فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد سوم)

علی بری دیزجی , محمد رضا مطیعان , مجید ترکاشوند

شرح عملیات ثامن الائمه

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در اوایل جنگ تحمیلی به دلایل گوناگون، نتوانستند آنچنان که شایسته بود کاری از پیش ببرند و پس از اندک زمانی با مقاومتهای سر سختانه و ایستادگی در برابر دشمن و از خود گذشتگی، پیشروی نیروهای اشغالگر را سد کردند.
پس از عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا توسط امام راحل (ره)، رزمندگان اسلام متشکل از ارتش، سپاه و بسیج و نیروهای مردم با یکدیگر متحد گشته و اولین عملیات محدود را با نام فرمانده کل قوا - خمینی روح خدا - به انجام رسانیدند. در مرداد 1360 تغییرات سیاسی کلی در کشور ایجاد شد و شهید رجایی به سمت رئیس جمهوری انتخاب گردید. این تغییرات در مسایل جنگ تأثیر جدی گذاشت و سپاه پاسداران خیلی فعالتر از قبل در صحنه های عملیات حضور یافت.
طرح عملیات ثامن الائمه در 15 شهریور 1360 تکمیل و بدون اینکه زمان اجرای آن مشخص شده باشد، ابلاغ گردید. سرانجام در اوایل مهرماه یگانهای پیش بینی شده برای اجرای عملیات در منطقه متمرکز شدند و برای پشتیبانی هوایی نیز هماهنگیهای لازم به عمل آمد که براساس این هماهنگی منطقه اصلی نبرد که شرق کارون بود، به علت مشکلات تشخیص نیروهای خودی از دشمن، برای هدف هوایی انتخاب نشد و موافقت گردید که نیروی هوایی ایران فقط هدفهای غرب رودخانه کارون را بمباران نماید که شامل محل استقرار قرارگاه لشکر، واحد احتیاط، نقاط آمادی و مواضع توپخانه دوربرد دشمن تا خط مرز بود. مهمترین فعالیت عملی در منطقه نبرد، بازکردن معابر در میدانهای مین دشمن بود. در سطح عملیاتی، بازکردن این معابر به عهده واحدهای عبور کننده واگذار شده بود و هر تیپ و گردان بایستی مسیر پیشروی خود را شناسایی و معبر یا معابر لازم را حداقل به عرض 8 متر باز می کرد.
بعد از ایجاد معابر از سوی لشکر 77 خراسان زمان حمله ساعت 1 بامداد روز پنجم مهر 1360 تعیین و به واحدهای عمل کننده اعلام گردید.
در ساعت موعود حرکت آغاز و نیروهای اسلام با رعایت اصل غافلگیری کامل از منطقه تجمع و موضع حمله به سمت خط مقدم حرکت و پس از رسیدن به موانع و میدانهای مین دشمن و حصول اطمینان از باز بودن معابر، از آنها عبور و پس از گسترش روی خط بطور ناگهانی بر مواضع مقدم دشمن هجوم بردند و خاکریزهای اولیه دشمن را بدون زد و خورد اشغال کردند.
بعد از آغاز روشنایی کامل روز پنجم مهرماه، میدان نبرد فعالتر شد، نیروهای هوایی طرفین وارد کارزار شده و هلیکوپترها نیز به پرواز در آمدند و پشتیبانی آتشهای توپخانه هر دو طرف با شدت هر چه تمامتر به مرحله اجرا در آمد و بعد از مشخص شدن وضعیت حمله برای دشمن، نیروهای احتیاط خود را در منطقه شمال محور ماهشهر - آبادان وارد عمل نمود.
از ساعت 6 بامداد، نیروی هوایی موفق شد دفاع و پوشش هوایی در منطقه نبرد را برقرار سازد و هلیکوپترهای خودی که دگرباره فعال شده بودند، به مناطق مورد تهدید حمله کنند و نیروهای دشمن را منهدم یا وادار به عقب نشینی نمایند.
تلاش خستگی ناپذیر مدافعان میهن اسلامی با وجود گرمای شدید روز، مقاومت سرسختانه دشمن را در هم شکست و پس از ساعتها نبرد، واحدهای عمل کننده یکی پس از دیگری پیام موفقیت خود را اعلام می کردند. بدین گونه عملیات ثامن الائمه بعد از 42 ساعت تلاش مداوم لشکر 77 و رزمندگان سپاه و نیروهای مردمی با موفقیت کامل به پایان رسید و نیروهای دشمن در منطقه عملیاتی شرق رودخانه کارون منهدم یا اسیر و یا فرار کردند و بعد از حدود یک سال جزیره آبادان از محاصره خارج شد و تهدید دشمن در شرق کارون و جزیره آبادان بکلی از میان رفت و نیروهای اسلام به اولین موفقیت سرنوشت ساز خود در طول جنگ تحمیلی دست یافتند که این خود سرآغاز موفقیتهای مهم دیگر برای عملیات طریق القدس ، فتح المبین و بیت المقدس گردید.
بعد از پایان موفقیت آمیز عملیات ثامن الائمه، فرماندهان رده بالای ارتش و سپاه قصد عزیمت به تهران را داشتند که در نزدیکی تهران هواپیمای حامل آنها دچار سانحه شد و 5 تن از سرداران رشید اسلام به فیض شهادت نایل آمدند.(7)

نتایج عملیات ثامن الائمه

در این عملیات سلحشوران اسلام به نتایج مهمی دست یافتند، از جمله:
1- ساحل شرقی رودخانه کارون تصرف و تامین گردید.
2- آبادان از محاصره یک ساله خارج شد.
3- بیش از 150 کیلومتر مربع از اراضی اشغال شده آزاد گردید.
4- بیش از 3 هزار نفر از نیروهای دشمن کشته و زخمی شدند و 1656 نفر نیز به اسارت نیروهای اسلام در آمدند.
5- تعداد 90 دستگاه تانک و نفربر، 100 دستگاه انواع خودرو دشمن منهدم گردید و تعداد 3 فروند هواپیما و یک فروند هلیکوپتر عراق نیز سرنگون شدند.
همچنین 100 دستگاه تانک، 60 دستگاه نفربر، 3 دستگاه لودر و 150 دستگاه خودرو به غنیمت گرفته شد.
صدام پس از این شکست 7 تن از فرماندهان خود را تیرباران کرد.
با توجه به نقش شجاعانه لشکر 77 پیاده با تصویب شورای عالی دفاع در تاریخ یازدهم مهر 1360 به لشکر پیروز خراسان تغییر نام داد.
پاسخ امام خمینی (ره) به تلگرام فرماندهان در خصوص شکستن حصر آبادان(8)
بسم الله الرحمن الرحیم
تیمسار سرتیپ فلاحی، تیمسار سرتیپ ظهیرنژاد و جناب آقای محسن رضایی ایدهم الله تعالی.
تلگراف شما در خصوص فتحی بزرگ که خداوند تعالی نصیب ارتش و نیروی هوایی و هوانیروز و سپاه پاسداران و بسیج و ژاندارمری و فداییان اسلام و سایر نیروهای مردمی فرموده و محاصره آبادان بطور کامل شکسته شده است، واصل گردید.
این جانب این پیروزی بزرگ را به فرماندهان تمامی نیروهای مسلح و به سربازان ارجمند و سپاهیان نیرومند تبریک می گویم و امید است این سرافرازیها را که برای اسلام و میهن فراهم می کنند، منظور نظر مبارک ولی الله الاعظم بقیه الله (ارواحنا له الفدا) باشد و آخرین پیروزمندی را که بیرون راندن نیروهای متجاوز کافر از سرزمین میهن مان است، ملت شریف ایران بزودی مشاهده کند. این جانب به اسم ملت بزرگ ایران از رزمندگان دلیر ارتش و سپاه و دیگر قوای مسلح (ایدهم الله تعالی) تقدیر و تشکر می کنم. از خداوند متعال توفیق نصرت و عظمت اسلام و مسلمین و خصوص نیروهای مسلح اسلامی را خواستار است.
و السلام علیکم
روح الله الموسوی الخمینی

پیامدهای شکسته شدن محاصره آبادان

موفقیت عملیات ثامن الائمه در ابعاد مختلف پیامدهایی به هماره داشت که آرا در دو محور عمده، داخلی و خارجی ارزیابی می کنیم.
الف: پیامدهای داخلی
1- با انجام موفقیت آمیز اولین عملیات وسیع ایران در جبهه ها، روحیه نیروهای رزمنده تقویت و توانمندانه تر از پیش به نبرد با دشمن پرداختند.
2- از نظر سیاسی وضعیت سیاسی کشور منسجم تر شد و کمتر از یک هفته بعد از این عملیات، مردم با شرکت در سومین انتخابات ریاست جمهوری، حضرت آیه الله العظمی خامنه ای را به ریاست جمهوری برگزیدند، که این امر منجر به موفقیت بیشتر در سیاستهای خارجی نظام نیز گردید.
3- با تثبیت دولت اسلامی و وحدت نظر مسئولین نظام، موضع گیریهای قاطعانه و به موقعی در قبال مسائل خارجی انجام گرفت.
ب: پیامدهای خارجی
مهمترین پیامد خارجی این عملیات تشکیل شورای همکاری خلیج فارس توسط کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، به منظور جلوگیری از گسترش و نفوذ انقلاب اسلامی و یاری رساندن به رژیم متجاوز عراق بود. همچنین تحرکات نظامی آمریکا در خلیج فارس به منظور اعمال فشار بر ایران و حمایت از کشورهای منطقه بیشتر شد.
آمریکا با اعزام ناوگان نظامی خود در خاورمیانه و آبهای دریای عمان، مانورهایی انجام داد و تهاجم تبلیغی گسترده ای را علیه ایران آغاز کرد و بانشر اکاذیب و شایعات، وحشت بی مورد رژیم های منطقه را از ایران بیشتر کرد.