فهرست کتاب


گلشن ابرار جلد 4

جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم

1. محدث روشن بین

ابن هلال که عاشق جمع آوری، تدوین و نشر فرهنگ اهل بیت (علیهم السلام) -بویژه تاریخ حکومت امیرالمؤمنان (علیه السلام) - بوده است، در این راه از هیچ کوششی فروگذاری نکرد و او نه تنها به منابع و شخصیت های شیعی، برای یافتن مطالب و احادیث مورد نیاز خود رجوع می نمود بلکه به محدثین و دانشمندان مورد اعتماد اهل سنت و سایر فرقه ها نیز توجه نموده و از حضور آنان کسب علم می کرد. چنان که راویان و احادیث بسیاری در کتاب وی از محدثین مشهور اهل سنت وجود دارد که اسامی آنان را در اسناد و احادیث صحاح سته(8) اهل سنت می توان یافت.
علت مهم این امر، احتجاج بر مخالفین با دلایل قابل قبول آنان بوده است. برای همین، در کتاب الغارات به غیر از موارد انگشت شمار، از ائمه معصومین (علیهم السلام) روایت دیده نمی شود. اعتماد ابن ابی الحدید، شارح نهج البلاغه، به مطلب ابن هلال و نقل بسیاری از کتاب الغارات در شرح نهج البلاغه نیز در همین راستا است.
گذشته از این ها، کثرت اساتید ابن هلال دلیل دیگری بر آزاد اندیشی و استفاده وی از دانشمندان غیر شیعی می باشد و مطالعه ی کتاب او، اطلاعات وسیع وی را به منابع و روایات اهل سنت روشن می سازد.

2. مورد اعتماد

نوشته ها و روایات ابراهیم بن هلال ثقفی، مورد اعتماد برجسته ترین عالمان و محدثین شیعه قرار گرفته است و آنان در کتابهای خود به طور گسترده از روایات وی استفاده کرده اند. همانند: احمد بن خالد برقی در کتاب المحاسن. محمد بن حسن صفار در بصائر الدرجات، کلینی در الکافی، صدوق در من لا یحضره الفقیه، مفید در امالی، شیخ طوسی در تعذیب، سید مرتضی در الشافی، علی بن ابراهیم قمی در تفسیر قمی، ابن قولویه در کامل الزیارات، ابن شهر آشوب در المناقب، طبرسی در اعلام الوری، سید عبدالکریم بن طاووس در فرحة الغری، ابی جعفر طبری در بشارة المصطفی، قطب راوندی در الخرائج و الجرائح، مجلسی در بحار الانوار، حر عاملی در وسائل الشیعه و اثبات الهداة، محدث نوری در مستدرک الوسائل، محدث قمی در سفینة البحار و سایر بزرگان شیعه.
توجه به این ویژگی، جایگاه این دانشمند پژوهشگر و پرمایه را در منابع و مجامع علمی شیعه روشن می کند.

3. پرورش راویان و محدثان

بسیاری از چهره های درخشان و راویان بزرگ شیعه، در قرن سوم هجری، در کوفه و اصفهان از وی بهره و توشه ها اندوخته اند که در آثار و تألیفات آنان دیده می شود. نام عده ای از آنان عبارت است از:
1- ابراهیم بن هاشم قمی؛ 2- احمد بن علویه اصفهانی؛ 3- احمد بن محمد بن خالد برقی؛ 4- حسن بن علی بن عبدالکریم زعفرانی؛ 5- سعد بن عبدالله اشعری قمی؛ 6- سلمة بن خطاب؛ 7- عباس بن السری (السندی)؛ 8- عبدالرحمن بن ابراهیم المستعلی؛ 9- علی بن ابراهیم؛ 10- علی بن عبدالله بن کوشید اصفهانی؛ 11- محمد بن حسن الصفار و 12- محمد بن زید الرطاب.(9)