فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

ده. احکام وسواس و وظایف وسواسی

در پایان این فصل مناسب است احکام وسواس و وظایف وسواسی - بویژه برای برخی از بانوان و مادران که بیشتر در طهارت و نجاست و عبادت دچار وسواس هستند - بیان شود. امید است وسواسیها با عنایات خدای بزرگ و خواندن سوره ناس و گفتن ذکر لا اله الا الله از این دام و بیماری نجات یابند، ولی پیش از بیان احکام وسواس و وظایف وسواسی به تعریف وسواسی می پردازیم:

تعریف وسواسی

وسواس شرعی چه کسی است و با کثیرالشک چه فرقی دارد و در چه مواردی نباید اعتنا کند؟
باسمه تعالی؛ وسواس شرعی نداریم، و کسی که از متعارف خارج شود، وسواسی است و حرام است.(191)

أ. احکام وسواس

اعمال و عبادات شخصی وسواسی از دو جهت دارای حکم شرعی است:
1. حرام بودن وسواس
داشتن وسواس در اعمال و عبادات حرام است و جایز نیست، یعنی شخص وسواسی با کارهایی که از روی وسواس انجام می دهد، مرتکب گناه و کار حرامی می شود، از این رو، برخی از مراجع تقلید می فرمایند:
اگر انسان به نجاست چیزی گمان داشته باشد، احتیاط کردن در پرهیز و اجتناب از آن رجحانی ندارد، بلکه چنانچه او را در معرض وسواس قرار دهد، گاهی مکروه و یا حرام خواهد بود.(192)
حضرت امام خمینی قدس سره نیز همه این مساله را قبول دارند، و فقط می فرمایند: حرام بودن به مجرد در معرض وسواس قرار گرفتن محل اشکال است.
استفتائات
1. این جانب با دانستن این مساله که تا انسان یقین به نجاست چیزی نکند، اجتناب از آن لازم نیست باز هم در بسیاری از اوقات، نجس می شوم و نیز می دانم که این احساس بر اثر ناآگاهی و درست نفهمیدن مسائل است. خواهش می کنم راه شرعی مبارزه با این بیماری روانی را بیان بفرمایید.
باسمه تعالی؛ اعتنا و ترتیب اثر به وسوسه حرام است و به شکهای خود نباید اعتنا کنید.(193)
2. بعضی از خانم ها در مسائل مختلف طهارت دارای وسواس هستند به حدی که در بعضی موارد مطلقا فتوای مرجع تقلیدشان را نیز قبول نکرده و فقط به همان برنامه وسواسی خودشان عمل می کنند. کار این افراد چه صورتی دارد؟
باسمه تعالی؛ جایز نیست و باید از وسوسه اجتناب نمایند.(194)
3. این جانب با خمیر شیشه سر و کار دارم و با این که هنگام وضو با دقت آن را پاک می کنم، ولی بعضی از اوقات بعد از نماز متوجه می شوم که مقداری از آن به بعضی از اعضای وضو چسبیده و چون برای این کار دقت زیادی می کنم دیگر در این مساله دچار وسواس و مشقت شدیدی شده ام، تکلیفم چیست؟
باسمه تعالی؛ اگر مانعی از رسیدن آب به بشره(195) موجود باشد، وضو صحیح نیست، ولی از وسوسه باید اجتناب نمایید.(196)
4. چه کنم که در مورد غسل و طهارت زیاد شک نکنم و اعتماد به نفس داشته باشم؟
باسمه تعالی؛ اعتنا نکنید و وسوسه جایز نیست.(197)
5. اگر لباس آلوده به خون یا منی را بشوییم، ولی پس از تطهیر باز رنگ و اثر آن باقی بماند، آیا این مقدار شستن کفایت می کند؟
باسمه تعالی؛ اگر عین نجاست منی یا خون از بین برود و شسته شود، پاک می شود هر چند رنگ آن باقی باشد و از وسوسه اجتناب لازم است.(198)
2. باطل بودن اعمال وسواسی
اعمال و عبادات وسواسی در مواردی باطل است:
1. شخص وسواسی هرگاه دست چپش را زیاد بشوید، صحت وضوی او مشکل است، از جهت این که در برخی از وقتها لازم می آید که مسح او با آب جدید و خارج انجام شود، بلکه اگر قائل باشیم که مسح با همان رطوبت کف دست لازم است نه با رطوبت اعضای دیگر، باز هم در زیاد دست کشیدن اشکال پیش می آید، زیرا باعث مخلوط شدن رطوبت کف دست با رطوبت ساعد می شود.(199)
2. اگر در صحت قرائت آیه یا کلمه ای شک او تکرار شود، می تواند آن آیه یا کلمه را تکرار کند، به شرط این که از روی وسواس نباشد.
و اگر از روی وسواس، آیه یا کلمه ای را تکرار کند، صحت نماز او مشکل است.(200)
3. اگر چیزی از حمد و سوره و ذکرهای نماز را عمدا یا احتیاطا چند مرتبه بگوید اشکال ندارد، ولی اگر از روی وسواس چند مرتبه بگوید، جایز نیست.(201)
4. شخصی موقع تکبیرة الاحرام، بیشتر اوقات دچار تردید می شود که آیا این را صحیح ادا کرده یا نه، و به این علت، آن را چند بار تکرار می کند، آیا نمازش صحیح است؟
باسمه تعالی؛ اعتنا به شک نکند و در تکبیرة الاحرام اگر دو مرتبه بگوید، اشکال پیدا می شود.(202)
5. من وقتی نماز می خوانم بدون این که شک داشته باشم، دوباره وضو می گیرم و باز همان نماز را می خوانم، فقط به خاطر اینکه این کار را دوست دارم، آیا اشکال دارد؟
باسمه تعالی؛ اشکال دارد.(203)
6. آیا اعاده نماز به خاطر به دل نچسبیدن نماز خوانده شده جایز است؟ و اصل اعاده مشروع است یا نه؟
باسمه تعالی؛ در صورت شک، اعاده مطلوب است، مگر این که منجر به وسواس شود.(204)