گفتگوهای تلخ و شیرین پس از مرگ در قرآن

نویسنده : علی اکبر صاحبی فرد

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للرحمن الذی علم القرآن و خلق الانسان وهداهم الی طریق الایمان بارسال المرسلین فکانت لله الحجه البالغه حتی لایقول احد ربنا لولا ارسلت الینا رسولاً منذراً واقمت لنا هادیاً فنتبع ایاتک ونکون من المؤمنین و اتم حجته علی جمیع الناس بارسال خاتم النبین و انزل القران العظیم الذی فیه تبیان لکل شی ء و انه لم یستحی ان یضرب الامثال من بعوضه و ما فوقها لعلهم یتفکرون و مایعقلها الا العالمون و حیث ان المصیر الی الله و انهم الی ربهم یحشرون ولیجزی کل نفس بماکسبت لا ظلم الیوم ان الله سریع الحساب ذکر فی کتابه الکریم حالات السعداء و الاشقیاء و ماعملوا من الاعمال الصالحه و الفاسده و السرور الذی فی المؤمنین و الحسره التی علی الکافرین و ماقالوا اوقیل لهم من حین الموت الی البعث و من البعث حتی الجنه اوالنار و نحن ندکر هنا قبسه من کتابه فصلی الله علی جمیع رسله سیما علی خاتمهم و افضلهم و علی اولیائه و اصفیائه سیما علی خاتم الاوصیاء صلوه دائمه باقیه صلوه لایقوی علی احصائها الا الله. اللهم تقبل منا ونجنا من خزی الدنیا و الاخره وانلنا شفاعه محمد و اله علیهم صلواتک انت حمید مجید.
مدت ها بود وقتی قرآن می خواندم و به سخنانی که انسان ها بعد از مرگ دارند یا به آنها گفته می شود برخورد می کردم؛ آرزو می کردم، ای کاش تمام این سخنان در یک مجموعه جمع آوری می شد تا هم خود و هم دیگران از آن بهره لازم را ببریم.
شاید حدود 18 سال قبل بود که با مطالعه کتاب با ارزش علم الیقین مرحوم فیض کاشانی (اعلی الله مقامه) و یادداشت برداری از آن و مطالعه کتاب شریف بحارالانوار (مبحث معاد) به نکات زیبا و مهمی در مباحث قیامت آشنا شدم و مطالب را دسته بندی کرده و گاهی در بعضی از مجامع علمی حوزوی و دانشگاهی از آنها بهره جسته و زمینه ای شد برای بررسی آیات قرآنی که دریای بیکرانی از معارف حقه الهیه است.
یکی از اموری که در مجموعه آیات مربوط به مرگ و قیامت جلب توجه می کند گفتگوهایی است که از لحظه مرگ شروع می شود.
این سخنان که گاهی بین فرشتگان و میت، خداوند متعال و انسان است برای هر فردی که بخواهد از گرفتاری های بعد از مرگ نجات یابد. درس های بسیار مهم و سودمند خواهد بود. از لابلای آیات قرآنی مسیر انسان و چگونگی به سعادت یا شقاوت رسیدن به خوبی هویدا می شود. اگر انسان از طریق وحی (که خطا بردار نیست) مطلع شود که به کجا می رود و چه راهی در پیش دارد و دوستان و همراهان او چه کسانی هستند و مردم در این سفر بس طولانی و پرخطر چه کار می کنند و به سر منزل مقصود که رسیدند چگونه و با چه کسانی زندگی می کنند و چه چیز موجب خوشبختی یا بدبختی آنان است؛ اگر انسان لبیب و عاقل باشد، متذکر می شود و بی شک بهترین راه را برای رسیدن به بهترین مقصد و منزل انتخاب می کند.
بالاخره در تابستان 1377 تصمیم گرفتم مجموعه گفتگوها و پرسش و پاسخ ها و محاکمه ها و تنازع ها و دشمنی ها و دوستی هایی که انسان از لحظه ورود به عالم برزخ دارد و در قرآن کریم آمده است به صورت یک مجموعه در آورده تا ان شاء الله برای نویسنده موجب هدایت و برای دیگران نیز قابل استفاده باشد.
بحمد الله این کار در تابستان 1378 ثمر داد و آیات به شکلی که در پیش رو دارید دسته بندی شد، ولی برای بهره بری بیشتر در سال 1384 تصمیم گرفته شد از محضر قرآن شناسان واقعی، اهل بیت(ع) بهره برده و از روایات نیز که در حقیقت تفسیر آیات است نیز استفاده شود. این مجموعه در 2 بخش و 6 فصل تنظیم شده است. در هر فصل و مبحث به متن و ترجمه آیات اکتفا شده و نام سوره و شماره آیات در پاورقی صفحه آمده و از ترجمه مرحوم الهی قمشه ای نیز استفاده شده است و منابع دیگری که در پایان کتاب در فهرست منابع ذکر می شود مورد استفاده قرار گرفته است؛ همچنین در کنار ترجمه آیات بعضی از نکات که در فهم مطالب اثری داشته بیان شده است.
در خاتمه از همه صاحب نظران و قرآن دوستان و آشنایان با کتاب وحی تقاضا می شود که به نقاط ضعف و ایرادها و اشکالاتی که (چه بسا زیاد) در این مجموعه به آن برخورد می کنند، نویسنده را جهت رفع آن مطلع سازند چرا که خلق الانسان ظلوماً جهولاً
و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین

بخش اول: از مرگ تا محشر

فصل اول: در آستانه مرگ

خدای حکیم برای هدایت انسان ها چیزی را که بشر تجربه نکرده و یا امکان تجربه برایش نیست در قرآن مجید بیان کرده است تا بیشترین لطف را نسبت به بندگانش داشته باشد و نیز در نزد خداوند برایشان عذری باقی نماند.
یکی از آن موارد حالت مرگ و جان کندن است.
از آیات چنین استفاده می شود که در حال احتضار دو گروه درباره محتضر سخن می گویند: