فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

استفتائات

اگر شخصی کفاره تاخیر قضای روزه هایش را در یک سال بپردازد و مجددا تا سال بعد نیز نتواند قضای روزه هایش را به جا آورد، آیا باز کفاره تاخیر بر او واجب می شود، یا این که پرداخت کفاره سال قبل کفایت از آن می کند؟
باسمه تعالی؛ بیش از یک بار کفاره واجب نیست.(564)
بانویی است مدت 14 سال ازدواج کرده و ماه مبارک رمضان هیچ سالی روزه هایش را مرتب نگرفته، گاهی حامله بوده و گاهی تقریبا مریض، و در ایام غیر ماه رمضان که سلامت هم بوده قضای آنها را به جا نیاورده است و موانعی هم نداشته و نمی داند در این چند سال، ماه رمضان چند روز را روزه گرفته و چند روز را نگرفته، چه مقدار باید قضا نماید؟
باسمه تعالی؛ روزه هایی را که یقین دارد قضا شده، باید قضا نماید و بیشتر از آن واجب نیست.(565)

سه. احکام حج

حج، زیارت کردن خانه خدا و انجام اعمالی است که دستور داده اند در آنجا به جا آورده شود و در تمام عمر بر کسی که این شرایط را دارا باشد، یک مرتبه واجب می شود:
اول: آنکه بالغ باشد؛
دوم: آنکه عاقل و آزاد باشد؛
سوم: به واسطه رفتن به حج مجبور نشود که کار حرامی را که اهمیتش در شرع از حج بیشتر است انجام دهد، یا عمل واجبی را که از حج مهمتر است ترک نماید؛
چهارم: آنکه مستطیع باشد و مستطیع بودن به چند چیز است:
اول: آنکه توشه راه و چیزهایی را که بر حسب حالش در سفر به آن محتاج است و در کتابها مفصل گفته شده دارا باشد، و نیز مرکب سواری یا مالی که بتواند آنها را تهیه کند داشته باشد؛
دوم: سلامت مزاج و توانایی آن را داشته باشد که بتواند مکه رود و حج را به جا آورد؛
سوم: در راه مانعی از رفتن نباشد، و اگر راه بسته باشد، یا انسان بترسد که در راه جان یا عرض او از بین برود یا مال او را ببرند، حج بر او واجب نیست، ولی اگر از راه دیگری بتواند برود اگر چه دورتر باشد، در صورتی که مشقت زیاد نداشته باشد و خیلی غیر متعارف نباشد، باید از آن راه برود؛
چهارم: به قدر به جا آوردن اعمال حج وقت داشته باشد؛
پنجم: مخارج کسانی را که خرجی آنان بر او واجب است مثل زن و بچه و مخارج کسانی را که مردم خرجی دادن به آنها را لازم می دانند داشته باشد؛
ششم: بعد از برگشتن، کسب یا زراعت یا عایدی ملک یا راه دیگری برای معاش خود داشته باشد که مجبور نشود به زحمت زندگی کند.(566)

استفتائات

افرادی که مستطیع هستند و ازدواج نکرده اند، حج را مقدم بدارند یا ازدواج را؟
باسمه تعالی؛ اگر نیاز به ازدواج دارند، در صورتی که مستطیع هستند که علاوه بر مصارف حج، مخارج ازدواج را هم داشته باشند.(567)
شخصی مقداری پول، پسرش به او بخشیده و نیز مقداری خودش داشته و با این پولها به مکه مشرف شده است و حج به جا آورده، آیا این شخص مستطیع بوده یا نه؟ و آیا دوباره لازم است به حج برود؟
باسمه تعالی؛ اگر در برگشت، وسیله امرار معاش لایق به حال خود را نداشته باشد مستطیع نبوده، و هر وقت استطاعت حاصل شد باید حَجة الاسلام به جا آورد.(568)
آیا مخارج حج استحبابی جزء مؤونه محسوب است یا خیر؟
باسمه تعالی؛ از مؤونه محسوب است.(569)
خرج حج واجب همسر که شخصا مستطیع است اما نقدا ندارد که مخارج خود را بپردازد، اگر شوهرش بپردازد، جزء مؤونه به حساب می آید؟
باسمه تعالی؛ تحمل مصارف حج زوجه اگر مطابق شأن زوج باشد، جزء مؤونه محسوب است.(570)
زنی مقداری طلا دارد و از آن استفاده می کند و مال دیگری غیر از آن ندارد، و اگر آنها را بفروشد توانایی رفتن به حج را خواهد داشت، آیا زیورآلات زن مستثنا از استطاعت است یا اینکه به وسیله آنها زن مستطیع شده و باید آنها را بفروشد و به حج برود و چنانچه مرده باشد باید برای او نایب بگیرند؟
باسمه تعالی؛ اگر داشتن زیورآلات برای او لازم نیست و نداشتن آن عیب نیست، مستطیع است و باید به حج برود.(571)
اگر شخصی از ارث پدری خود آب و املاکی داشته باشد که اینها تأمین کننده مخارج زندگی محسوب نمی شود، و از آن طرف وسیله تأمین مخارج زندگی اش حقوق یا شهریه طلبگی باشد، آیا چنین شخصی مستطیع محسوب می شود یا خیر؟ و در صورتی که با این وضع حج کند آیا به نیت وجوب باشد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ کسی که درآمد کسب و ملک او برای معیشت او کافی نیست مستطیع محسوب نمی شود، و حج بر او واجب نیست.(572)
مادر من از فروش خانه ای که سهم ارث او بوده مستطیع شده، ولی به علت کهولت و پیری نمی تواند خودش به حج برود و در آینده هم امید توانایی ندارد، آیا می تواند در حال حیات کسی را به نیابت خود به حج بفرستد؟
باسمه تعالی؛ اگر قبل از ناتوانی مستطیع شده است، باید نایب بگیرد و حجةالاسلام محسوب می شود.(573)
مادر پیری که 70 سال دارد و مبلغ صدهزار تومان به قیمت حاضر آب و ملک دارد که البته درآمد آن در سال به پانصد تومان نمی رسد، آیا مکه رفتن بر ایشان واجب است یا نه؟
باسمه تعالی؛ اگر ملک مزبور وسیله اعاشه او هست و در صورت فروش و صرف در حج، نفقه تأمین نیست، مستطیعه نیست.(574)
خواهری نامه نوشتند: دو سال پیش مادرم برای سفر حج پولی که دقیقا 000/20 تومان می شد در بانک واریز کردند و از آن زمان تا به حال دو سال می گذرد، حال که امسال مادرم می خواهد به حج مشرف شوند به او گفته اند باید خمس آن مقدار پول را بدهد که خمس می شود 4000 تومان.
از آنجایی که مادرم استطاعت پرداخت چنین پولی را ندارد، آیا باید از رفتن به حج خودداری کند یا از پرداخت خمس، و آیا خمس باید از همان پول پرداخت شود یا خیر؟
باسمه تعالی؛ اگر قبلا حج بر او مستقر بوده، خمس لازم نیست.
و چنانچه حج بر او مستقر نبوده خمس لازم است و خمس را لازم نیست از همان پول بدهد.(575)
خوردن قرص در ایام حج یا بعضی مواقع که زنها میل دارند عادت ماهیانه نداشته باشند اشکال دارد یا نه؟
باسمه تعالی؛ در صورت مضر نبودن اشکال ندارد.(576)
بعضی از خانمها در سفر حج برای پیشگیری از عادت ماهیانه قرص می خورند. گاهی با خوردن قرص باز هم عادت می شوند، اما به وسیله آمپول از ادامه آن جلوگیری می کنند، آیا با جلوگیری به وسیله آمپول، حکم طهارت از حیض بر آنها مترتب می شود و می توانند اعمالی که متوقف بر طهارت از حیض است انجام دهند؟ و پس از جلوگیری از ادامه عادت به چه عنوان باید غسل کنند؟
باسمه تعالی؛ اگر سه روز متوالی خون نبیند، حکم حیض مترتب نیست، و نماز و روزه صحیح است، و کمتر از سه روز حکم استحاضه را دارد.(577)
خانمی در زمان حج قرص می خورده که حیض نشود تا بتواند اعمالش را انجام دهد، اما از موقعی که قرص خوردن را شروع کرده، همیشه ترشحاتی زرد رنگ می دیده که احتمال می داده خون باشد و چون در زمان حیض ایشان بوده شک می کرده که آیا استحاضه است یا نه. و چون قدرت تشخیص نداشته، بنا بر این گذاشته که مستحاضه نیست و مسائل مربوط به آن را رعایت نکرده و طواف و نماز طواف به جا آورده است. با این حال، اعمالش صحیح است یا خیر؟
باسمه تعالی؛ اگر شک دارند که ترشحات ذکر شده خون بوده حکم استحاضه ندارد و اعمالشان صحیح است.(578)