فهرست کتاب


جهان در پناه یازده اسم اعظم «شرح کتاب الاسری الی مقام الاسری »

عارف شیخ اکبر محی ‏الدین ابن ‏عربی شرح و توضیح:علی باقری (ح.ن)

اشارات یوسفیه

سالک گفت: سپس مرا به صفت یوسف بن یعقوب مخاطب کرد و گفت: زیرک راستگو چه می گوید که چرا زنان گفتند: این نیست مگر فرشته گرامی (یوسف / 31) گفتم: برای اینکه یوسف به نیکوترین اندام اختصاص داشت.
آنگاه گفت: چرا یوسف به بهای اندک فروخته شد؟ (یوسف / 20) . گفتم: تا بداند که انسان در هر حال ناقص است، اگر بهای او گران و قدرش برتر شود، به صفتی افزون بر ذات است که خدای برتر او را به آن صفت مخصوص گردانیده است.
گفت: چرا پیمانه وکیل را حجاب قرار داد؟ گفتم: بدین امر، دری را برای پیوند دوستان گشود.
شرح اشارات یوسفیه
سالک گفت: آنگاه مرا به لغت یوسف..... زنانی در درک لطافت و زیبایی قوی تر و بهتر از مردان هستند، لذا آنان با دیدن یوسف او را فرشته خواندند. اما او انسانی بود که خداوند او را از نعمت نیکوترین اندام برخوردار کرده بود و از یک زیبایی الهی بهره می برد.
گفت: چرا پیمانه وکیل را حجاب..... پیمانه ظرفیتی است که برای رشد و حرکت انسان در نظر گرفته شده و مقدر گردیده است. تا هر کس با تلاش و کوشش و خودسازی خود را به آن درجه برساند و به بزرگان ملحق شود.

اشارات محمدیه

سالک گفت: آنگاه مرا به لغت محمدی خطاب کرده گفت: ای که جوینده راه به محمد صلی الله علیه و آله و سلم هستی، تا از آنچه در دستان اوست ارث ببری! در مورد افق مبین چه می گویی؟ گفتم: آن، جایگاه کشف مقربین است.
گفت: چرا تجلی در افق بود؟ گفتم: آگاهی به والایی خوی ها داشت.
گفت: سخن از روی هوس نمی گوید (نجم / 3) ، چیست؟ گفتم: آن اسرار غلبه حق است.
گفت: در تقسیم کردن سوره فاتحه چه؟ گفتم: برای اینکه روشن شود تو خدایی و من بنده ام.
گفت: سلطنت به تمجید چه؟ گفتم: برای اثبات توحید است.
گفت: چرا در عبادت و یاری جستن شک رخ داده است؟ گفتم: برای مشخص شدن توانایی حق از ناتوانی هستی است.
گفت: چرا عبد به نیمه دوم فاتحه مختص شد؟ گفتم: تا نام مثانی بر آن سوره صدق کند.
گفت: در قرآن نام محمد صلی الله علیه و آله و سلم و موسی برابر آمده سیادت محمد صلی الله علیه و آله و سلم چگونه ثابت می شود؟ گفتم: محمد صلی الله علیه و آله و سلم را به قرآن و عبادت مخصوص ساخت.
گفت: چرا نوح و زکریا را با او در عبادت مشارکت داد؟ گفتم: نوح بنده نعمت و زکریا بنده ربوبیت و محمد صلی الله علیه و آله و سلم بنده تنزیه است.
گفت: چرا در سیادت فاخر، محمد صلی الله علیه و آله و سلم و یحیی را شریک شمرد؟ (آل عمران / 39) گفتم: آن سیادت ظاهری بود و لذا در کتاب مبین به آن تصریح کرد و سیادت محمد صلی الله علیه و آله و سلم سرور عابدان را در آن کتاب مخفی ساخت و آن را به زبان خود محمد صلی الله علیه و آله و سلم در میان شاهدان آشکار ساخت، محمد صلی الله علیه و آله و سلم سرور عموم و یحیی سرور رسوم است.
سالک گفت: سپس به من گفته شد: اینجا بمان و نرو، کلید به تو عطا شد اگر خواستی بگشای؛ و سپاس خدای را بر آنچه بخشید و درود خدا بر محمد صلی الله علیه و آله و سلم عزیز و زیبا و درخشان باد.
مؤلف گفت: همه نظم این اسرار از من است جز چهار بیت (تسترت عن دهری.....) و (الا فاسقنی.....) و در شهر فارس در دهه دوم جمادی سال 594 گرد آمد.
درود خدا بر سرورمان محمد صلی الله علیه و آله و سلم و بر خاندان و یاران او باد.
شرح اشارات محمدیه
سالک گفت: آنگاه مرا به لغت محمدی...... این نهایت سیر سالک است که سرانجام به حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم رسیده و درخواست نموده که ایشان عنایتی به وی کنند و هدیه ای دریافت نماید. به ویژه از لطف و برکت ایشان بتواند، در مقام وارث قرار گیرد. به این وسیله در جایگاه روشنی که نزدیکی به خداوند دست قرار گیرند.
گفت: چرا تجلی در افق.... منظور از تجلی افق نزدیکی به خداوند است. آشنایی به انسان کامل داشته است.
گفت: سخن از روی هوس..... منظور کلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم است که کلام ایشان پاک و متأثر از وحی است و تمام آن حق است.
گفت: سلطنت به تمجید..... منظور رسالت پیامبر اکرم است که با تمجید از کلام خداوند مردم را به خدا نزدیک می کرد.
گفت: چرا در عبادت و یاری..... چون آدمی همیشه در تعیین کامل نیست، یقین کامل متعلق به معصوم (علیه السلام) است. اگر فردی کاملا به خدا نزدیک شود به یقین می رسد. در اینجا شک از جانب ابن عربی بوده و خداوند به او تذکر داده که شک را از خود دور کند.
گفت: چرا عید به نیمه دوم..... سبع المثانی در سوره حجر آیه 88 و لقد آتیناک سبعا من المثانی و القرآن عظیم هم آمده است همچنین در مفهوم سوره فاتحه معلوم می شود که نیمی از آن درباره خداوند و نیمی در باب بشر است. البته چنان که اشاره شد، درک این نام ها و صفات عین وجود اقدس خود خدا نیست، بشر نمی تواند درک کامل از ذات اقدس باری تعالی داشته باشد لذا برای ایجاد ارتباط از این اسماء و صفات بهره می گیرد و سعی در ادراک و شناخت خداوند در حد و ظرفیت انسانی خود می کند. از آنجا که خداوند بطور مستقیم برای انسان قابل درک و شناخت نیست. پس اسماء و صفات ثانویه برای او آمده است. تا به این وسیله او در مسیری قرار گیرد که او را به خدا نزدیک می کند و از راه گمراهان و کافرین دور شود.
گفت: در قرآن نام محمد صلی الله علیه و آله و سلم و موسی...... منظور طرح این سئوال است که چگونه می شود؟ می گوید به واسطه قرآن و عبادات مخصوص نوعی واسطه میان حق و بنده است.
گفت: چرا نوح و ذکریا..... صفات ویژه آن بزرگواران را آورده است.
گفت: چرا در سیادت فاخر محمد صلی الله علیه و آله و سلم...... در اینجا به وجوه اشتراک و اختلاف پیامبران گرامی اشاره دارد. تمام پیامبران به میان مردم آمدند، تا انسان ها را به شکل مطلق به سوی خداوند خوانده و آنها را از من دون الله در هر شکلی و صورت و قالبی بر حذر دارند. از آنجا که هر پیامبری در دوره و عصر خود با مسایل و مشکلات خاصی روبرو بود، بنابراین هر بزرگواری معجزات ویژه ای هم منطبق با زمان خود داشته است. اما در مجموع پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم صاحب کامل ترین دین ها بود، و از سوی دیگر تمام کتاب ها و رسالات رسولان و پیامبران به او ختم شد. به این جهت تمام اوصاف دیگر پیامبران در ایشان جمع بود، و آن حضرت به این جهت مورد عنایت و توجه خاص خداوند بوده اند. زیرا ایشان تمام صفات را کامل داشته اند و قرآن که معجزه ایشان است. در هر کلمه و آیه و سوره و جزء و کل دارای مفاهیم و معانی متعدد و بطن در بطن است و خواص مادی و معنوی بسیار دارد که خداوند آن را فقط برای کسانی که خود را از آلودگی های اخلاقی، اقتصادی، مادی، نفسی و روحی پاک کرده و می کنند، القاء کرده و قادر به درک و استفاده از آن کتاب پاک عظیم و مجید می نماید. قرآن سراسر نور است پس بدیهی است که حامل آن هم نورانی و پاک و بزرگ خواهد شد.

خاتمه

سپاس بی حد و مرز، خداوند علیم و عظیم راست که منت نهاده، تا شرح این کتاب شریف با دست و قلم این بنده آغاز و به اتمام رسد و باقیاتی صالح باشد تا جویندگان راه حق را در سیر و سلوک خود یاری نماید. سالکانی که قرآن را کتاب هدایت و نور می دانند و چارچوب زندگی خود را بر اساس سنت و شیوه زندگی معصومین (علیه السلام) تنظیم و انتخاب کرده اند.
از پروردگار بی همتا عاجزانه تقاضا دارم، بار دیگر با لطف و عنایت وسیع و همه جانبه بر مسلمان منت نهند و اراده فرمایند تا فهم و درک و بهره برداری از آن کتاب مجید و عظیم بر همه آسان و میسر گردد. به ویژه مردم مسلمان ایران که از دیرباز تاکنون همواره مشعل دار توحید بوده اند؛ بتوانند، با استفاده از دستورات و رعایت منهیات آن و حذف آنچه که من دون الله و مشتمل بر فرهنگ غیراخلاقی و غیردینی است، و جلب و تقویت هرآنچه که مرضی اوست، را به سوی کمال و سعادت ابدی یابند.
حاصل کتابت را به محضر تمامی چهارده ستاره تابناک هستی، به ویژه آن ستاره غایب و ظاهر، عبد صالح، مولی و مقتدای عزیز خود و همه مؤمنان تقدیم می دارد.
الحمد لله رب العالمین
(ح - ن)

...................) Anotates (.................
1) محی الدین عربی - ما ز بالاییم و بالا می رویم (کتاب الاسری الی مقام الاسری) - دکتر قاسم انصاری - تهران - طهوری - 1380
2) سوره مبارکه فاتحه را سبع المثانی خوانده اند. چون هفت آیه است و در هر نمازی باید آن را دو بار قرائت کرد. همچنین گفته اند. حضرت جبرئیل برای آن دو بار فرود آمد، یک بار در مکه، بار دوم در مدینه پس این سوره هم مکی و هم مدنی است. و حمد برای خداست و هم برای مؤمن، که او را از شرک دور و به توحید می رساند.
3) بقره / 30 .
4) حق تعالی، آدم به صورت خود آفرید .
5) بقره / 31 .
6) ما را دانشی نیست جز آنچه تو ما را آموختی .
7) طه / 7 .
8) اسراء / 85.
9) ق / 37.
10) النجم / 11.
11) انشراح / 1.
12) شمس / 7.
13) شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم شیخ اکبر محی الدین عربی - سید جلال آشتیانی - امیر کبیر، ص 796 به بعد.
14) محمد به سفر مکه می رود. پس از مدتی باز می گردد و محی الدین را با خود به مکه می برد. کتاب های نوشته شده محی الدین در این دوران حاصل سیر و مکاشفه آن دو در مکه می باشد.
15) حضرت زهرا (سلام الله علیها) مصداق کامل پاکی و نورانیت هستند، ایشان در زمان حیات کوتاه خود هم دارای هاله ای بسیار قوی از انوار بوده اند. که در عین صلابت و استواری، لطافت عظیمی به ایشان می داد. در عالم باقی هم مقام ایشان بسیار والاست. زیرا چنان که اشاره شد، در مقیاس تقوا زن و مرد پیش خدا فرق ندارند.
اما یک نکته راهم باید افزود. که اگر زنی خود را خوب تربیت کند چون لطافت بیشتری از جانب خدا (در مقایسه با مردان) دارد و ضمنا مشکل عمومی مردان را ندارد، زیرا که در سیر و سلوک نیاز به مرد ندارد اما مرد در سیر و سلوک حتما باید همسری داشته باشد تا هم به فساد نیفتد، هم از خشونت مردانه بکاهد و منحرف نشود، لذا مقام زن بالاتر می رود. آن حضرت به دلایل متعدد دارای قدرت معنوی زیادی هستند تنها پیامبر و امام نیستند. ایشان سرور زنان بهشت هستند.
16) لازم به یادآوری است که سالک در این مرحله در مقدمه، ضمن یاد کردن از خدای بخشنده مهربان به دلیل وقوفی که بر مقام حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان او یافته است، پس از یاد خداوند، بر آنان درود می فرستد.
17) داستان زندگی آنان به زودی توسط این بنده منتشر خواهد شد. انشاءالله