سخت به خشم آمدند و نتیجه گیری کردند که رژیم شاه با دست زدن به این جنایت، انتقام کینه توزانه ای از امام (ره)، آن هم در دیار غربت و در محل تبعید گرفته است. از این رو مصمم شدند که دست کم با برپایی مراسم سوگواری با رهبر و امام امت همدردی کنند. رژیم شاه برای آنکه خود را بی طرف وانمود کند، از برپایی مراسم جلوگیری نکرد و کوشید که خود را بی تفاوت بنمایاند. کارشناسان رژیم می پنداشتند شور و هیجانی که کشور را فراگرفته، به دنبال برپایی مراسم فروکش می کند و این مراسم سوپاپ اطمینانی است که از انفجار پیشگیری خواهد کرد! غافل از آنکه این مراسم با آن گستردگی مایه آگهی، رشد سیاسی و جرأت و جسارت بیشتر مردم و هرچه فروزان تر شدن آتش خشم و قهر آنان خواهد شد، خشم و خروشی که کنترل ناشدنی است. مراسم بزرگداشت تا چهلم شهادت او بطور پیوسته در استانها، شهرها و شهرستانها تداوم یافت. در این مجالس گویندگان مذهبی و مجاهدان روحانی با بهره گیری از فرصت به دست آمده در تبیین خط و اندیشه امام (ره) و نمایاندن هر چه بیشتر ماهیت ضد اسلامی شاه و انگیختن توده ها بر ضد هیأت حاکمه خودکامه و وابسته به بیگانه، داد سخن دادند و با آوردن نام خمینی، آفریننده حماسه ها، شورشها، چهره جامعه را دگرگون کردند. از روز اول آبان ماه 1356، یکباره نام و یاد امام (ره) در فضای پهناور ایران طنین افکند و شور و شوق نوینی در دلها پدید آورد.
2- به صحنه آمدن مردم: ملت در طی نهضت اسلامی ایران در سنگر مسجد رشد سیاسی و آگاهی دینی بایسته ای یافته و به اسلام ناب محمدی تا اندازه ای شناخت پیدا کرده بودند و برای دست زدن به خیزشی همگانی ، آمادگی کامل داشتند. برگزاری مراسم بزرگداشت این مجال را به مردم داد تا آنچه را که در مکتب انقلابی اسلام آموخت بودند به کار بندند و نفرت و بیزاری خود را از رژیم شاه اعلام کنند. مردم در این مراسم تنها وفاداری و ابراز احساسات نسبت به امام (ره) بسنده نکردند، بلکه با دست زدن به تظاهرات خیابانی و درگیری با پلیس، زمینه فراگیری انقلاب اسلامی را فراهم کردند. قیام خونین 19 دی 1356، در واقع اوج این تظاهرات و راه پیمایی مردمی بود.
3- رهبریهای داهیانه امام (ره): از سال 1341، که نهضت اسلامی آغاز شد ، امام (ره) همواره با راهنماییها و رهنمودهای سازنده و حیات بخش خود، ملت ایران را به سوی نور و روشنایی و حرکت و خروش پیش می بردند و به آنان آگاهی و بینش می دادند. این رسالت را در تبعیدگاه ترکیه و نجف نیز پی گرفتند. در ترکیه با نگارش کتاب تحریر الوسیله و آوردن یک سلسله احکام سیاسی و انقلابی اسلام در این کتاب، راه مبارزه، حرکت و خیزش را به ملتهای مسلمان نشان دادند. در نجف نیز با تدریس و بخصوص بحث ولایت فقیه یا حکومت اسلامی، و با اعلامیه ها و سخنرانی های خود در فرصتهای مناسب، نهضت اسلامی ایران را تدام بخشیدند و به رشد سیاسی ملت ایران کمک کردند. در آن برهه حساس که ملت ایران از شهادت آیه الله سید مصطفی، خشمگین و عصیان زده بودند، امام (ره) دریافتند که اجتماعات بزرگی در نقاط مختلف کشور به مناسب شهادت فرزند دلبندشان بر پاست و گرم نگهداشتن این اجتماعات و بهره گیری شایسته از آنها تنها با رهبریهای حکیمانه امکان پذیر است. از این رو با یک سلسله اعلامیه ها و سخنرانیها کوشیدند این اجتماعات بزرگ سیاسی را گسترش دهند و با مغتنم شمردن فرصت پیش آمده نگذارند مشعلی که با شهادت فرزندشان فروزان شده به خاموشی گراید.
4- اتحاد و یگانگی: با شهادت سید مصطفی اتحاد چشمگیر و کم نظیری در میان ملت پدید آمد. عموم مردم، روحانیون، دانشگاهیان، سازمانها و گروه های سیاسی و...، یکپارچه و یک صدا پشت سر امام (ره) به حرکت در آمدند که این خود از مهمترین عوامل در پیروزی انقلاب به شمار می رود.

پیام امام خمینی (ره)

امام (ره) در پیامی خطاب به ملت ایران، فرمودند:(35)
اینطور قضایا مهم نیست، خیلی پیش می آید، برای همه مردم پیش می آید و خداوند تبارک و تعالی الطافی دارد به ظاهر و الطافی خفیه است. یک الطاف خفیه ای خدای تبارک و تعالی دارد که ماها علم به آن نداریم، اطلاعی بر او نداریم، و چون ناقص هستیم از حیث علم، از حیث عمل از هر جهتی ناقص هستیم. از این جهت در اینطور اموری که پیش می آید جزع و فزع می کنیم، صبر نمی کنیم، این برای نقصان معرفت ماست به مقام باری تعالی. اگر اطلاع داشتیم از آن الطاف خفیه ای که خدای تبارک و تعالی نسبت به عبادش دارد و انه لطیف علی العباد و اطلاع بر آن مسایل داشتیم، در اینطور چیزهایی که جزیی است و مهم نیست، آنقدر بی طاقت نبودیم، می فهمیدیم که مصالحی در کار است، یک الطافی در کار است، یک تربیت هایی در کار است.