چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

حوزه علمیه و دانشگاه

یکی از مهمترین کارهای امام حسن عسکری علیه السلام مانند پدر و اجداد پاکش، تربیت شاگرد و حفظ فقه تشیع، و اندیشه ناب اسلام در برابر دشمنان و مخالفان بود.
آن حضرت در این راستا با این که در شرایط سخت سیاسی به سر می برد و مدت امامتش شش سال و مدت عمرش 28 سال بیشتر نبود، اما تا آخرین حد امکان با گردآوری شاگردان پدر و اجدادش و تربیت شاگردهای جدید و مطرح کردن بحث ها و مناظرات شفاهی و کتبی به تشکیل مجمع علمی عمیق و وسیع پرداخت و خط فکری تشیع را از گزند حوادث و برخوردها حفظ نمود و با پاسخ به شبهه ها و سوالات گوناگون از حریم دانشگاه جدش امام جعفر صادق علیه السلام محافظت کرد.
برای روشن شدن مطلب، نظر شما را به نمونه هایی از آثار حوزه علمی امام حسن عسکری علیه السلام جلب می کنم:

شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام

شیخ طوسی رحمةالله شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام را بالغ بر صد نفر ذکر نموده است.(66)
علامه قزوینی رحمةالله 263 نفر از اصحاب و شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام را با شرح کوتاهی از هر کدام ذکر نموده است(67) که در این جا به ذکر نام چند نفر از شاگردان برجسته آن بزرگوار می پردازیم:
احمد بن اسحاق قمی، ابوهاشم، داوود بن قاسم جعفری (از نواده های جعفر طیار)، ابوعمر و عثمان بن سعید عمری سمان، علی بن جعفر، محمد ابن حسن صفّار، حسین بن روح نوبختی، اسحاق بن ربیع کوفی، عبدالله بن جعفر حمیری، داوود بن ابی یزید نیشابوری، اسحاق بن اسماعیل نیشابوری، فضل بن شاذان و...

تالیفات امام حسن عسکری علیه السلام

امام حسن عسکری علیه السلام در کنار کارهای علمی، مجموعه هایی از تفسیر، روایات، معارف اسلامی و عقاید را تألیف نمود. بعضی از این مجموعه ها به صورت نامه های طولانی بود که برای اشخاص می فرستاد.
به علاوه روایات بسیار در ابواب فقه و سایر علوم اسلامی توسط افراد مختلف، از آن حضرت نقل شده است.
علامه سید محسن امین پنج مجموعه را تحت عنوان تألیفات امام حسن عسکری علیه السلام ذکر نموده که عبارتند از:
1 - تفسیر معروف، منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام.
2 - نامه آن حضرت به اسحاق بن اسماعیل نیشابوری، مذکور در کتاب تحف العقول.
3 - مواعظ قصار، مذکور در تحف العقول.
4 - رسالة المنقبة، مشتمل بر اکثر احکام حلال و حرام.(68)
5 - مکاتبات الرّجال.(69)