طرائف الحکم یا اندرزهای ممتاز جلد دوم

نویسنده : میرزا احمد آشتیانی- شاگردان

نشانه های عقل

الحدیث 801 علامات العقل و جنوده
فی الکافی: (کتاب العقل و الجهل) فی ضمن ما قال أبو الحسن موسی بن جعفر علیه السّلام لهشام بن الحکم، قال: یا هشام، من سلّط ثلاثا علی ثلاث فکأنّما أعان علی هدم عقله، من أظلم نور تفکّره بطول أمله، و محی طرائف حکمته بفضول کلامه، و أطفأ نور عبرته بشهوات نفسه فکأنّما أعان هواه علی هدم عقله، و من هدم عقله أفسد علیه دینه و دنیاه «الحدیث».
ترجمه و توضیح
801- در کافی: (کتاب عقل و جهل) در ضمن آنچه حضرت موسی بن جعفر (ع) بهشام بن حکم فرموده این است: ای هشام، کسی که مسلط کند سه چیز را بر سه چیز پس گویا که کمک به نابود کردن عقل خود نموده، کسی که نورانیت فکر و اندیشه نمودن خود را بسبب آرزوی طولانیش تاریک سازد، و تازه های حکمت و ممتاز از دانشهای حقیقی خود را بپرگوئی و سخنان زیاد و بیهوده اش محو و نابود گرداند، و استعداد و آمادگی روح (و صفای لوح قلب) خود را که از جهت پذیرفتن پند و اندرز از حوادث روزگار است به پیروی از خواسته های نفس سرکش خاموش نموده و از بین ببرد، پس گویا که هوی و خواهش های نفس اماره خود را بر نابود ساختن عقل و خرد خویشتن کمک کرده، و کسی که عقل خود را از بین ببرد و نابود سازد دین و دنیای خویش را فاسد و تباه ساخته «تا آخر حدیث».
الحدیث 802 أکمل النّاس عقلا أحسنهم خلقا
و فیه أیضا:
فی ذلک الکتاب، عن إبراهیم بن عبد الحمید قال: قال أبو عبد اللّه علیه السّلام: أکمل النّاس عقلا أحسنهم خلقا.
ترجمه و توضیح
802- و نیز در همان کتاب: از ابراهیم بن عبد الحمید روایت شده که حضرت صادق (ع) فرمود: کامل ترین مردمان از جهت عقل و خرد، نیکوترین ایشان است از حیث اخلاق.
2

فرو بردن خشم

الحدیث 803 کظم الغیظ
و فیه أیضا:
(کتاب الایمان و الکفر) باب «کظم الغیظ» عن الوصّافی عن أبی جعفر علیه السّلام قال: من کظم غیظا و هو یقدر علی إمض آئه حشا اللّه قلبه أمنا و ایمانا یوم القیامة.
ترجمه و توضیح
803- و نیز در همان کتاب: (کتاب ایمان و کفر) باب «کظم غیظ» از وصافی از حضرت باقر (ع) روایت شده که فرمود: کسی که خشمی را (از خود) فرو نشاند در حالی که توانائی بر اجراء آن (یعنی انتقام) دارد خداوند دل او را در روز قیامت از امن و ایمان پر گرداند.
الحدیث 804 کظم الغیظ
و فیه أیضا:
فی ذلک الباب، عن أبی حمزة، عن علیّ بن الحسین علیهما السّلام، قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من أحبّ السبیل إلی اللّه عزّ و جلّ جرعتان: جرعة غیظ تردّها بحلم، و جرعة مصیبة تردّها بصبر.
ترجمه و توضیح
804- و نیز در همان کتاب و باب: از ابی حمزه از حضرت زین العابدین (ع) روایت شده که رسول خدا (ص) فرمود: از محبوب ترین راه بسوی خدای با عزت و جلال دو جرعه است: جرعه خشمی که بسبب حلم آن را رد کنی (و فرو نشانی) و جرعه مصیبتی که آن را بشکیبائی برطرف سازی.
3

یاری دادن به مومن

الحدیث 805 فی خدمة المؤمن
و فیه أیضا:
باب فی خدمته (أی المؤمن) عن أبی المعتمر [المغرا ]قال:
سمعت أمیر المؤمنین علیه السّلام یقول: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّما مسلم خدم قوما من المسلمین إلّا أعطاه اللّه مثل عددهم خدّاما فی الجنّة.
ترجمه و توضیح
805- و نیز در همان کتاب: باب «خدمت مؤمن» از ابی المعتمر [المغرا ]روایت شده که از حضرت امیر المؤمنین (ع) شنیدم که میفرمود رسول خدا (ص) فرمود: هر مسلمانی که بجمعیتی از مسلمانان خدمت کند خداوند بشماره عدد ایشان در بهشت خدمتگزار باو عطا فرماید.
4