چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

حاج شیخ علی ربانی خلخالی

آستانه سامرّا در قرن پنجم هجری

ابوالحرث ارسلان فرزند عبدالله بساسیری در سال 450 هجری بغداد را به تصرف خویش درآورد و دستور داد که در اذان مساجد بغداد حی علی خیرالعمل را - که در نزاع بین شیعه و سنی حذف شده بود - بگویند.
به گفته قاضی نورالله شوشتری: وی عمارتی عالی بر قبر منور امامین همامین، علی الهادی و امام حسن بن علی علیهماالسلام در سامرّا بنا نهاد و هدایایی به آستانه تقدیم نمود.
در سال 495 هجری قمری سلطان برکیارق سلجوقی توسط وزیر خویش مجدالدوله درهای آستانه را تجدید نمود و تعمیراتی توسط ناصربالله، خلیفه عباسی در آستانه انجام گرفت که از آن جمله در سرداب غیبت حضرت المهدی علیه السلام می باشد که تا عصر حاضر باقی است و تاریخ 606 هجری قمری و بعضی از آیات و نقش های دیگر بر آن نمایان است.

آستانه سامرّا در قرن هفتم

در سال 640 هجری بر اثر سقوط شمع بزرگی که حرم شریف را روشن می کرد، آتش سوزی در حرم رخ داده و ضریحی که بساسیری در سال 450 هجری قمری به آستانه عسکریین علیهماالسلام اهدا نموده بود، دچار حریق گشت.
سپس خلیفه عباسی، المستنصر بالله جبران خسارات وارده به عمارت آستانه مقدسه و دو ضریح شریف نموده و آنها را به زیباترین شکل خود بازگرداند.

آستانه سامرّا در قرن هشتم

پس از تأسیس دولت جلایریان در ایران به دست شیخ حسن ایلکانی در سال 740 هجری قمری، همو تعمیرات وسیعی در آستانه عسکریین علیهماالسلام به سال 750 هجری قمری انجام داد که شامل گنبد، گلدسته ها، حرم و رواق های مطهر آستانه می شد و همچنین ضریح مطهر را تزئین کرد و در خارج از شهر، محلی را جهت دفن اموات اختصاص داد و دستور داد تا دیگر در صحن مطهر کسی را دفن نکنند.