امام حسین (علیه السلام) شهید فرهنگ پیشرو انسانیت

نویسنده : علامه محمدتقی جعفری

بعد یکم - نمودها و جریانات جزئی و متغیر حوادث

که عبارت است از: تسلسل طولی آن رویدادها با علل و معلولات فیزیکی و حوادث همزمان آن ها. تاریخ از این بعد، مرکب از نمودهای فیزیکی و جزئی متغیر است که ما آن ها را مانند محسوسات جزئی و متغیر زمان حاضر تا مدتی کم و بیش مشاهده می کنیم و به وسیله تعقل و ابزار، از آن ها بهره برداری می نماییم. به جهت همین جزئی بودن و دگرگونیِ دائمی آن هاست که تاکنون از اطلاق علم به نمودشناسی حوادثِ فیزیکیِ تاریخ، خودداری شده است.

بعد دوم - اصول و قوانین کلی و ثابتِ وقایعِ تاریخ است که بدون توجه دقیق به آن ها، برای تطبیق و تفسیر و توجیه وقایع، نمی توان از آن ها بهره برداری نمود.

این اصول و قوانین به دو دسته مهم تقسیم می شوند:

دسته اول - اصول و قوانین درجه اول

از نظر وسعت دایره و فراگیری آن ها، مانند عامل محرک تاریخ و زیر بناهای اصلیِ قواعد علوم انسانی، مانند قواعد کلی و ثابت حقوق، اقتصاد، سیاست و اخلاق.
به عنوان مثال، این که عامل محرک تاریخ مرکب است از: 1- هر حقیقت سودمند واقعی برای انسان ها، 2- مدیریت انسان درباره زندگی خود یک اصل کلی ثابت است که می تواند ابعاد مربوط به زیربنای حوادث و حرکت های تاریخی را توضیح بدهد. هم چنین، به عنوان مثال؛ مبنای اصلی حقوق در تاریخ عبارت است از این که چون هر انسانی، دارای تمایلات و خواسته های نامحدود است و بدیهی است که اگر همه انسان ها درصدد اشباع تمایلاتِ نامحدودِ خود برآیند، زندگی دسته جمعی امکان ناپذیر خواهد بود، لذا برای امکان پذیر ساختن زندگی اجتماعی و برای تحقق بخشیدن به آن، مجبورند از تمایلات نامحدود که به تزاحم و کشتار منتهی می گردد، دست بردارند و تمایلات محدود را که زندگی مزبور را امکان پذیر می سازد، بپذیرند.