فهرست کتاب


احکام خانواده مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی (ره)

عبدالرحیم موگهی‏

طلیعه

تکلیف:
بسم الله الرحمن الرحیم
سروده ای است شیوا در گلستان بشریت،
گلواژه ای است زیبا در بوستان انسانیت،
خلعتی است آراسته بر قامت بلند آدمیت،
تکلیف:
شرافت است و کرامت،
چراغ هدایت است و کلید سعادت،
عروج انسان از خاک تا افلاک است و از خود تا خدا.
تکلیف:
لبیک به آیت قرآنی امانت است و بر دوش گرفتن بار مسوولیت،
عمل به احکام شریعت است و وصول به انوار حقیقت،
قرب به درگاه رحمان است و بعد از کمینگاه شیطان.
تکلیف:
گام نهادن در طاعت از رسالت است و جام گرفتن از کوثر ولایت،
رفتن به ضیافت دوست و به شهادت رسیدن در حضور اوست.
پس:
برای این چنین انسان تکلیف پذیری زیبنده باد که سروش غیبی بسراید:
فتبارک الله احسن الخالقین
اینک تذکراتی چند:
تمامی احکام و مسائل شرعی این کتاب طبق فتاوا و نظریات مرجع کم نظیر شیعه و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت آیةالله العظمی امام خمینی قدس سره، تنظیم و تدوین شده است. از این رو، پس از ارتحال ملکوتی آن حضرت، هر یک از مقلدان ایشان پس از انتخاب مرجع تقلید خود - طبق شرایط مذکور در رساله ها - باید توجه کنند که بر اساس فتوای مرجع فعلی شان تا چه حدودی می توانند بر تقلید از حضرت امام خمینی قدس سره باقی بمانند و به فتاوا و نظریات ایشان عمل نمایند.
برای این که تطبیق احکام شرعی مذکور در این کتاب با مأخذشان اشتباهی صورت نگیرد، حتما به کتابهای مورد استفاده در این زمینه - بویزه رساله توضیح المسائل تصحیح شده - که نامشان در گزیده مآخذ و منابع این نوشتار ذکر شده است، مراجعه شود.
نگارنده در پی آن بوده است تا احکام مهم و مورد نیاز هر قسمت را ذکر کند، اما انتخاب و گزیش مسائل را با توجه به شرایط زمان و مکان و مخاطبان به عهده مدرسان و استادان احکام نهاده است.
فهرست علائم اختصاری که در این کتاب به کار رفته، به صورت زیر است:
ج جلد
س سؤال
ص صفحه
م مسأله
نقل از
یا زهرا
عبدالرحیم موگهی (شمیم)
قم مقدس، 17/6/80

احکام تقلید

دین عزیز اسلام شامل دو بخش است:
1. اصول دین؛
2. فروع دین.
اصول دین اسلام شامل پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. عقیده مسلمان به اصول دین باید از روی دلیل باشد، و نمی تواند بدون دلیل از شخص دیگری تقلید و پیروی کند.(1)
فروع دین اسلام شامل تکالیف الهی و دستورهای دینی است که به آنها احکام می گویند.
احکام اسلامی بخش مهم و گسترده ای از دین عزیز اسلام را تشکیل می دهند و دربردارنده برنامه عملی و صحیح زندگی و وظایف فردی و اجتماعی انسان هستند. این برنامه زندگی از سوی خدا و به وسیله پیامبر گرامی اش، حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم، برای تأمین سعادت دنیا و آخرت انسانها فرستاده شده است.
فروع دین و احکام اسلام بسیارند، ولی مهمترین آنها عبارتند از: نماز، روزه، خمس، زکات، حج، جهاد، امر به معروف بازداشتن از بدیها، تولّی دوستی با دوستان خدا و تبرّی دشمنی با دشمنان خدا.
به دلیلهایی که در پی گفته خواهد شد، بیشتر مردم در غالب احکام الهی و فروع دین باید از شخص دیگری که شرایط آن خواهد آمد، تقلید و پیروی کنند.

یک. تکلیف و تقلید

شخص عاقل هنگامی که بالغ می شود، به حد تکلیف رسیده است؛ یعنی از سوی خدای بزرگ شایستگی تکلیف های الهی و دستورهای دینی را دارد. به همین جهت، برخی از علمای اسلام سالروز به تکلیف رسیدن خود را جشن می گیرند.
کسی را که به حد تکلیف رسیده است مکلف می نامند. و بیشتر مکلفان شخصا نمی توانند تکالیف الهی و احکام اسلامی را که گسترده و دقیق و بسیارند، از منابع و مدارک آن مانند قرآن و احادیث معتبر استنباط و استخراج کنند. از این رو باید احکام اسلامی را از دانشمندانی که سالیانی دراز در این زمینه به تحصیل و تحقیق پرداخته و در این راه تلاش بسیار اجتهاد کرده اند، یاد بگیرند و به آنها عمل کنند. و این یادگیری و به کارگیری همانند هنگامی است که انسان بیمار می شود و از مسائل پزشکی و درمان بیماری خود آگاهی ندارد و به پزشک مراجعه می کند، و یا همانند هنگامی است که انسان قصد ساختن خانه و مغازه ای را دارد و به سراغ مهندس و معمار می رود و به نظریات و دستورهای او عمل و از وی پیروی می کند.
به چنین دانشمندانی که در راه به دست آوردن قوانین الهی او احکام فقه اسلامی تلاش و اجتهاد کرده اند، مجتهد یا فقیه می گویند. و پیروی و دنباله روی از مجتهد در یادگیری فروع دین و تکالیف الهی و به کارگیری دستورهای او را تقلید می نامند.
کسی که از مجتهد پیروی می کند مقلد و مجتهدی که دیگران از وی پیروی می کنند، مرجع تقلید یا مقلد نامیده می شود.