فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

جهانگرد کیست؟

در سال 1964 میلادی در کنفرانس بین الملل ترانسپورت و جهانگردی، جهانگرد یا توریست را این گونه تعریف کرده اند:
جهانگرد کسی است که به منظور تفریح، بازدید از نقاط دیدنی، معالجه، تجارت، ورزش و زیارت به کشور دیگر سفر کند، مشروط بر اینکه مدت اقامت از 24 ساعت کمتر و از 6 ماه بیشتر نباشد و در فاصله ای کمتر از 70 کیلومتر انجام نگیرد.

تاریخچه جهانگردی

با بررسی تاریخ گذشته، به خاطرات و سر گذشتهای کسانی بر می خوریم که به نقاط مختلف جهان سفر کرده و مدت زمان کوتاه یا بلندی را بین اقوام مختلف به سر برده و نحوه زندگی، آثار هنری، صنایع و دیگر خصوصیات آنها را دیده و یا از زبان دیگران شنیده اند و پس از مراجعه به وطن خویش، دیده ها و شنیده ها را به رشته تحریر در آورده و یا برای دیگران بیان نموده اند که سینه به سینه به نسلهای بعدی منتقل گردیده و بعضاً جنبه افسانه نیز به خود گرفته است.
این نوشته ها حاکی از آن است که جهانگردی با انگیزه های مختلف از دیرباز بین انسانها رواج داشته و آثار مکتوب و به جا مانده از این گردشها، به نسلهای مختلف بشری در شناختن تاریخ و جغرافیای مکانی و شرایط زندگی و حکومتی گذشتگان کمک می کند. علاوه بر این، گاهی فعالیت برخی از جهانگردان در سرنوشت جوامع و اقوام مختلف و حتی جهان، کم و بیش تأثیر داشته است، از جمله سفرهای دریایی که کریستف کلمب انجام داد. این ماجراجوی شجاع و بی باک به منظور رسیدن به کشور هند از طرف مغرب دست به سفرهای متعدد دریای زد که پس از تلاش و تحمل سختی و مرارتهای فراوان، پا به سرزمینی نهاد که بعدها نام آمریکا را به خود گرفت. نتیجه این مسافرت به وجود آمدن تحول بزرگی در تاریخ معاصر جهان بود.
کشور ما ایران نیز از گذشته های دور به جهت موقعیت سوق الجیشی و تأثیری که حکومتهای حاکم آن بر منطقه و جهان معاصر خود داشته اند، مورد بازدید جهانگردان مختلفی قرار گرفته و خاطرات اینگونه افراد که از مشهورترین آنها می توان به هردوت و گزنفون از مورخین یونان باستان، مارکوپولوی و نیز، ابن بطوطه بغدادی اشاره کرد، خود بیانگر بخشی از تاریخ اقوام و گذشتگان ایران می باشد. در مقابل، بزرگانی از ایران هم وجود داشته اند که با سفرهای خود به سایر نقاط جهان مجموعه ای از دیده ها و شنیده ها را جمع آوری و منتشر کرده اند که از جمله می توان به دو کتب گلستان و بوستان که نتیجه سالها جهانگردی سعدی شیرازی بوده است، اشاره کرد.

جهانگردی در دنیای امروز

جهانگردی با سبک جدید از اوایل قرن 16 میلادی شروع شد. زمانی که انقلاب صنعتی اروپا را فراگرفت و شیوه های نوین زندگی در جامعه اروپا نمود پیدا کرد، بروز مسائل گوناگون شغلی و فرهنگی موجب شد تا استفاده از اوقات فراغت و توجه به سیر و سفر به منظور دور شدن از مسائل و مشکلات روحی و جسمی ناشی از اشتغالات فکری و فیزیکی، افزایش پیدا نماید.
از اوایل قرن 17 میلادی اصطلاح توریست در جامعه فرانسه رایج گردید.
این اصطلاح در مورد جوانانی به کار برده می شد که برای تکمیل تحصیلات و کسب تجربه های لازم زندگی، مسافرت می کردند و کم کم به سایر جوامع اروپایی نیز وارد شد که در این موقعیت، توریست به مسافرینی اطلاق می شد که هدف آنها از مسافرت، گردش، استراحت و آشنایی با فرهنگ مردم سایر کشورها بود.
توجه به ارزش و بعد اقتصادی جهانگردی پس از جنگ جهانی دوم آغاز گردید، زیرا ساختار اقتصادی و صنعتی اکثر کشورهای اروپایی تقریباً نابود شده بود و نیاز مالی زیادی برای باز سازی آنها وجود داشت، مسأله جهانگردی به عنوان یک عامل مهم در آمد در بازسازی خرابیها و ترمیم ساختارهای بنیادین اقتصادی مورد توجه قرار گرفت و دولتها در جهت گسترش همه جانبه آن اقدام به سرمایه گذاری مالی و انسانی مناسب کردند. این کار با توجه به پیشرفت وسایل حمل و نقل، تحول بزرگی در سیر و سفر به وجود آورد. پس از زمانی کوتاه با تحول سریع امکانات ارتباطی، مسأله جهانگردی به صنعتی با قابلیت بهره دهی بالا تبدیل و ظرفیت پذیرش سرمایه گذاری در آن افزایش یافت و این روند تحول و تکامل، امروزه نه تنها این صنعت را به منبع مهمی برای کسب در آمدهای ارزی و ناخالص ملی برخی کشورها تبدیل کرده، بلکه آن را در زمره عوامل توسعه کشورها قرار داده است، و اکنون با توجه به عواملی مانند گسترش ارتباطات، افزایش اطلاعات ملتها از یکدیگر، توسعه صنعت حمل و نقل، علاقه مندی عموم جوامع بشری به آشنایی با آثار سایر ملل و پی بردن دولتها به بازدهی اقتصادی صنعت توریست، می توان ادعا نمود که این صنعت از نظر اهمیت اقتصادی جایگاه سوم را در دنیا دارد.
در ایران مسأله جهانگردی با نگرش جدید از سال 1317، مورد توجه قرار گرفت و برای اولین بار در وزارت کشور اداره ای تحت عنوان "امور جهانگردی" سازمان یافت و در زمینه این صنعت فعالیتها آغاز گردید.
در سال 1320، این اداره به "شورای عالی جهانگردی" تغییر نام داد. در سال 1342، "سازمان جلب سیاحان" تصویب و کار خود را شروع کرد. در سال 1353، سازمان مذکور با سازمان اطلاعات وقت ادغام و وزارتی تحت عنوان "وزارت اطلاعات و جهانگردی" تأسیس گردید و اکنون سازمان ایرانگردی و جهانگردی زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد، متولی این امر می باشد.