چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

عمارت سوم آستانه سامرّا

در سال 377 هجری ابی الحسین احمد بن بویه، پس از پیروزی بر ناصرالدوله آل حمدان و وقوع صلح بین او و ناصرالدوله وارد شهر سامرّا شد و اموال زیادی در عمران شهر صرف نمود. گنبد بزرگی بر مزار امام هادی علیه السلام و امام حسن عسکری علیه السلام برآورد و حرم مجللی اطراف قبر مطهر تأسیس نمود و صحنی برای آستانه احداث کرد.
به دستور او ضریحی از چوب ساج ساخته و بر قبر مطهر نهادند و سرداب غیبة المهدی علیه السلام را که حوض آب جاری در آن بود، با خاک پر نمودند و حقوق ماهانه از برای خدمه آستانه تعیین نمود و تمام تاسیسات ناصرالدوله آل حمدان را به اتمام رساند.

عمارت چهارم آستانه سامرّا

عمارت چهارم آستانه عسکریین علیهماالسلام به دست عضدالدوله بویه ای (م 372 ه) انجام گشت. عضدالدوله پس از ورود به بغداد و زیارت از عتبات مقدسه دستور داد تا تمام عمارت آنها را خراب کرده و طبق یک نقشه سنجیده، آستانه های کربلا، نجف، کاظمیه و سامرّا را بنا نمایند.
تجدید بنای آستانه سامرّا از سال 367 تا 372 هجری - که سال وفات عضدالدوله بویه ای است - در نهایت شکوه و جلال و عظمت به اتمام رسید و این عظیم ترین عمارتی بود که بر مزار عسکریین علیهماالسلام بنا گشت و تا عصر حاضر پا برجا می باشد.
وی هم چنین حصار محکمی جهت امنیت شهر سامرّا بنا کرد و خانه هایی در اطراف آستانه تأسیس نمود و حقوق مستمری جهت خدمه آستانه تعیین کرد و کوشش فراوانی در آبادانی شهر سامرّا به خرج داد و این همه باعث شد که شیعیان از اطراف و اکناف به این شهر هجرت کنند.

آستانه سامرّا در قرن پنجم هجری

ابوالحرث ارسلان فرزند عبدالله بساسیری در سال 450 هجری بغداد را به تصرف خویش درآورد و دستور داد که در اذان مساجد بغداد حی علی خیرالعمل را - که در نزاع بین شیعه و سنی حذف شده بود - بگویند.
به گفته قاضی نورالله شوشتری: وی عمارتی عالی بر قبر منور امامین همامین، علی الهادی و امام حسن بن علی علیهماالسلام در سامرّا بنا نهاد و هدایایی به آستانه تقدیم نمود.
در سال 495 هجری قمری سلطان برکیارق سلجوقی توسط وزیر خویش مجدالدوله درهای آستانه را تجدید نمود و تعمیراتی توسط ناصربالله، خلیفه عباسی در آستانه انجام گرفت که از آن جمله در سرداب غیبت حضرت المهدی علیه السلام می باشد که تا عصر حاضر باقی است و تاریخ 606 هجری قمری و بعضی از آیات و نقش های دیگر بر آن نمایان است.