فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

و. شیر دادن

1. برای شیر دادن بچه بهتر از هر کس مادر اوست... .(328)
2. نهایت شیر دادن دو سال کامل است. و جایز است تا سه ماه کمتر از این مدت، آن را کاهش داد. یعنی در بیست و یک ماهگی کودک را از شیر گرفت، ولی در صورت امکان و عدم ضرورت، کمتر از این مدت جایز نیست.(329)
نکته
ام اسحاق می گوید: مشغول شیر دادن یکی از دو پسرم محمد و اسحاق بودم. امام صادق علیه السلام به من فرمودند: ام اسحاق! او را از یک پستان شیر نده. بلکه از هر دو پستان شیر بده، زیرا یکی از آن دو پستان غذا و دیگری آب است.(330)

ز. نگهداری و تعلیم و تربیت حضانت

1. مادر برای نگهداری و تربیت فرزند و آنچه مربوط به این دو می شود، مانند مصلحت نگهداری او در ایام شیرخوارگی یعنی دو سال سزاوارتر است، در صورتی که مادر آزاد، مسلمان و عاقل باشد، خواه فرزند پسر باشد یا دختر، خواه مادر - خودش - وی را شیر داده باشد یا دیگری. پس جایز نیست پدر در این مدت، فرزند را از مادر جدا کند و بگیرد اگر چه - بنا بر احتیاط - مادر، او را از شیر گرفته باشد. و هنگامی که مدت شیرخوارگی پایان یافت، پدر نسبت به پسر، و مادر نسبت به دختر سزاوارتر است تا این که دختر به 7 سالگی برسد که در این صورت پدر برای نگهداری و تربیت دختر شایسته تر است. و چنانچه مادر پیش از 7 سالگی دختر به وسیله فسخ یا طلاق از پدر جدا شود، تا زمانی که با دیگری ازدواج نکرده است حقش از بین نمی رود.
بنابراین اگر مادر ازدواج کند حق نگهداری و تربیت وی از پسر و دختر ساقط می شود و برای پدر باقی می ماند. و در صورتی که مادر از شوهر دوم جدا شود، بعید نیست که دوباره حق حضانت مادر برگردد. و احوط در این مورد مصالحه و توافق از راه مسالمت آمیز است.(331)
2. اگر پدر پس از انتقال حضانت به او یا پیش از آن بمیرد، مادر برای حضانت فرزند - چه پسر و چه دختر - هر چند با دیگری ازدواج کرده باشد از وصی پدر و همچنین سایر خویشان پدر حتی پدر پدر و مادر پدر - تا چه رسد به دیگران - سزاوارتر است. همانگونه که اگر مادر در زمانی مسوول حضانت فرزند است بمیرد، پدر از دیگران سزاوارتر است....(332)
3. برای ولی جایز است بچه را به شخص درستکاری دهد که صنعت یا خواندن یا خط و نوشتن یا حساب و علوم عربی و غیر اینها از علومی که برای دین و دنیای او سودمند است به او بیاموزد.
و بر ولی لازم است بچه را زا فساد اخلاقی حفظ کند، تا چه رسد از چیزی که برای عقاید او زیان داشته باشد.(333)
4. واجب است بر ولی که کودکانش را از هر چیزی که برای آنان و یا دیگران زیان دارد، و همچنین از هر چیزی که یقین دارد شارع مقدس به خاطر فساد در آن، نبودش را در اجتماع خواسته است مانند غیبت باز دارد.(334)
5. برای جلوگیری بچه از مس خط قرآن واجب نیست، ولی اگر مس نمودن او بی احترامی به قرآن باشد، باید او را از این کار باز دارند.(335)
6. کودکان به ده سالگی که می رسند در بستر خواب از یکدیگر جدا شوند، و در روایتی وارد شده است که این کار در شش سالگی انجام گیرد.(336)
یادسپاری
اگر بچه نابالغ چیزی پیدا کند، ولی او باید اعلان نماید.(337)

استفتا

تنبیه فرزند
آیا جایز است پدر و مادر، فرزندشان را بدون دلیل و از روی عصبانیت و بی حوصلگی کتک بزنند یا حق الناس بر گردنشان است؟
باسمه تعالی؛ جایز نیست، ولی برای تأدیب در حد متعارف که موجب سرخی و سیاهی و کبودی نشود جایز است.
اگر خاله، دایی، عمو، عمه، خواهر و برادر چنین کاری را انجام دهند، آن وقت چه صورتی دارد؟
باسمه تعالی؛ جایز نیست.(338)
نکته
دیه سیلی زدن به گونه ای که صورت سیاه شود، ولی مجروح یا شکسته نشود 6 دینار؛(339) و اگر سبز کبود شود اما سیاه نگردد 3 دینار؛ و اگر سرخ شود 5/1 دینار است. و دیه کتک زدن به جاهای دیگر بدن نصف دیه های پیشین است. پس چنانچه بدن سیاه شود 3 دینار؛ و اگر سبز کبود گردد 5/1 دینار؛ و در صورتی که سرخ شود 4/3 سه چهارم دینار است. و در این دیه بین مرد و زن و کوچک و بزرگ تفاوتی نیست... .(340)