چهره های درخشان سامرّاء حضرت امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام

نویسنده : حاج شیخ علی ربانی خلخالی

علوم و دانش بی کران

همان مقام ولایت و امامت که برای حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام بوده، برای همه ائمه بوده، آنها به تصرف در عالم وجود اولی بودند.
امام حسن عسکری علیه السلام مانند سایر ائمه علیهم السلام از منبع فیوضات احمدی صلی الله علیه و آله سرچشمه گرفته و سیراب گشته، دارای فضایل اخلاقی و نفسانی بود. او مهبط الانوار الهی و منبع علوم ربّانی بود، هیبت و صلابت او فضیلت و کرامت او اعجازآور بود.
آن بزرگوار در کشف اسرار حقایق کلام الهی و تفسیر قرآن گوئی امیرمؤمنان علی علیه السلام است، زیرا یک رشته متصل مستقیم به دریای بی پایان علم علوی داشت.
هرچه در آن بحر ذخّار بود، رشته اش به دست امام حسن عسکری علیه السلام بود. لذا حضرتش در تفسیر قرآن، بیان کلمات گهربار محمدی صلی الله علیه و آله و کشف معضلات آیات متشابهات قدرت ولایت داشته است.
شاعر چه زیبا سروده:
امام حسن خلق عالی مکان - حسینی نژاد و کرامت نشان
گل گلشن خاتم الانبیاء - چراغ شبستان آل عبا
دری بود از بحر احسان و جود - منور مهی بر سپهر وجود
رخش آفتاب سپهر جلال - قدش سرو گلزار فضل و کمال
حضرت امام حسن عسکری علیه السلام به جود و سخاوت و بذل و سماحت موصوف و معروف بود. هر کس تهی دست و بینوا و گرفتار می شد به دربار بی بند و بست حضرتش علیه السلام بار می یافت و حوائج او مرتفع می گردید و چون جدش حسین بن علی علیهماالسلام در سخاوت شهره اسلام بود. هر کس از اطراف به خانه او می رفت ممکن نبود مأیوس و محروم برگردد.(64)
امام حسن عسکری علیه السلام در سخنی زیبا می فرماید:
نحن حجةالله علی الخلق و فاطمة علیهاالسلام حجة علینا.(65)
ما حجت خداوند بر آفریدگان و فاطمه علیهاالسلام حجت خدا بر ماست.
و شاعر چه زیبا سروده:
آل یاسین بر خلایق حجتند اما تویی - حجت ذات خدا بر آل یاسین فاطمه
علم و دانش بیکران امام حسن عسکری علیه السلام را از چند محور می توان بررسی کرد:

حوزه علمیه و دانشگاه

یکی از مهمترین کارهای امام حسن عسکری علیه السلام مانند پدر و اجداد پاکش، تربیت شاگرد و حفظ فقه تشیع، و اندیشه ناب اسلام در برابر دشمنان و مخالفان بود.
آن حضرت در این راستا با این که در شرایط سخت سیاسی به سر می برد و مدت امامتش شش سال و مدت عمرش 28 سال بیشتر نبود، اما تا آخرین حد امکان با گردآوری شاگردان پدر و اجدادش و تربیت شاگردهای جدید و مطرح کردن بحث ها و مناظرات شفاهی و کتبی به تشکیل مجمع علمی عمیق و وسیع پرداخت و خط فکری تشیع را از گزند حوادث و برخوردها حفظ نمود و با پاسخ به شبهه ها و سوالات گوناگون از حریم دانشگاه جدش امام جعفر صادق علیه السلام محافظت کرد.
برای روشن شدن مطلب، نظر شما را به نمونه هایی از آثار حوزه علمی امام حسن عسکری علیه السلام جلب می کنم:

شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام

شیخ طوسی رحمةالله شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام را بالغ بر صد نفر ذکر نموده است.(66)
علامه قزوینی رحمةالله 263 نفر از اصحاب و شاگردان امام حسن عسکری علیه السلام را با شرح کوتاهی از هر کدام ذکر نموده است(67) که در این جا به ذکر نام چند نفر از شاگردان برجسته آن بزرگوار می پردازیم:
احمد بن اسحاق قمی، ابوهاشم، داوود بن قاسم جعفری (از نواده های جعفر طیار)، ابوعمر و عثمان بن سعید عمری سمان، علی بن جعفر، محمد ابن حسن صفّار، حسین بن روح نوبختی، اسحاق بن ربیع کوفی، عبدالله بن جعفر حمیری، داوود بن ابی یزید نیشابوری، اسحاق بن اسماعیل نیشابوری، فضل بن شاذان و...