خواص داروهای گیاهی و حیوانی «گزیده ای از کتاب قانون ابن سینا و کتابهای طب سنتی»

نویسنده : حسین دریاب نجفی

پیشگفتار

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین باری الخلائق اجمعین و الصلاة و السلام علی اشرف الانبیاء و المرسلین محمد و علی آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین الی قیام یوم الدین
پروردگار عالم بنا بر حکمت آفرینش پدیده ها در این زمین پهناور چه در جنگلها و چه در کوهستانها هزاران گیاه درختی و بوته ای و شمار زیادی حیوانات چرنده و پرنده آفریده است که شمارش آنها را جز آفریننده آنها کسی نمی داند، و علی رغم پیشرفت های علمی و با وجود این همه ابزار آزمایشی هنوز گیاه شناسان و داروشناسان نتوانسته اند به بخش عمده این طبیعت های شگفت انگیز پی ببرند بلکه با این همه تلمذ و تلاش در تحقیق و شناسایی این پدیده های اسرارآمیز فقط توانسته اند حقایق و خواص بخش کوچکی از این پدیده را کشف کنند.
لازم به ذکر است وجود این پدیده های گیاهی و حیوانی عموما برای تنظیم طبیعت و کنترل کننده تضادهای طبایع مختلف و زداینده آلودگی های ناشی از این برخوردها می باشند، مثلا زمانی که حرارتی یا رطوبتی برای به وجود آمدن چیزی برخورد کنند ناگزیر ضایعاتی پدید می آید که محیط مربوطه را آلوده و ناهنجار می کند لذا خداوند حکیم و دانا در کنار این تنازعهای مثبت گیاهان و جانورانی را قرار داده که این ضایعات را به سوی خود جذب می کنند و محیط را تصفیه و صفا می بخشند مانند گیاهان و جانوران سمی که وجود آنها برای پالایش محیط زیست لازم است.
پس بنابراین این پدیده های گیاهی و حیوانی تماما تنها برای مصرف انسان ها به صورت مستقیم نیستند بلکه بخشی از آنها برای مصرف تغذیه و دارویی تجویز شده است.
ولی برخی از اطبا و داروشناسان همین که در گیاه و یا حیوانی خاصیتی که سازگار مراد مطلوب باشد را یافتند بدون آنکه خطرات و تلفات آن را در نظر بگیرند بی درنگ آن را برای بیمار تجویز می کنند ولی دین خداوند متعال با توجه به ابعاد گوناگون هر پدیده ای مصرف هر گیاه و هر حیوان خاصیت دار را تجویز نمی کند هر چند دارای منفعتی باشد.
قرآن کریم درباره حرمت شراب می فرماید:
درباره شراب و قمار از تو می پرسند، بگو: در آن دو گناهی بسیار بزرگ و سودهایی برای مردم است ولی گناهانشان از سودشان بزرگتر است.(1)
در بحار از پیامبر گرامی نقل شده که فرمود:
همانا خداوند تبارک و تعالی بیماری و داور را با هم آفریده پس بیماری های خود را با داروها درمان کنید ولی به چیزهای حرام درمان نکنید.
در اصول کافی روایت کرده که عمر بن اذینه گفت برای حضرت امام صادق علیه السلام نامه نوشتم و در آن درباره شخصی که مبتلا به بیماری بواسیر بود پرسیدم که پزشکی برای درمان او یک قاشق شراب نبیذ تجویز نموده و قصد بیمار تنها درمان بیماری است نه لذت و چیز دیگر، حضرت علیه السلام در پاسخ فرمودند: هرگز جایز نیست حتی یک قطره، سپس حضرت فرمود: خداوند هرگز دارو و درمان را در خمری که حرام کرده قرار نداده است.
برخی به بهانه اضطرار و استناد به آیه الا ما اضطررتم هر چیز حرام را به عنوان دارو برای بیماران تجویزکنند و حال آنکه تنها متعلق اضطرار حفظ جان است از مرگ و نه رهایی از آزار بیماری زیرا آزار دیدن و اضطرار دو معنای جداگانه دارند، اذیت به معنای آزار است و بیماری هم یکی از مصادیق آزار دیدن است، ولی اضطرار تنها متعلق به جان است نه رفع بیماری که رفع آزار باشد.
قرآن کریم در رابطه با خصومت یهودیان با مسلمانان می فرماید:
هر آینه آنها نمی توانند به شما ضرر برسانند مگر آزار رساندنی.(2)
پس، بنابراین آزار و ضرر دو معنای متفاوت دارند و متعلق اضطرار به آزار بیماری نیست، بلکه متعلق به خطر جانی است و با این معنا نمی توان استناد به این آیه نمود و هر چیز حرامی را برای درمان بیماران تجویز کرد، لذا سعی کردیم در این کتاب خواص داروهایی را گردآوری کنیم که حرمت شرعی نداشته باشد و ذکر مجموعه این گیاهان را به صورت فرهنگ الفبایی درآوردیم.
مولف
حسین دریاب نجفی

حرف «آ»

1 آذریون «آذرگون»:

مزاج: در اول گرم و در سوم خشک است.
خاصیت: کوبیده اش با سرکه علاج داء الثعلب ریزش مو است، خاکسترش با سرکه برای درمان عرق النساء بیماری لگن سودمند است. دیسقوریدوس می گوید: اگر زن به آذرگون دست بزند و یا آن را استعمال کند شیاف کند فورا جنین را سقط می کند.
زهرها: پادزهر همه سمها بویژه نیش های مسموم کننده است.