چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

آستانه سامرّا در عصر نادرشاه

در سال 1156 هجری قمری هنگامی که نادرشاه افشار به زیارت عتبات مقدسه عراق شتافت؛ تعمیراتی در آستانه سامرّا انجام داد.
همچنین همسر وی، رضیه بیگم، دختر شاه سلطان حسین صفوی کاشیکاری های صحن و گنبد مطهر را ترمیم نمود.

آستانه سامرّا در قرن سیزده هجری

در مطلع قرن سیزدهم هجری تعمیرات آستانه سامرّا توسط احمدخان برمکی آل دنبلی، از امرای آذربایجان شد. او احمدخان میرزا محمد رفیع فرزند میرزا محمد شفیع مستوفی الممالک را با مبالغی عظیم از وجوه نقدی به سامرّا گسیل داشت.
در سال 1200 هجری قمری به مباشرت وکیل وی، شیخ محمد آل سلماسی و فرزند او شیخ زین العابدین کاظمی آل سلماسی، تعمیرات وسیعی را در صحن، حرم و سرداب غیبت، انجام دادند؛ ولی اجل به احمدخان مهلت نداد.
سپس فرزند وی حسین خان برمکی آل دنبلی این کار عظیم میرزا محمد تقی خان امیرکبیر در سال 1268 هجری قمری شیخ عبدالحسین شیخ العراقین (م 1286 هجری قمری) که وصی وی بر ثلث ماترک بود، اموال مذکور را صرف تعمیرات عتبات مقدسه عراق نمود.
از جمله در آستانه سامرّا صحن شریف را توسعه داد و پس از تعمیراتی در حرم، ضریح نقره ای بر مزار مقدس نهاد و به همت او گنبد آستانه سامرّا طلاپوشی شد و صحن و گلدسته ها و سرداب غیبت کاشیکاری گردید. کف حرم و صحن با سنگ مرمر مفروش شد. شروع این تعمیرات در سال 1270 هجری قمری و پایان آن در سال 1286 هجری قمری و پایان آن در سال 1286 هجری قمری بود.
بعضی از مورخان به اشتباه، این تعمیرات را به ناصرالدین شاه قاجار نسبت داده اند.

آستانه سامرّا در قرن چهاردهم هجری

در مطلع قرن چهاردهم هجری در عصر میرزای اول مجدد شیرازی (م 1312 هجری قمری) حرم و رواق ها آیینه کاری گشت و سنگ های کف صحن شریف ترمیم شد و ساعت بزرگی بر در قبله نصب نمودند.
در اواخر سال 1355 هجری قمری جمعی هنگام شب به آستانه سامرّا حمله ور شده و مقداری از طلاهای گنبد را به سرقت بردند.
و در ماه صفر سنه 1356 هجری قمری در شب، قفل در آستانه را شکستند و شمعدان های آستانه را - که از نقره خالص بود و هر یک هشتاد کیلو وزن داشت - ربودند.
در سال 1380 هجری قمری تعمیرات وسیعی توسط حاج علی اصفهانی آل کهربائی از تجار معروف کربلا در آستانه عسکریین علیهماالسلام شروع گشت که اولین آن ضریح نقره و طلای مزار مطهر است که فعلا بر مرقد شریف نصب می باشد. بر سردر ضریح مقدس ذکر شده که یک چهارم آن توسط حاج علی اصفهانی کهربائی تأمین شده است.
سپس در سال 1387 ق هر دو گلدسته آستانه به هزینه شخصی وی تذهیب گشت و هم چنین خانه های قسمت شمال و شرق صحن شریف را خریداری نمود و صحن آستانه عسکریین علیهماالسلام را توسعه داد.