چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

عمارت اول آستانه سامرّا

اتفاق نظر کاملی است بین علمای فریقین که حضرت امام هادی علیه السلام پس از شهادت در خانه خویش دفن گشت و حضرت این خانه را از دلیل، فرزند یعقوب نصرانی خریداری فرموده بودند و چنانچه از متن روایات کافی و ارشاد و نیز کتب عامه استفاده می گردد، این خانه بسیار وسیع بوده و ظاهراً تمامی صحن شریف امروزی، خانه آن حضرت را در برمی گیرد.
در متون تاریخ چنین تصریح گشته که پیکر مقدس حضرت امام هادی علیه السلام را در وسط حیاط خانه خود دفن نمودند و پس از شهادت حضرت، مادر امام حسن عسکری علیه السلام نیز در جنب قبر شریف پدرش به خاک سپردند.
ولی چون در اطراف آن پادگان نظامی بود شیعیان و محبین خاندان عصمت و نبوت مخفیانه به زیارت می شتافتند و پنجره ای به سمت خیابان باز نموده بودند که زایرین از آن پنجره زیارت می کردند و داخل خانه نمی شدند.
البته تولیت آن به دست شیعیان بود. حضرت امام حسن عسکری علیه السلام دارای خادمی بود که ساکن این خانه بود و هر قسمت از این خانه که خراب می گشت آن را مرمّت می کرد و این حالت تا سال 328 هجری که پایان عصر غیبت صغری است، ادامه داشت.

عمارت دوم آستانه سامرّا

عمارت دوم آستانه سامرّا در سال 33 هجری توسط ابومحمد الحسن مشهور به ناصرالدوله فرزند ابی الهیجاء عبدالله آل حمدان انجام شد.
ولی او اولین فرمانروای شیعه بود که حرم و گنبد بر مزار امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام بنا کرد و بر شهر سامرّا حصار نهاد و منازلی در اطراف آستانه بنا نمود و شیعیان را تشویق به سکونت در آن سامان کرد و کوشش فراوانی در آبادانی شهر سامرّا کرد، ولی بر اثر جنگ هایی که بین وی و معزالدوله بویه ای رخ داد، اکثر برنامه های عمرانی او ناتمام باقی ماند.

عمارت سوم آستانه سامرّا

در سال 377 هجری ابی الحسین احمد بن بویه، پس از پیروزی بر ناصرالدوله آل حمدان و وقوع صلح بین او و ناصرالدوله وارد شهر سامرّا شد و اموال زیادی در عمران شهر صرف نمود. گنبد بزرگی بر مزار امام هادی علیه السلام و امام حسن عسکری علیه السلام برآورد و حرم مجللی اطراف قبر مطهر تأسیس نمود و صحنی برای آستانه احداث کرد.
به دستور او ضریحی از چوب ساج ساخته و بر قبر مطهر نهادند و سرداب غیبة المهدی علیه السلام را که حوض آب جاری در آن بود، با خاک پر نمودند و حقوق ماهانه از برای خدمه آستانه تعیین نمود و تمام تاسیسات ناصرالدوله آل حمدان را به اتمام رساند.