فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

ب. زمان وجوب خمس

1. خمس از چه موقعی بر انسان واجب می شود؟
باسمه تعالی؛ مکلف از موقعی که شروع به پیدا کردن درآمد می کند تا سر سال اگر از درآمد چیزی باقی ماند، خمس دارد.(395)
2. سن دختران و پسرانی که خمس و زکات به آنها واجب می شود چند سال باید باشد؟
باسمه تعالی؛ همان سن بلوغ ایشان است.(396)
3. کسی که تاکنون اصلا خمس نداده، برای دادن خمس چگونه باید عمل کند؟ آیا خمس تمام وسایل و لوازم ضروری مثل موتور، ماشین، یخچال، خانه و غیره را نیز باید بدهد؟ و اگر بدهد همان قیمت خرید را بدهد یا خمس قیمت فعلی را؟
باسمه تعالی؛ به قیمت فعلی باید خمس بدهد، و برای تصفیه حساب، مصالحه لازم است که باید به یکی از وکلای مسلم الوکاله اینجانب مراجعه نماید.(397)
یادسپاری
اگر بچه صغیر سرمایه ای داشته باشد و از آن منافعی به دست آید، بنابر احتیاط واجب بعد از آنکه بالغ شد، باید خمس آن را بدهد.(398)

ج. موارد وجوب خمس

در هفت چیز خمس واجب می شود:
اول: منفعت کسب.
دوم: معدن.
سوم: گنج.
چهارم: مال حرال مخلوط به حرام.
پنجم: جواهری که به واسطه غواصی یعنی فرو رفتن در دریا به دست می آید.
ششم: غنیمت جنگ.
هفتم: زمینی که کافر ذمی از مسلمان بخرد... .(399)

خمس درآمد و منفعت کسب

1. هرگاه انسان از تجارت یا صنعت یا کسبهای دیگر مالی به دست آورد، اگر چه مثلا نماز و روزه میتی را به جا آورد و از اجرت آن، مالی تهیه کند، چنانچه از مخارج سال خود او و عیالاتش زیاد بیاید، باید خمس یعنی پنج یک آن را به دستوری که بعدا گفته می شود بدهد.(400)
2. کسی که دیگری مخارج او را می دهد، باید خمس تمام مالی را که به دست می آورد بدهد.
ولی اگر مقدرای از آن را خرج زیارت و مانند آن کرده باشد، فقط باید خمس باقیمانده را بدهد.(401)
3. اگر از منفعت کسب آذوقه ای که برای مصرف سالش خریده در آخر سال زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد.
و چنانچه بخواهد قیمت آن را بدهد در صورتی که قیمتش از وقتی که خریده زیاد شده باشد، باید قیمت آخر سال را حساب کند.(402)
4. اگر از منفعت کسب پیش از دادن خمس اثاثیه ای برای منزل بخرد، چنانچه در بین سال احتیاجش از آن برطرف شود، واجب است که خمس آن را بدهد. و همچنین است زیورآلات زنانه اگر در بین سال وقت زینت کردن زنها به آنها بگذرد.(403)
5. اگر شخصی برای رفت و آمد خود وسیله نقلیه ای بخرد، آیا لازم است خمس آن را بدهد، یا از مخارج سالیانه محسوب می شود؟
باسمه تعالی؛ اگر در زندگی احتیاج به آن دارد و فقط برای کار و کسبش نیست خمس ندارد.(404)
6. آیا کسی که از درآمد کارش از قبیل ماشین سواری، یخچال، تلویزیون یا لوازم زندگی دیگر که در این زمان مورد استفاده قرار می گیرد تهیه کند، خمس اینها چگونه می باشد؟
باسمه تعالی؛ اگر از درآمد بین سال تهیه کرده خمس ندارد، مگر آنکه در زندگی احتیاج به آن نداشته باشد و از شؤون او نباشد.(405)
7. به مواد غذایی روزانه که به صورت عادی و اندک در منزل وجود دارد مانند برنج و روغن و حبوبات و امثالهم نیز خمس تعلق می گیرد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ اگر سر سال زیاد بیاید باید خمس آن را بدهند.(406)
8. کسی برای مصارف عروسی پسرش پول تهیه کرده و قبل از تکمیل مراسم، سال به سر رسیده است، آیا خمس به این پول تعلق می گیرد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ در فرض مرقوم مبلغ پس انداز شده از درآمد کسب خمس(407) دارد.(408)
9. به پولی که انسان برای ازدواج یا تحصیل کنار می گذارد، آیا خمس تعلق می گیرد یا خیر؟
باسمه تعالی؛ اگر از درآمد کسب باشد و سال بر آن بگذرد خمس دارد.(409)
10. زنی که در خانه شوهرش به کسب و کاری مشغول است و شوهرش توانایی پرداخت هزینه های زندگی را دارد، بر زن واجب است که بدون کم کردن هزینه ها خمس درآمد خود را بپردازد، زیرا هزینه های زندگی بر عهده شوهر است، مگر این که شوهر توانایی پرداخت هزینه های زندگی را نداشته باشد.(410)
11. خانمی که نان و خوراک و وسایل زندگی اش را شوهرش تأمین می کند و خود نیز کار کند و پولش را فرش و وسایل مورد نیاز زندگی تهیه کند، آیا خمس به او تعلق می گیرد یا نه؟
باسمه تعالی؛ اگر بین سال صرف در مؤونه نموده خمس ندارد.(411)
12. زن و شوهری هر دو کار می کنند و درآمد دارند، آیا به پول زن هم خمس تعلق می گیرد؟
باسمه تعالی؛ در زاید بر آنچه در بین سال خرج زندگی کرده خمس واجب است.(412)
13. زنی که همه حقوق خود یا مقداری از آن را برای خرج زندگی در اختیار شوهر قرار می دهد، آیا باید خمس همه حقوق را بدهد یا خمس باقیمانده را؟
باسمه تعالی؛ هر مقدار از حقوق هر یک از زن و شوهر از مخارج سال زیاد بیاید صاحب حقوق مالک آن است و باید خمس آن را بپردازد، و چنانچه زن به شوهر بخشیده است و چیزی از آنچه بخشیده شده زیاد بیاید خمس ندارد.(413)