فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

د. موارد واجب نبودن خمس

در مواردی پرداخت خمس واجب نیست. برخی از آنها عبارتند از:

1. بخشش و هدیه

1. اگر از غیر کسب، مالی به دست آورد مثلا چیزی به او ببخشند واجب نیست خمس آن را بدهد.(418)
2. اگر چیزی را که خمس آن داده نشده(419) به کسی ببخشند، پنج یک آن چیز مال او نمی شود.(420)
3. طلایی که زن به صورت بخشش دریافت کرده، البته نه از شوهر بلکه از مادر با خواهرش، آیا این طلا خمس دارد؟
باسمه تعالی؛ بخشش، خمس ندارد.(421)
4. پسری که هنوز ازدواج نکرده است، پدر پولی یا زمینی یا اشیایی به پسر می بخشد که ازدواج کند، این اشیا که بخشیده شده است خمس دارد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ بخشش، خمس ندارد.(422)
5. پدرم مبلغ 200 هزار تومان و یک مغازه به من بخشید و چون قبل از رسیدن آخر سالش بود باید من خمس مبلغ مذکور و خمس سرقفلی مغازه را بدهم یا نه؟ ضمنا 27 هزار تومان از طرف همسرم به این جانب به عنوان چشم روشنی و عیدی داده اند آیا خمس دارد؟
باسمه تعالی؛ بخشش و چشم روشنی و عیدی خمس ندارد.(423)
6. آیا عیدی و پاداشی که دولت به کارمندان می دهد و به صورت پول نقد یا سکه آزادی است خمس دارد یا نه؟
باسمه تعالی؛ خمس ندارد.(424)
7. پولی که انسان به نام فرزندش پس انداز می کند و در صورت احتیاج، از آن پول برداشته و دوباره به حساب فرزند می گذارد، آیا باید خمس آن را بپردازد؟
باسمه تعالی؛ اگر مناسب شأن خود به فرزند بخشیده خمس ندارد.(425)
8. مبلغی بنیاد شهید و ارتش به خانواده شهدا می پردازند آیا خمس دارد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ خمس ندارد.(426)
9. قطعه زمینی است که برای تأمین منزل خریداری شده و فعلا تصمیم گرفته ایم این زمین را بفروشیم جهت خرید منزل، ولی این پول به مقدار خرید منزل نیست. آیا می توانیم تا هنوز سال مالی ما نرسیده پول زمین یا خود زمین را به همسر یا فرزندمان هبه کنیم یا نه؟
باسمه تعالی؛ هبه مانع ندارد، ولی اگر زمین از درآمد و حقوق بدون دادن خمس تهیه شده با فروش، خمس پول آن را باید بپردازید، و همچنین اگر هبه خود زمین، زاید بر شأن یا برای فرار از خمس باشد، باید خمس زمین داده شود.(427)
10. کسی که از پول خمس نداده اشیایی را بخرد و به خانواده خود ببخشد، چه حکمی دارد؟
باسمه تعالی؛ با علم به وجود خمس در آن، جایز نیست.(428)

2. مهریه و ارثیه

1. مهری را که زن می گیرد خمس ندارد. و همچنین است ارثی که به انسان می رسد... .(429)
2. اگر مالی به ارث او برسد و بداند کسی که این مال از او به ارث رسیده خمس آن را نداده، باید خمس آن را بدهد. و نیز اگر در خود آن مال، خمس نباشد، ولی انسان بداند که آن مال از او به ارث رسیده، خمس بدهکار است، باید خمس را از مال او بدهد.(430)
3. چه می فرمایید درباره کسی که خانه خود را فروخته و نصف خانه را قبلا به عیال خود بابت مهریه واگذار کرده، و اکنون نمی تواند با قیمت نصف خانه که مال خود اوست خانه دیگری مانند خانه اول تهیه نماید، آیا این شخص باید خمس سهم خود را پس از فروختن بپردازد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ اگر خانه را از درآمد کسب و حقوق، قبل از ادای خمس تهیه کرده، نسبت به نصف خودش باید خمس بدهد.(431)
4. اخیرا مقداری طلا از قبیل النگو و غیره که مربوط به همسر و دخترم بوده به مبلغ 261000 ریال به منظور خرید آپارتمانی فروخته ام که مبلغ هجده هزار تومان از ارزش مبلغ طلای فروخته شده دائما و به طور مستمر مورد استفاده خانواده ام بود، و بقیه آن بیش از یک سال است که مورد استفاده قرار نگرفته است. با توجه به این که کل طلاهای خریداری شده قبل از زمان داشتن حساب سال خمس در طول مدت خدمت 18 ساله خریداری شده لطفا بفرمایید:
1. آیا باید خمس کل مبلغ طلاهای فروخته شده را پرداخت نمود؟
2. آیا باید خمس آن مقدار از پول طلاهای فروخته شده که بیش از یک سال مورد استفاده قرار نگرفته داده شود؟
3. آیا با توجه به موارد اشاره شده به منظور خرید خانه اصلا تعلق نمی گیرد؟
باسمه تعالی؛ اگر طلاها به همسر و دختران بخشیده شده یا از مهریه ایشان بوده، پول فروش آن خمس ندارد، مگر این که با پول غیرمخمس تهیه شده باشد.(432)
5. پدری فوت کرده و مقداری پول نقد به ارث می گذارد، چند بچه صغیر دارد که مادرشان قیم آنهاست. آیا پرداخت همس آن پول بر آنها لازم است؟
باسمه تعالی؛ اگر یقین ندارند که خمس پول مزبور را در حیات خود نداده است، لازم نیست خمس بدهند.(433)