فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

نقش استاندارد در رشد صنعتی و اقتصادی

استاندارد و استاندارد کردن از پایه های استوار علم و فن آوری است که در پیشرفت صنعت و اقتصاد نقش بسزایی دارد و باید در جهت افزایش سطح کیفیتها تلاش کرد تا به فن آوری پیشرفته تولید هر محصول نایل آمد.
اغلب جنین می پندارند که استاندارد فقط برای حفظ منفعت مصرف کننده است. البته این نظر تا حدی صحیح است و استاندارد به نیازهای فردی و اقتصادی مصرف کنندگان توجه دارد، اما استحکام صنعت و فن آوری را نیز در نظر دارد و می توان گفت که سود حاصل از رعایت استاندارد برای تولید کنندگان بیش از مصرف کنندگان است، زیرا صرفه جوییهای حاصل از کاهش انواع قطعات و مواد اولیه غیر ضروری و ضایعات، بقدری چشمگیر است که هرگونه سرمایه گذاری در زمینه استاندارد سازی فرآورده ها و خدمات را برای صاحبان صنایع موجه می سازد، بطوری که آنان در اندک زمان می توانند نتایج ملموس آن را بصورت مبالغ ذخیره شده مشاهده کنند. با اجرای قوانین و مقررات استاندارد هزینه های انبارداری و ساخت ابزار و ماشین آلات تنزل می یابد، روند تولد منظم می شود، آرایش عملکرد کارخانه ها بنحو متعادلی تنظیم می گردد، نگهداری اسناد، نقشه ها و طرحهای مربوط به تولید محصولات طبق یک نظام دقیق بازیابی سریع، طبقه بندی و بایگانی می شود، همکاری میان واحدهای مختلف سازمان یا کارخانه برای پیشبرد روند تولید میسر می شود، تفاهم کارکنان در مسائل فنی تحقق می پذیرد و سرانجام با تولید کالای دارای کیفیت و بسته بندی مطلوب، رضایت مصرف کنندگان نیز جلب می شود و بدین ترتیب استاندارد شالوده استواری را برای پیشرفت و توسعه صنعت و اقتصاد فراهم می سازد.
در جهان صنعتی امروز همه چیز در حال تحول است. در این عرصه استانداردهای جدیدی که به "مدیریت کیفیت"موسوم است فقط به نتیجه محصول نهایی بسنده نمی کند، بلکه یک خط تولید را از ابتدا تا انتها زیر نظر می گیرد. این مدیریت برنامه ریز و هدفمند زندگی و پویایی را به بخشهای سازمانی هدیه می دهد. سرمایه گذاری در جهت بهبود کیفیت کالاهای تولیدی برای پاسخ گویی به نیازهای مصرف کنندگان در جهت بهبود کیفیت کالاهای تولیدی برای پاسخگویی به نیازهای مصرف کنندگان داخلی و راهیابی کالاها به بازارهای جهانی و کاهش واردات، مهمترین اصل در خط مشی توسعه اقتصادی است. هر کشور در حال توسعه که افزایش و بهبود ظرافت صنعتی را در رأس برنامه های خود قرار داده باشد، در می یابد که استاندارد کردن شاخصهای تولید و خدمات وهمچنین سنجش و کنترل کیفیت محصولات، یکی از نکات اصلی در برنامه های توسعه است.

استاندارد در خدمت امنیت مصرف کنندگان

استفاده از لوازم خانگی غیر استاندارد همه ساله تلفات جانی و خسارات مالی چشمگیری به بار می آورد و سبب بروز مشکلات عدیده جانفرسا و دیرپایی می شود. برای مثال مداوای چهره ای که در اثر عواملی مانند اتصال سیمهای برق و انفجار وسایل غیر استاندارد خانگی بشد آسیب دیده است و به صرف زمان طولانی و هزینه های کلان نیاز دارد، یا خسارات ناشی از توزیع گسترده یک فرآورده غذایی غیر بهداشتی در جامعه فقط با پرداخت بهای کالای نامرغوب قابل جبران نیست، زیرا آثار زیانبار ناشی از عرضه این کالاست، حال اگر آثار زیانبار ناشی از استفاده از وسایل و ماشین آلات غیر استاندارد را به کارگاهها و کارخانه های کوچک و بزرگ صنعتی و تولدید تعمیم دهیم، عمق این فاجعه بیشتر نمایان می شود، به گفته کارشناسان در جهان پرشتاب امروز در قبال متنوع شدن وسایل تولیدی و استفاده گسترده از نیروهای برق، گاز و دیگر مواد انرژی زا، تدابیری اتخاذ شده است که خطرات ناشی از بهره گیری از این انرژیها و ابزار به کارگیری آنها به حداقل برسد. این تدابیر در تدوین قوانین و مقررات استاندارد ملی و بین المللی متجلی شده و بصورت امری ضرورت برای حفظ سلامت مردم جهان در آمده است.

استاندارد در خدمت حمل و نقل

حمل و نقل در معنای وسیع آن به شبکه پیچیده و در هم تنیده ای از عوامل به هم پیوسته، فن آوریها و سازمانها اطلاق می شود. به حجم انبوهی از کارهای لازم بنگرید که برای سرعت بخشیدن جهت انجام آنها، به امور زیر مورد نیاز است:
جا به جاکردن مسافران، چه به قصد تجارت یا با هدف گذراندن تعطیلات، به وسیله اتومبیل، اتوبوس، قطار، هواپیما و کشتی. برق رسانی از نیروگاه های برق به منازل. رساندن محموله های پستی به مقصد. ارسال انواع اطلاعات به اقصی نقاط جهان و...
عملکرد هر شاخه ای از صنعت حمل و نقل نیازمند فن آوریها، ارتباطات، وسایل نقلیه و... است. بدیهی است که وجود ناهماهنگی در میان عناصر مذکور که از نبود استاندارد سرچشمه می گیرد، به کارایی و بهره وری کلیه اجزای تشکیل دهنده صنعت حمل و نقل لطمه وارد می آورد. بنابراین استانداردهای بین المللی نقش مؤثری را در تسهیل عملکرد انواع نظامهای حمل و نقل ایفا می کنند. برای مثال استاندارد کردن کانتینرهای ترابری، انقلاب بزرگی در صنعت حمل و نقل دریایی به وجود آورده است. با استاندارد شدن دورنویس، تلفن و شبکه های رایانه ای، ارتباطات بین المللی سرعت و گسترش چشمگیری یافته است و ترابری زمینی، دریایی و هوایی در نتیجه اجرای استانداردهای جهانی ایمنتر، سریعت و بهره ورتر شده است.
با وجود بروز این تحولات شگرف هنوز باید اقدامات زیادی صورت پذیرد. برای مثال، باید حوزه های تجاری مختلفی در جهان به وجود آید که سازمانهای اصلی استاندارد بین المللی بتوانند آنها را تحت حمایت مضاعف خود در آورند. به کارگیری گسترده استانداردهای بین المللی در تولیدات و ارایه خدمات به ایجاد یک بازار جهانی منجر می شود که در آن تولید کنندگان، عرضه کنندگان و کارگزاران شبکه تولید و عرضه می توانند با یکدیگر به رقابت سالم بپردازند. همچنین استانداردهای بین المللی برای نظامهای حمل و نقل از طریق بر قراری ارتباطات هماهنگ، شرایط مورد نیاز برای ارسال تولیدات و ارایه خدمات به مصرف کنندگان در هر نقطه از جهان را سریع، و مقرون به صرفه می سازد.
نکته شایان ذکر این که امر تجارت در جهان امروز با پدیده ها و یافته های جدیدی مواجه است. کارگزاران صنعت حمل و نقل به ضرورت ایجاد یک زنجیره حمل و نقل جهانی واقفند. زنجیره ای که واحدهای حمل و نقل استاندارد شده ای نظیر کانتینرهای باربری و تجهیزات مورد نیاز برای ایجاد صحیح شبکه های راه آهن و جاده ها، انبارها، فرودگاهها و بنادر را در نظر دارد. هماهنگی جهانی میان حلقه های این زنجیر نه فقط به نفع دست اندرکاران صنعت حمل و نقل است، بلکه به سود مشتریان و طرفهای صنعتی آنان نیز می باشد.
ایجاد زیربنای جامعه اطلاعاتی جهان با شبکه های بی نظیر آن، مستلزم تدوین و اجرای استانداردهای بین المللی است. هم اکنون این استانداردها در موارد گوناگونی نظیر شبکه های باز و متراکم اطلاعات شنیداری و دیداری در حال اجرا است. استاندارد بین المللی در صنعت حمل و نقل نقش ویژه ای را در زمینه شکوفاسازی تجارت جهانی و حرکت به سوی ایجاد یک بازار جهانی واقعی مهیا می سازد.