فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

استاندارد در خدمت حمل و نقل

حمل و نقل در معنای وسیع آن به شبکه پیچیده و در هم تنیده ای از عوامل به هم پیوسته، فن آوریها و سازمانها اطلاق می شود. به حجم انبوهی از کارهای لازم بنگرید که برای سرعت بخشیدن جهت انجام آنها، به امور زیر مورد نیاز است:
جا به جاکردن مسافران، چه به قصد تجارت یا با هدف گذراندن تعطیلات، به وسیله اتومبیل، اتوبوس، قطار، هواپیما و کشتی. برق رسانی از نیروگاه های برق به منازل. رساندن محموله های پستی به مقصد. ارسال انواع اطلاعات به اقصی نقاط جهان و...
عملکرد هر شاخه ای از صنعت حمل و نقل نیازمند فن آوریها، ارتباطات، وسایل نقلیه و... است. بدیهی است که وجود ناهماهنگی در میان عناصر مذکور که از نبود استاندارد سرچشمه می گیرد، به کارایی و بهره وری کلیه اجزای تشکیل دهنده صنعت حمل و نقل لطمه وارد می آورد. بنابراین استانداردهای بین المللی نقش مؤثری را در تسهیل عملکرد انواع نظامهای حمل و نقل ایفا می کنند. برای مثال استاندارد کردن کانتینرهای ترابری، انقلاب بزرگی در صنعت حمل و نقل دریایی به وجود آورده است. با استاندارد شدن دورنویس، تلفن و شبکه های رایانه ای، ارتباطات بین المللی سرعت و گسترش چشمگیری یافته است و ترابری زمینی، دریایی و هوایی در نتیجه اجرای استانداردهای جهانی ایمنتر، سریعت و بهره ورتر شده است.
با وجود بروز این تحولات شگرف هنوز باید اقدامات زیادی صورت پذیرد. برای مثال، باید حوزه های تجاری مختلفی در جهان به وجود آید که سازمانهای اصلی استاندارد بین المللی بتوانند آنها را تحت حمایت مضاعف خود در آورند. به کارگیری گسترده استانداردهای بین المللی در تولیدات و ارایه خدمات به ایجاد یک بازار جهانی منجر می شود که در آن تولید کنندگان، عرضه کنندگان و کارگزاران شبکه تولید و عرضه می توانند با یکدیگر به رقابت سالم بپردازند. همچنین استانداردهای بین المللی برای نظامهای حمل و نقل از طریق بر قراری ارتباطات هماهنگ، شرایط مورد نیاز برای ارسال تولیدات و ارایه خدمات به مصرف کنندگان در هر نقطه از جهان را سریع، و مقرون به صرفه می سازد.
نکته شایان ذکر این که امر تجارت در جهان امروز با پدیده ها و یافته های جدیدی مواجه است. کارگزاران صنعت حمل و نقل به ضرورت ایجاد یک زنجیره حمل و نقل جهانی واقفند. زنجیره ای که واحدهای حمل و نقل استاندارد شده ای نظیر کانتینرهای باربری و تجهیزات مورد نیاز برای ایجاد صحیح شبکه های راه آهن و جاده ها، انبارها، فرودگاهها و بنادر را در نظر دارد. هماهنگی جهانی میان حلقه های این زنجیر نه فقط به نفع دست اندرکاران صنعت حمل و نقل است، بلکه به سود مشتریان و طرفهای صنعتی آنان نیز می باشد.
ایجاد زیربنای جامعه اطلاعاتی جهان با شبکه های بی نظیر آن، مستلزم تدوین و اجرای استانداردهای بین المللی است. هم اکنون این استانداردها در موارد گوناگونی نظیر شبکه های باز و متراکم اطلاعات شنیداری و دیداری در حال اجرا است. استاندارد بین المللی در صنعت حمل و نقل نقش ویژه ای را در زمینه شکوفاسازی تجارت جهانی و حرکت به سوی ایجاد یک بازار جهانی واقعی مهیا می سازد.

روز جهانی عصای سفید: 23 مهر/15 اکتبر

توجه به ایمنی نابینایان و رعایت حقوق اجتماعی آنان همواره مورد توجه مردم خیر اندیش و مجامع بین المللی بوده و هست و هر از چندگاه، ضرورت توجه به نابینایان در طیف گسترده ای مطرح می شود.
در سال 1950، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و شورای جهانی نابینایان در جلسه ای مشترک، قانون "عصای سفید" را بررسی و تصویب کردند و روز 15 اکتبر را "روز جهانی عصای سفید"یا"روز جهانی ایمنی نابینایان"اعلام کردند. شایان ذکر است که تدوین کنندگان قانون عصای سفید، یک ریاضی دان و یک وکیل به نامهای "ناول پری" و "جاکوبستن بروک"بودند.
قانون عصای سفید، تصویری جدید از نابینایان را در جامعه ترسیم می کند و از افراد نابینا می خواهد که به منظور حمایت از منافع خود، از تمام مفاد این قانون مطلع باشند. مواردی از این قانون بشرح زیر است:
- نابینایان حق استفاده از کلیه امکانات رفاهی معمول در جامعه را دارند. آنان حق دارند از پیاده روها، خیابانها، بزرگراهها، وسایل حمل و نقل همگانی مانند هواپیما، قطار، اتوبوس، اتومبیل، کشتی، هتل، اماکن عمومی ، مراکز تفریحی و مذهبی استفاده کنند. اگر در بعضی شرایط، محدودیتی برای استفاده از این تسهیلات و اماکن وجود داشته باشد باید فراگیر همه افراد جامعه باشد و اگر شخص یا سازمانی فقط برای نابینایان در استفاده از تسهیلات همگانی، محدودیت ایجاد کند یا حقوق نابینایان عاقل و بالغ را نادیده بگیرد، مجرم شناخته می شود.
- رانندگان وسایل نقلیه موظفند مراعات کامل نابینایان را که هنگام عبور و مرور از عصای سفید استفاده می کنند، بنمایند.
- دولت موظف است که نابینایان را به مشارکت در امور دولتی تشویق کند تا آنان به کار اشتغال یابند.
- مسئولین دولتی هر ساله باید روز 23 مهرماه/ 15 اکتبر را به عنوان بزرگداشت نابینایان و قانون عصای سفید، / شایسته ای ارج نهند و از مردم بخواهند که رفتار معقولانه ای با نابینایان داشته باشند و گامهای صمیمانه و مؤثری را برای آنان بردارند.
در میان وسایل کمک حرکتی نابینایان، می توان عصای سفید را به عنوان پرچم استقلال آنان قلمداد کرد. عصای سفید نقش اساسی را در رفع نیازهای حرکتی و تقلیل مشکلات زندگی روزمره نابینایان ایفا می کند. البته، این ابزار حرکتی سودمند در صورتی از کارآیی زیادی برخوردار خواهد بود که نارساییهای فیزیکی محیط زندگی افراد نابینا نیز تقلیل یابد یابطور کلی حذف شود، بنابراین، علاوه بر بذل توجه به مسائل عاطفی، احساسی و روحی و همچنین، تلاش در جهت ارتقای میزان فرصتهای پیشرفت برای نابینایان، می توانیم با صرف کمترین هزینه و لحاظ کردن عوامل لازم، زمینه ای را برای تردد آسان آنان فراهم سازیم و کمک شایانی به استقلال حرکتی نابینایان بکنیم، برای حصول به این نتیجه، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- توجه خاص شهرداریها به مسأله تردد شهروندان نابینا از قبیل نصب علایم راهنمایی گویا در معابر، بطوری که برای نابینایان قابل استفاده باشد، ایجاد شیوه ای برای شماره گذاری قابل خواند برای نابینایان در داخل خارج ساختمانهای عمومی، ترمیم سریع پلهای شکسته، هموار ساختن سطح پیاده روها، تجهیز ایستگاههای اتوبوس و تابلوهای راهنمای خطوط بین شهری به علایم نوشتاری برجسته قابل دسترس یا گویا برای نابینایان.
2- استفاده از نظامهای تشویقی برای مهندسین مشاوره، کارفرمایان احداث ساختمانها و... در قبال لحاظ کردن تطابق محیط بیرونی و درونی ساختمانهای در حال احداث و با استانداردهای بین المللی برای استفاده روشندلان.
3- استفاده گسترده از رسانه ها - بخصوص رسانه های شنیداری - به منظور ارایه آموزشهای صحیح عمومی متناسب با نیازهای حرکتی نابینایان، جهت دهی درست به مظاهر عاطفی و احساسی مردم نسبت به روشندلان و جایگزینی حس تعاون به جای حس ترحم نابجا در مردم.
4- آموزش دادن به نابینایان در زمینه بهره گیری صحیح و مناسب از عصای سفید و تشویق آنان به استفاده از آن.
5- تخصیص در صد مناسبی از در آمدهای مالیاتی و عواید حاصله از فعالیتهای اماکن تفریحی و فرهنگی عمومی در جهت حل مسائل رفاهی روشندلان.
6- جذب همکاریهای مادی و معنوی اولیای افراد نابینا و جهت دهی به اقدامات پراکنده افراد نیکوکار با هدف تأسیس مراکز فرهنگی، هنری، فنی و حرفه ای ویژه روشندلان.
7- اعزام گروههای پژوهشی به کشورهایی که فعالیتهای ثمر بخشی را در زمینه بهبود شرایط فیزیکی محیط خاص نابینایان داشته اند، با هدف دستیابی به الگوهای مناسب شهر سازی برای آنان.
8- احداث اماکن مسکونی ویژه روشندلان که موقعیت فیزیکی و تسهیلات رفاهی لازم برای آنان را دارا باشد و موجب حضور فعال آنان در زندگی اجتماعی با افراد سالم شود.

علل بروز نابینایی و راههای پیشگیری از آن

بطور کلی، نابینایی یا کوری، به معنای عدم قدرت چشم برای درک نور است. ولی بیمارانی که دارای دید بسیار اندک می باشند، نیز نابینا تلقی می شوند، زیرا آنان هم قادر نیستند با دید اندک خود، نیازمندیهای اولیه شان را بر آورند و در عمل، به مراقبت نیاز دارند.
در کشورهای گوناگون، معیارهای متفاوتی برای تعیین نابینایی وجود دارد. به عنوان مثال، در انگلیس، دید کمتر از 3/60 و در ایالات متحده آمریکا و کانادا، دید کمتر از 2/200 را نابینایی می نامند. در کشورهای مختلف برای نسبت شمار نابینایان به جمعیت کل، آمار و ارقام متفاوتی وجود دارد. تمام این ارقام رابطه تنگاتنگی با وضعیت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه و سطح بهداشت، درمان، آگاهی مردم از بیماریها و امکان برخورداری آن از خدمات درمانی دارد. آمار نیزنشان می دهد، شمار نابینایان در کشورهای پیشرفته معادل 1/10 تعداد این افراد در کشورهای عقب مانده است. همچنین، نوع بیماریهایی که منشاء نابینایی می شوند، بواسطه شرایط جغرافیایی جهان متفاوت هستند، برای مثال، در آسیا - به استثنای چند کشور پیشرفته در این قاره - بسیاری از نابیناییها در اثر بروز بیماریهای آب مروارید، تراخم، سوء تغذیه و نارساییهای بهداشتی حادث می شوند. بروز پیشرفتهای عظیم در چشم پزشکی و بهره مندی این علم از فن آوریهای پیشرفته، گامهای مؤثری در راه درمان بیماریهای چشم پزشکی و بهره مندی این علم از فن آوریهای پیشرفته، گامهای مؤثری در راه درمان بیماریهای چشم به شمار می روند. ولی از سویی دیگر، هنوز راهی برای درمان نابینایی ارثی و پیر کوری پیدا نشده است و همچنین فرآیند صنعتی شدن جوامع جهان، میزان نابینایی ناشی از صدمات حین کار را افزایش داده است.
شواهد نشان می دهد، موارد زیادی از کوریها و آسیبهای چشمی، در اثر مسمومیت ناشی از کار در معادن و یا ناشی از برخورد فلزات و اشیای برنده به چشم کارگران صورت می گیرد.
توجه به علل نابینایی و ارتباط تنگاتنگ آنها با شرایط اقتصادی و اجتماعی جوامع، پیشگیری و درمان آن را ضروری و اجباری می نماید. بعضی جوامع ، نابینایان ارثی و افرادی که در کودکی مبتلا به نابینایی شده اند را با آموزشهای گوناگون امداد می کنند و با ارایه راهنماییها و بهره گیری از همت والای نابینایان، آنان را به مدارج عالی علمی سوق می دهند. اما نابینایانی که سالیانی طولانی از عمر خود را با بهره مندی از نعمت بینایی زندگی کرده و یکباره تمام روشنایی زندگی خویش را از کف داده اند، از لحاظ شخصیتی و خانوادگی، دچار مسائل متعدد و چند جانبه ای هستند و به کمکهای آموزشی و توان بخشی جسمی - روانی نیازمندند.
شایعترین علل نابینایی تا سن 7 سالگی عبارت از بیماریهای ارثی، عفونتهای چشمی، عوارض ناشی از آسیبهای ثانویه و ضربه ها و برخورد اجسام به چشم هستند. وسایل بازی خطرناک، اشیای برنده و...، باعث افزایش شدید میزان نابینایی در این قشر سنی شده است. در مورد حوادث پیشگیری و آموزش مناسب می تواند بسیار کارساز باشد. باید از رسانه های گروهی نیز در جهت آگاه سازی عموم از این خطرات بهر گرفت.
مهمترین عوامل نابینایی در سنین مدرسه شامل ضربه ها و عفونتها، انکسار نور در کره چشم، پارگی شبکیه، بریدگی قسمتهای مختلف کره چشم و آب مروارید ناشی از ضربه می باشند. در این ارتباط، باید آموزگاران و مراقبین بهداشت مدارس، دانش آموزان را از چنین خطراتی که هر روزه در انتظار آنهاست، آگاه سازند.
مهمترین عامل نابینایی در سنین کار و اشتغال، بروز حوادث در محیطهای کاری ذکر شده است. روزانه، شمار زیادی از نیروی کار هر جامعه در معرض برخورد اجسام برنده در کارخانجات و دیگر محلهای کاری قرار دارند که برای جلوگیری از بروز چنین وقایعی نیز باید به آموزش ضمن خدمت متوسل شد.
علل اصلی نابینایی در دوران میانسالی و پیری را نیز بیماریهایی نظیر آب مروارید، آب سیاه، پارگی شبکیه چشم، اختلالات عروقی دریافت شبکیه، فرسایش پرده شبکیه و عوارض جانبی امراضی چون مرض قند و بالا بودن فشار خون تشکیل می دهند. به علت کمبودها، امور درمانی و بیمارستانی در بسیاری از جوامع جهان، تعداد زیادی از مبتلایان به آب مروارید، امکان درمان و جراحی به موقع را پیدا نمی کنند و آب مروارید با تبدیل شدن به آب سیاه، به کوری مطلق می انجامد. در بسیاری از موارد نیز، عدم امکان بررسی منظم چشمان افراد، مانع از تشخیص به موقع و زودرس بیماریهای منجر به کوری می شود و اغلب، بیمار در مراحل حاد بیماری خود از وجود آن آگاه می شود، در نتیجه، درمان در این مرحله نتیجه بخش نمی شود و فقط وقفه ای در سیر بیماریهایی که به نابینایی مطلق می انجامند، ایجاد می کند. همچنین در موارد زیادی، به علت نبود دارو یا مسامحه افراد بیمار در اجرای دستورات پزشک، بیماریهای خطرناکی همچون آب سیاه، بسرعت به کوری منجر می شوند.
شایان ذکر است که عامل ژنتیک مهمترین عامل بروز نابینایی در جهان است و هنوز شیوه یا داروی مؤثری برای پیشگیری یا درمان نابینایی ارثی کشف نشده است. اما می توان از طریق آموزش و کنترل خانواده برای جلوگیری از ازدواجهای نامناسب و رعایت امور بهداشتی در دوران بارداری، موجب کاهش میزان بروز نابینایی ارثی شد.
از نظر آمار، شمار نابینایان در روستاها بیشتر از شهرهاست. کارشناسان علل این امر را نارساییهای بهداشتی و درمانی، محدود بودن سطح سواد روستاییان، استفاده آنان از آب گرم چشمه های غیر بهداشتی، استفاده از وسایل شخصی دیگران، سرمه آلوده کشیدن و... بر شمرده اند.
همان طور که ذکر شد، بسیاری از موارد نابنایی قابل پیشگیری است و شمار دیگری نیز با روش بیماریابی، مراجعه به موقع به پزشک، تشخیص صحیح بیماری و درمان مناسب و تحت نظر قرار دادن بیمار، بروز نخواهند کرد.
در این راستا، اقدامات چند جانبه زیر ضروری است:
افزایش میزان توان اقتصادی جامعه، ارتقای سطح آموزش پزشکی در کل جامعه و ایجاد شرایط مناسب برای درمان آگاه کردن افراد جامعه از بروز خطرات احتمالی در محیطهای کار، درس، زندگی، طرح برنامه های آموزشی مناسب برای کودکان و نوجوانان در این ارتباط، افزایش شمار متخصصان مربوطه و افزایش میزان امکانات درمانی و بیمارستانی لازم و...