نسخه های شفابخش از دیدگاه معصومین علیهم السلام

نویسنده : علی محمد حیدری نراقی

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.
شریعت اسلام اهتمام ویژه ای برای بهداشت و حفظ الصحة قائل شده است تا جایی که پیامبر بزرگوار اسلام فرموده است:
لا خیر فی الحیاة الا مع الصحة
خیری در زندگی نیست مگر با صحت
و در حدیث دیگر فرموده است:
ان فی صحة البدن فرح الملائکة و مرضاة الرب و تثبیت السنّة.
همان در صحت بدن شادمانی فرشتگان و خوشنودی پروردگار و استواری سنت است.
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در سخنان بسیاری، مسلمانان را به رعایت بهداشت در بدن و بقیه شئون زندگی تشویق کرده است ولی در آن عصر، اسرار این سخنان معلوم نبود و تنها به عنوان سخنی که خالی از حکمت نیست مورد پذیرش قرار می گرفت و چه بسا توجیهات دور و حتی ناروایی از آن می کردند، چون از حقیقت این سخنان آگاهی نداشتند و وسائلی که اکنون در اثر اکتشافات علمی در اختیار طب جدید قرار گرفته، شناخته نشده بود.
لذا کتابی که در پیش رو دارید به نام نسخه های شفابخش، جمع آوری شده از روایات معصومین علیهم السلام درباره بهداشت و خواص خوراکی ها است که بحمدالله توسط این حقیر مرتب و منظم گردید.
امید است که مورد توجه خاص جامعه بالاخص اطباء محترم قرار گرفته و به نکته های نهفته در روایات پی برده و جامعه بشریت را برای بهتر زیستن ارشاد و راهنمایی نمایند.
لازم به ذکر است که خواص خوراکی ها و فوائد آن باید بجا و به موقع مورد استفاده قرار گیرد و اگر فردی دارای مرضی باشد که برای مرض او، آن خوراکی ضرر داشته باشد بدون مشورت طبیب حاذق از آنها استفاده نکند و الا نه تنها فائده ای از آن نمی برد بلکه ممکن است ضرر و زیان بیشتری متوجه او گردد.
ثواب این اثر مختصر را به روح بلند و ملکوتی ثامن الحجج علی بن موسی الرضا علیه السلام اهداء نموده و همگان را به توسل و توجه به اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام سفارش می نمایم، زیرا آن بزرگواران سرمایه بزرگ دنیا و آخرت ما هستند و امید است که از شفاعتشان در دنیا و آخرت بهره مند شده و از دعای خیر آنها بی بهره نمانیم.
در خاتمه یادآور می شود روایاتی که نگارنده به جمع آوری آن پرداخته و در این کتاب آورده شده، قطره ای از دریای بیکران علوم اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام می باشد.
ضمن آرزوی توفیق بیش از پیش از خداوند متعال، در مورد سهو و اشتباه از خوانندگان محترم پوزش طلبیده و امید عفو و راهنمایی های لازم را درخواست می نمایم.
و ما توفیقی الا بالله. علیه توکلت و الیه أُنیب حسبنا الله و نعم الوکیل، نعم المولی و نعم النصیر.
مؤلف

فصل اول : بهداشت

بخش اول : خواص بهداشتی آب

در شریعت مقدس اسلام همه افعال و اعمال با توجه به فلسفه آفرینش انسان و غایت هدف آفرینش بنی آدم جهت و هدف دارد، و چون در این جهان بینی آفرینش انسان پوچ و بیهوده نیست، افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا ترجعون(1) همه در برابر وظایف الهی و نیز نسبت به یکدیگر و جامعه اسلامی مسئولند.
و در حدیث شریف پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید:
من أصبح و لم یهتم بأمور المسلمین فلیس بمسلم و یا حدیث نبوی معروف کلکم راع و کلکم مسوول عن رعیته، این تکلیف همگانی را در برابر جامعه مشخص می کند.
بخشی از امر به معروف و نهی از منکر را که در رابطه با سلامت فرد و جامعه است در بر می گیرد و چنانچه می دانیم، این دو از واجبات اند و لازم الاجراء.
این است که امور بهداشتی، شناسایی عوامل بیماری زا و طرق کنترل آنها و آموختن آنها به آحاد مردم جزئی از تکالیفی است که لااقل گروهی از انسان ها در برابر مردم دارند تا بدین طریق از اتلاف جان های باارزش مسلمانان و دیگر انسان ها جلوگیری به عمل آورند.
پزشکی و حرفه های وابسته به آن که امروزه شاخه های متعددی را شامل می شود و خدمات بهداشتی نیز در این مجموعه جایی خاص دارد از نیازهای اولیه جامعه انسانی است و با وجود آنکه آیین مقدس اسلام هدفی والاتر و فراتر از تأمین بخشی از نیاز جامعه دارد بلکه آنچه که مایه سعادت دنیا و آخرت انسان ها و بقاء انسانیت و سلامت اجتماعی و فردی است در احکام حیات بخش اسلام وجود دارد. می بینیم مسائل بسیاری نیز در زمینه بهداشت، تغذیه و دیگر دانش های مورد نیاز را به انسان می آموزد.
واقعا امروزه کسی که در ضرورت مقدم بودن پیشگیری نسبت به درمان تردیدی ندارد، زیرا وقتی بیماری عارض شد، علاوه بر رنجی که به انسان تحمیل می کند، رفع آن، مستلزم بسیاری نیز هست. وانگهی بسیار اتفاق می افتد که درمان مؤثر واقع نمی شود و جان انسان به سادگی از دست می رود، یا عوارضی با آثار سوء مستمر بجای می ماند و گاه نیز پس از تحمل رنج بسیار بهبود می یابد، اما ضعف و آثار سوء دوران بیماری دشواری ها و نابسامانی هایی به جارگذارد.
مسئله به اینجا ختم نمی شود و خسارات ناشی از بستری شدن بیمار، اعم از هزینه درمان و از دست رفتن وقت یک نیروی کار در جامعه، باید هزینه مصرف دارو و سایر هزینه های مربوط را نیز اضافه کرد، داروهایی که غالبا آثار نابسامانی بر بدن بیمار بجای می گذارد.
امروزه بررسی این آثار بر جسم و روان انسان، با عنوان عوارض جانبی داروها جای خاصی در بحث های پزشکی دارد. و در حدیث منقول از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به این مضمون لیس من دواء الا و هو یهیج داء نیز همین مطلب را در نهایت ایجاز و اعجاز می یابیم.(2)
پاکیزگی که در اسلام موکدا سفارش شده است. النظافة من الایمان و یا این که شستشو بسیار کن که خدا به عمرت بیافزاید اکثر من الطهور یزد الله فی عمرک(3) نشانگر ضرورت پاکیزگی و بهداشت است.
در سیره نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه معصومین علیهم السلام بسیار می بینیم که بر پاکیزگی و نظافت اصرار داشته اند لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنة(4) به ما می آموزد که باید ما نیز همان گونه رفتار کنیم.
نظری کوتاه به مجموعه ای از احادیث معصومین علیهم السلام در باب مسائل بهداشتی نشان می دهد که ضرورت پیشگیری از بیماری ها قبل از وقوع آنها چه اندازه مورد تاکید بوده است و به فرموده بزرگان ما، باید کاری کرد که بیماری عارض نشود.
شیخ طوسی رحمة الله در امالی از حضرت صادق علیه السلام نقل می کند که ایشان فرموده اند:
ان الله تعالی یحب الجمال و التجمل و یکره البئوس و التبأس که مضمون روایت معنی او این است که خداوند زیبایی و آراستگی و پاکیزگی را دوست دارد و نکبت و بدحالی را ناپسند می دارد.
از جمله توضیحاتی که حضرت در بیان این حدیث می فرماید:
ینظف ثوبه یعنی لباس مسلمان پاکیزه و تمیز است. همچنین و ثیابک فطهّر(5) و از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرموده: انسان برای عمر طولانی آفریده شده است، اما او با عدم رعایت بهداشت، عمر خود را کوتاه می سازد.(6)
حتی با تکیه بر برخی از احادیث از جمله در خصوص تعدد لباس و عدم اطلاق اسراف به آن(7) چنین می توان دریافت که آنچه در مسیر بهداشت و پیگیری بکار می رود مترادف اسراف نیست زیرا اسراف با اتلاف قرین است و پیشگیری و بهداشت به عکس، از اتلاف جان و مال ممانعت به عمل می آورد.
لیس فیما أصلح البدن اسراف انما الاسراف فیما أتلف المال و ضر بالبدن.(8)
با توجه به این که در اسلام از ضرر رساندن به خود و دیگران نهی شده است، به مسلمان اجازه داده نمی شود در محیط زندگی، آلودگی ایجاد کند و در برابر ضروریات بهداشت فردی و در محیط اجتماعی بی اعتنا باقی بماند، لذا بار عظیمی از دشواری های جامعه را در تأمین بهداشت عمومی بر می دارد.
آب پاک و پاک کننده - و أنزلنا من السماء ماء طهورا(9) از آسمان فروفرستادیم آبی که پاک است و پاک کننده.
اولین نکته ای که در مورد آب نظر ما را جلب می کند این است که آب را طبیعتا پاک و در هر حال دارای خاصیت پاک کنندگی دانسته اند.
قال الصادق علیه السلام:
خلق الله الماء طهورا(10)
خداوند آب را پاک و پاک کننده خلق کرده است.
اکتشافات جدید نیز کاملا این نکته را تایید و ثابت نموده که آب نه تنها جداکننده کثافات از محل خود و حل کننده آنها می باشد، بلکه در اثر اعمال حیاتی و شیمیایی حیوانات ذره بینی، کلیه کثافات را که از مواد آلی می باشد منهدم و معدوم می کند بدون آن که از صفا و پاکی خود آن چیزی کاسته شود و می تواند همین عمل را بی نهایت دفعه تکرار کند.
پس آب طبیعتا پاک خلق شده و نمی تواند ناپاک باشد، فقط موقعی که در اثر فراوانی و غلبه مواد آلی یا فاسد شدن محیط حیوانات ذره بینی ناتوان گشت و اکسیژن مورد حاجت به قدر کفایت نرسید، فورا فساد پرتوفاکسیون شروع و بوی مخصوص متصاعد می گردد، گاهی اوقات تغییر رنگ نیز عارض می گردد.
بنابراین نشانه شکست میکروب های مفید و اضمحلال خاصیت پاک کننده آب بوسیله بروز بو، یا تغییر رنگ اعلام شود و عجب در این است که شارع مقدس نیز وسیله تمیز دادن آب تمیز و غیر تمیز به عبارت دیگر، نجس شدن آب را همان تغییر حالت یا به عبارت دیگر تولید بو و بروز رنگ و طعم قرار داده یعنی پیدایش مشخصات طبیعی دقیقی که حالیه در آزمایش گاههای شیمی بدان متسول می شوند، و مقرر گردیده است که آب نجس نمی شود مگر وقتیکه در اثر ملاقات نجاست، رنگ یا مزه یا بوی آن تغییر کند.
قال امیرالمومنین علیه السلام:
خلق الله الماء طهورا لا ینجّسه شی ء الا ما غیّر لونه أو طعمه أو رائحته(11)
پروردگار عالم آب را پاک و پاک کننده خلق فرمود، پس هیچ چیز آن را پلید نکند مگر آن که موجب تغییر و تبدیل مزه و رنگ و بوی آن گردد.
و در آیه شریفه قرآن می فرماید:
و جعلنا من الماء کل شی ء حیّ(12)
از آب هر چیز را زنده گردانیدیم.
لذا بر همین اساس، ما برای عظمت آب در بهداشت جامعه روایاتی را که از معصومین رسیده نقل می کنیم تا انشاء الله مورد توجه خاص قرار گرفته و به نکات بهداشتی آن دقت بیشتری شود.(13)
عن ابی عبدالله علیه السلام فی حدیث قال: ان الله جعل التراب طهورا کما جعل الماء طهورا.(14)
امام صادق علیه السلام در حدیثی فرمود: خداوند همانطوری که آب را پاک و تمیزکننده قرار داد، خاک را هم پاک و تمیزکننده قرار داد.
عن الباقر علیه السلام قال: افطر علی الحلو، فان لم تجده فانطر علی الماء فان الماء طهور.(15)
امام باقر علیه السلام فرمود: با (طعام شیرین افطار کن و در صورتی که طعام شیرین در دسترس شما نیست، با آب افطار کن چونکه آب تمیز و پاک کننده است.
عن ابی عبدالله علیه السلام قال: کلما غلب الماء علی ریح الجیفة فتوضّا من الماء و اشرب فاذا تغیّر الطعم فلا توضّا منه و لا تشرب.(16)
امام صادق علیه السلام فرمود:
اگر آبی از بوی مردار مجاورش تغییر نکرده و بوی مردار به خود نگرفته می توانید بخورید و وضو بگیرید و اگر بوی مردار گرفته، از آن نخورید و وضو هم نگیرید.
عن الرضا علیه السلام قال: ماء البئر واسع لا یفسده شی ء الا ان یتغیّر ریحه او طعمه فینزح حتی یذهب الریح و یطیب طعمه لأن له مادّة.(17)
امام رضا علیه السلام فرمود:
هیچ یک از اشیاء نجس آب چاه را آلوده نمی کند چونکه دارای ماده و به سفره های زیرزمینی وصل است، مگر آن که بو یا طعم آب تغییر کند. پس در آن صورت مقداری از آب چاه را باید کشید تا بوی آلودگی از بین برود و طعم آن پاک شود.
قال أبوعبدالله علیه السلام: فی البئر یقع فیها الفارة أو الدابّة، أو الکلب، أو الطیر فیموت، قال یخرج ثم ینزح من البئر دلاء ثم یشرب منه و یتوضّا.(18)
امام صادق علیه السلام:
درباره آب چاهی که در آن موش یا حیوان یا سگ یا پرنده ای سقوط کرده و مرده است فرمود:
مردار را بیرون آورده بعد چند سطل آب از چاه کشیده، سپس می توان از آن نوشیده و وضو بگیرند.
عن ابی الحسن علیه السلام قال:
دخل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم علی عایشة و قد وضعت قمقمتها فی الشمس فقال: یا حمیراء ما هذا؟ قالت اغسل رأسی و جسدی، قال: لا تعودی فانه یورث البرص.(19)
امام موسی بن جعفر علیه السلام فرمود:
روزی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم بر عایشه وارد شد، در حالیکه وی ظرف آب خود را در مقابل نور خورشید گذارده بود. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: ای عایشه این چیست؟ عایشه گفت: می خواستم آب گرم کرده سر و بدنم را بشویم.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: دیگر این کار را نکن چونکه باعث بیماری پیسی می شود.
قال رسول صلی الله علیه و آله و سلم: الماء الذی تسخنه الشمس لا تتوضّؤا به، و لا تغسلوا به و لا تعجنوا به، فانه یورث البرص.(20)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
از آبی که با نور خورشید گرم شده وضو نگیرید و غسل نکنید و خمیر نان تهیه نکنید، زیرا سبب بیماری می شود.
قال أبوجعفر علیه السلام: لا یسخن الماء للمیت.(21)
امام باقر علیه السلام فرمود:
برای غسل میت آب نباید گرم گردیده شود.
نهی رسول الله صلی الله علیه و آله: عن الاستسقاء بالحمات: و هی العیون الحارة التی تکون فی الجبال التی توجد منها رائحة الکبریت، فانها من فوح جهنم.(22)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم از درمان بیماری با چشمه های آب گرمی که در کوه هاست و بوی گوگرد می دهد منع نمودند، چونکه بوی گوگرد از بوی پراکنده دوزخ است.
عن علی بن جعفر عن اخیه موسی بن جعفر علیه السلام: فی حدیث قال و سألته عن خنزیر شرب من اناء کیف یصنع به؟ قال: یغسل سبع مرات.(23)
علی بن جعفر می گوید:
از برادم موسی بن جعفر علیه السلام، درباره خوکی که از ظرفی آب آشامیده، پرسیدم با ظرف چه کنم؟ برادرم فرمود: هفت مرتبه باید آن را بشویید.
قال الصادق علیه السلام: انی لا امتنع من طعام طعم منه السّنّور، و لا من شراب شرب منه.(24)
امام صادق علیه السلام فرمود:
شما را) از باقیمانده غذا و مایعاتی که گربه خورده، منع نمی کنم.
عن محمد بن مسلم: قال سألت أباعبدالله علیه السلام عن الکلب السلوقی فقال: اذا مسسته فاغسل یدک.(25)
محمد بن مسلم می گوید از امام صادق علیه السلام سوالی درباره سگ شکاری پرسیدم، آن حضرت فرمود: اگر با دست مرطوب او را لمس کردی دستت را بشوی.
عن أبی عبدالله علیه السلام:
الوضوء شطر الایمان.(26)
امام صادق علیه السلام فرمود:
وضو گرفتن جزء ایمان است.
عن عیسی بن جعفر العلوی من آبائه ان النبی صلی الله علیه و آله و سلم قال: مرّ اخی عیسی علیه السلام بمدینة و اذا فی ثمارها الدود، فشکوا الیه ما بهم، فقال: دواء هذا معکم و لیس تعلمون، انتم قوم اذا غرستم الاشجار صببتم التراب و لیس هکذا یجب، بل ینبغی ان تصبّوا فی اصول الشجر ثم تصبوا التراب لکیلا یقع فیه الدود، فاستأنفوا کما وصف فذهب ذلک عنهم.(27)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
برادرم حضرت عیسی علیه السلام از شهری می گذشت، میوه های آن شهر خراب و کرم گرفته بود. مردم از این وضع به آن حضرت گله کردند آن حضرت فرمودند: داروی این مرض همراه شما است و خودتان نمی دانید.
شما وقتی درختان را غرس می کنید، فقط خاک می ریزید و این صحیح نیست بلکه اول آب به ریشه های درخت بریزید سپس خاک اطراف آن بریزید تا کرم نگیرد. مردم به دستور آن حضرت عمل کردند دیگر میوه درختان، کرم نگرفت.
قال امیرالمومنین علیه السلام: الماء سید الشراب فی الدنیا و الاخرة.(28)
امیرالمومنین علیه السلام فرمود: آب سرسلسله و سرآمد نوشیدنی ها در دنیا و آخرت است.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: مصوا الماء مصا و لا تعبوا عبّا فانه یوجد منه الکباد.(29)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
آب را جرعه جرعه بنوشید و سر نکشید، چونکه از سر کشیدن آب بیماری کبدی ایجاد می شود.
قال أبوالحسن علیه السلام: عجبا لمن اکل مثل ذا و اشار بکفه، و لم یشرب علیه الماء کیف لا تنشق معدته.(30)
امام رضا علیه السلام فرمود:
عجب است از کسی که به اندازه یک مشت غذا بخورد ولی آب روی آن نمی خورد، چطور معده او پاره نمی شود.
عن ابن ابی طیفور قال: دخلت علی ابی الحسن الماضی علیه السلام فنهیته عن شرب الماء فقال: و ما بأس بالماء و هو یدیر الطعام فی المعدة و یسکن الغضب و یزید فی اللب و یطفی ء المرار.(31)
پسر أبوطیفور گفت: به محضر امام رضا علیه السلام رسیدم و از خوردن آب او را منع کردم. پس آن حضرت فرمود:
آب خوردن اشکالی ندارد چون که غذا را در معده بهتر به چرخش در آورده و آتش غضب را ساکن و خاموش و عقل را زیاد و صفرا را کم می کند.
عن أبی عبدالله قال: شرب الماء من قیام بالنهار أقوی و اصحّ للبدن.(32)
امام صادق علیه السلام فرمود:
نوشیدن آب در روز در حالت ایستاده قوی تر و برای سلامت بدن بهتر است.
قال الصادق علیه السلام: شرب الماء من قیام بالنهار أدرّ للعرق و أقوی للبدن.(33)
امام صادق علیه السلام فرمود:
نوشیدن آب بحالت ایستاده در روز برای رگ و ریشه بدن بهتر و برای سلامتی بدن قویتر است.
قال الصادق علیه السلام: شرب الماء باللیل من قیام یورث الماء الاصفر.(34)
امام صادق علیه السلام فرمود:
نوشیدن آب بحالت ایستاده در شب موجب زردآب می شود.
عن أبی عبدالله علیه السلام قال: ثلاثة أنفاس فی الشرب افضل من نفس واحد.(35)
امام صادق علیه السلام فرمود:
با سه نفس آب خوردن بهتر است تا با یک نفس پس آب را باید جرعه جرعه نوشید و در میان هر جرعه تنفسی کرد.
قال امیرالمومنین علیه السلام: لا تشربوا الماء من ثلمة الاناء و لا من عروته فان الشیطان یقعد علی العروة و الثلمة.(36)
امیرالمومنین علی علیه السلام فرمود:
از محل شکستگی ظروف و از کنار دسته آن آب نیاشامید چون که شیطان و میکروب بر روی دسته و محل شکستگی می نشیند.
عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قال أبی فی حدیث: و لا تشرب من اذن الکوز و لا من کسران کان فیه فانه مشرب الشیاطین.(37)
امام صادق علیه السلام فرمود:
پدرم در گفتگویی فرمود: از کنار دسته کوزه و از محل شکستگی آن آب نخورید چون محل خوردن شیطان ها و میکروب همانجاست.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فی حدیث المناهی: و لا یشربن أحدکم الماء من عند عروة الاناء فانه مجتمع الوسخ.(38)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم در گفتگویی پیرامون اعمال ممنوع فرمود:
هیچیک از شما از کنار دسته ظروف آب نخورد چون آنجا محل اجتماع چرک و میکروب است.
عن علی بن جعفر فی کتابه عن اخیه موسی بن جعفر علیه السلام قال:
سألته عن الکوز و الدورق و القدح و الزجاج و العیدان أیشرب منه من قبل عروته؟
قال: لا تشرب من قبل عروة کوز و لا ابریق و لا قدح و لا زجاج و لا تتوضّأ من قبل عروته.(39)
برادر امام کاظم علیه السلام فرمود:
از برادرم درباره کوزه و تنگ شراب و کاسه و شیشه و عیدان پرسیدم، که آیا از طرف دسته آن آب خورده شود؟
فرمود: از طرف دسته کوزه و آفتابه و کاسه و شیشه آب نیاشامید، و وضو هم نگیرید.
عن أبی عبدالله علیه السلام قال: مرّ النبی صلی الله علیه و آله و سلم بقوم یشربون الماء بافواههم فی غزوة تبوک فقال النبی صلی الله علیه و آله و سلم اشربوا فی ایدیکم فانها من خیر انیتکم.(40)
امام صادق علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم عبورش در غزوه تبوک به گروهی افتاد که با دهان مانند حیوانات آب می خوردند. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: با دستهای خود آب بخورید که یکی از بهترین ظروف شماست.
عن أبی عبدالله علیه السلام عن أبیه قال: کان اصحاب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بتبوک یعبّون الماء فقال: اشربوا فی ایدیکم فانها من خیر انیتکم.(41)
امام صادق علیه السلام فرمود:
پدرم فرمود: یاران پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم در غزوه تبوک آب را سر می کشیدند و جرعه جرعه نمی خوردند پس پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: آب را در دستان خود کرده و بیاشامید چون دست های شما یکی از بهترین ظروف شماست.
عن اسماعیل بن جابر قال: سمعت أباعبدالله علیه السلام یقول: ماء زمزم شفاء من کل داء و أظنه قال کائنا ما کان.(42)
اسماعیل پسر جابر گفت: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: آب زمزم شفاء هر دردی است و من گمان کردم که آن حضرت فرمود: هر دردی که باشد.
عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم انه قال: علمنی جبرئیل دواء لا احتاج معه الی دواء فقیل یا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ما ذالک الدواء؟
قال: یؤخذ ماء المطر قبل ان ینزل الی الارض ثم یجعل فی أناء نظیف و یقرء علیه الحمد الی اخرها سبعین مرة و قل هو الله احد و المعوذتین سبعین مرّة ثم یشرب منه قدحا بالغداة و قدحا بالعشی قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فوالذی بعثنی بالحق لینزعنّ الله بذلک الداء من بدنه و عظامه و مخّه [مخخته ] و عروقه.(43)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
جبرئیل دارویی را به من تعلیم داد که با وجود آن نیاز به هیچ دارویی ندیدم.
از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سوال شد، آن دارو چیست؟
فرمود: آب باران را قبل از آنکه به زمین برسد گرفته در ظرف پاکی قرار داده و هفتاد مرتبه سوره حمد و قل هو الله احد و معوذتین بر آن خوانده شود.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: بخدایی که مرا بحق مبعوث کرد خداوند با این دارو، درد بدن و استخوان و مغز و رگها و ریشه ها را بر می دارد.
عن أبی عبدالله علیه السلام قال: البرد لا یؤکل لان الله عز و جل یقول: یصیب به من یشاء.(44)
امام صادق علیه السلام فرمود:
تگرگ خوردنی نیست، چونکه خداوند عز و جل در قرآن سوره نور آیه 43 می فرماید:
کسی که تگرگ بخورد در معرض هر دردی که خدا بخواهد واقع می شود.
عن سعید بن جبیر قال: سمعت علی بن الحسین علیه السلام یقول: ان ملکا من السماء یهبط فی کل لیلة معه ثلاثة مثاقیل مسکا من مسک الجنة فیطرحها فی الفرات، و ما من نهر فی شرق الارض و لا غربها اعظم برکة منه.(45)
سعید پسر جبیر گفت: از امام سجاد علیه السلام شنیدم که فرمود:
هر شب فرشته ای از آسمان فرود می آید که با او سه مثقال مشگ بهشتی است، پس مشگ ها را در آب فرات می ریزد و هیچ رودخانه ای در شرق و غرب عالم مبارک تر از فرات نیست.
عن ابی الحسن الاول علیه السلام قال: ثلاثة یجلین الصر: النظر الی الخضرة، و النظر الی الماء الجاری، و النظر الی الوجه الحسن.(46)
امام موسی کاظم علیه السلام فرمود:
سه چیز به چشم جلا می دهد: دیدن چمنزار و نگاه به آب جاری و صورت زیبا.
عن أبی عبدالله القزوینی قال: سألت اباجعفر محمد بن علی علیه السلام عن غسل المیت لأی علة یغسل؟ و لأی علة یغتسل الغاسل؟
قال: یغسل المیت لانه جنب، و لتلاقیه الملائکة و هو طاهر، و کذلک الغاسل لتلاقیه المومنین.
أبوعبدالله قزوینی گفت: از امام باقر علیه السلام درباره غسل میت پرسیدم که چرا غسل داده می شود و چرا غسل دهنده هم باید غسل کند؟
آن حضرت فرمود: مرده غسل داده می شود چونکه جنب است و فرستگان را باید با حالت طهارت و پاکی ملاقات کند. و غسل دهنده هم باید غسل کند، زیرا می خواهد با مومنین ملاقات و مراوده داشته باشد.
عن الرضا علیه السلام علة غسل المیت أنه یغسل لیطهر و یتنظّف من أدناس امراضه، و لما أصابه من صنوف علله لأنه یلقی الملائکة، و یباشر اهل الآخرة، فیستحب اذا ورد علی الله عز و جل و لقی اهل الطهارة و یماسونه و یماسهم أن یکون طاهرا نظیفا موجّها به الی الله عز و جل لیطلب وجهه، و لیشفع له. و علة اخری أنه یخرج منه المنیّ الذی منه خلق فیجنب فیکون غسله له.(47)
امام رضا علیه السلام فرمود:
دلیل غسل دادن میت آنست که از نظر روحی پاک و از نظر جسمی از آلودگی های امراضش تمیز گردد چونکه ملائکه را ملاقات می کند و هم نشین اهل آخرت می گردد. پس مستحب است وقتی بر خداوند وارد می شود و به دیدار اهل طهارت و ملائکه و مومنین می رود و با یکدیگر تماس و برخورد دارند طاهر و نظیف و متوجه درگاه الهی باشد تا آنها خواستار روی او گردند و برایش شفاعت کنند. و علت دیگر غسل میت آنست که از میت منی خارج می گردد که از همان آفریده شده بنابراین غسل میت برای جنابت است.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: ماء زمزم دواء لما شرب له.(48)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
آب زمزم داروی هر بیماری است که به جهت آن آب زمزم آشامیده می شود.
عن داود الرقی قال: کنت أبی عبدالله علیه السلام اذا استسقی الماء فلما شربه رأیته قد استعبر و اغرّ و رقّت عیناه بدموعه، ثم قال لی: یا داود لعن الله قاتل الحسین، فما من عبد شرب الماء فذکر الحسین و لعن قاتله الا کتب الله له مأة ألف حسنة، و حطّ عنه مأة سیئة، و رفع له مأة ألف درجة و کانما اعتق مأة الف نسمة، و حشره الله یوم القیامة ث ل ج الفؤاد.(49)
داود رقی گفت:
در خدمت امام صادق علیه السلام بودم که ناگهان حضرت آب طلب کرد پس وقتی آب را خورد دیدم محزون گردیده و در خشم آمد و چشمانش پر از اشک شد، سپس به من گفت: ای داود خداوند قاتل امام حسین علیه السلام را لعنت کند. بنده ای نیست که آب بیاشامد و از امام حسین علیه السلام یاد کند و قاتلش را لعنت کند، مگر آنکه خداوند برایش صدهزار حسنه نوشته و صد هزار گناه از دفتر اعمالش پاک کند و صد هزار درجه او را بلند گرداند و گویا صد هزار بنده آزاد کرده و روز قیامت او را با دلی شاد و خنک محشور گرداند.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: اذا شربتم الماء فاشربوه مصّا و لا تشربوه عبّا، فان العبّ یورث الکباد.(50)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
وقتی آب می آشامید جرعه جرعه بیاشامید و بطور دفعی سر نکشید چون خوردن دفعی آب موجب بیماری کبدی می گردد.