چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

آتش سوزی دوم آستانه سامرّا

در سال 1106 هجری قمری فتنه بزرگی در سامرّا از طرف سلاطین عثمانی به راه افتاد و اکثر شیعیان را قتل عام نمودند، چنان که شهرت دارد، یک نفر از شیعیان در شهر سامرّا نماند و از روی سهو یا عمد آستانه مقدس سامرّا را آتش زدند.
موقعی که این خبر موحش به اصفهان رسید، شاه سلطان حسین صفوی دخالت نمود و جمعی از علما و اعیان اصفهان را به سامرّا گسیل داشت که تمام خرابی ها را ترمیم نمودند و تزیین و تعمیرات وسیعی را در آستانه انجام دادند.
وی ضریحی از فولاد به حرم مطهر اهدا نمود و صندوق مطهر را تعمیر کرد و کف حرم شریف و صحن را با سنگ مرمر مفروش ساخت.

آستانه سامرّا در عصر نادرشاه

در سال 1156 هجری قمری هنگامی که نادرشاه افشار به زیارت عتبات مقدسه عراق شتافت؛ تعمیراتی در آستانه سامرّا انجام داد.
همچنین همسر وی، رضیه بیگم، دختر شاه سلطان حسین صفوی کاشیکاری های صحن و گنبد مطهر را ترمیم نمود.

آستانه سامرّا در قرن سیزده هجری

در مطلع قرن سیزدهم هجری تعمیرات آستانه سامرّا توسط احمدخان برمکی آل دنبلی، از امرای آذربایجان شد. او احمدخان میرزا محمد رفیع فرزند میرزا محمد شفیع مستوفی الممالک را با مبالغی عظیم از وجوه نقدی به سامرّا گسیل داشت.
در سال 1200 هجری قمری به مباشرت وکیل وی، شیخ محمد آل سلماسی و فرزند او شیخ زین العابدین کاظمی آل سلماسی، تعمیرات وسیعی را در صحن، حرم و سرداب غیبت، انجام دادند؛ ولی اجل به احمدخان مهلت نداد.
سپس فرزند وی حسین خان برمکی آل دنبلی این کار عظیم میرزا محمد تقی خان امیرکبیر در سال 1268 هجری قمری شیخ عبدالحسین شیخ العراقین (م 1286 هجری قمری) که وصی وی بر ثلث ماترک بود، اموال مذکور را صرف تعمیرات عتبات مقدسه عراق نمود.
از جمله در آستانه سامرّا صحن شریف را توسعه داد و پس از تعمیراتی در حرم، ضریح نقره ای بر مزار مقدس نهاد و به همت او گنبد آستانه سامرّا طلاپوشی شد و صحن و گلدسته ها و سرداب غیبت کاشیکاری گردید. کف حرم و صحن با سنگ مرمر مفروش شد. شروع این تعمیرات در سال 1270 هجری قمری و پایان آن در سال 1286 هجری قمری و پایان آن در سال 1286 هجری قمری بود.
بعضی از مورخان به اشتباه، این تعمیرات را به ناصرالدین شاه قاجار نسبت داده اند.