فهرست کتاب


امام سجاد علیه السلام جمال نیایشگران

تحقیق گروه تاریخ اسلام‏‏ نگارش:احمد ترابی

تأکید امام (علیه السلام) بر پاسداری از حریم دین و مقابله با باطل

اللهم صل علی محمد و آله، و وفقنا... للامر بالمعروف، و النهی عن المنکر و حیاطة الاسلام، و انتقاص الباطل و اذلاله و نصرة الحق و ان عز.(642)
معبودا! بر محمد و خاندان او درود فرست و به ما توفیق عطا کن برای امر به معروف و نهی از منکر و پاسداری از اسلام و نکوهش و تضعیف باطل و ذلیل ساختن آن و یاری در شرایطی که حق مورد هجوم است.

حمایت از مظلوم و مقابله با ظالم

امام سجاد (علیه السلام) به گواهی تاریخ نه لحظه ای در کنار ظالمان و حاکمان مستبد قرار گرفت نه از ایشان حمایت کرد نه حتی از حمایت مظلومان دریغ نمود ولی برای بیدار ساختن خفتگانی که با مشاهده بی عدالتیها و جباریتها چشم بر هم می نهادند و خود را به غفلت می زند، با زبان دعا، به نکوهش یاوران ظلم و عناصر بی تفاوت در برابر بی عدالتیها پرداخته، چنین بیان می داشت:
اللهم انی اعتذر الیک من مظلوم ظلم بحضرتی فلم انصره،.. و من حق ذی حق لزمنی لمؤمن فلم اوفره.(643)
خداوندا! من از این مظلومی برابر چشمان من مورد ستم قرار گرفته باشد و او را یاری نکرده باشم، از درگاه تو پوزش می طلبم... و از هر حقی که از ناحیه مومنی بر عهده من بوده است و من آن را به جا نیاورده ام، عذر می جویم.
امام (علیه السلام) در نیایشی دیگر به خداوند چنین عرضه می دارد:
و ذبنی عن التماس ما عند الفاسقین، و لا تجعلنی للظالمین ظهیراً، و لا لهم علی محو کتابک یداً و لانصیراً.(644)
خداوندا! مرا از روی آوردن به فاسقان و اظهار نیاز نزد آنان، دور گردان و مرا یاور و پشتیبان ظالمان قرار مده و وسیله عملی ساختن اهداف خائنانه ستمکاران در محو قرآن، مگردان.

اهتمام امام به حفظ کیان سرزمینهای اسلامی

امام سجاد (علیه السلام) هر چند خلافت را در دست ناصحان می بیند و حق رهبری دینی و اجتماعی ائمه را مورد هجوم حکام می داند اما از آنجا که در بینش امام، مسأله اسلام و گسترش اندیشه توحیدی و باورهای اسلامی در راس اهداف سیاسی مکتب امامت قرار دارد و اصولا مسأله ولایت در جهت تأمین صحیح همین اهداف مطرح شده است، امام (علیه السلام) موضوع حاکمان جبار و ناصالح را از اصل پاسداری از کیان اسلام و سرزمینهای اسلامی جدا ساخته و به دلیل تضادی که با دستگاه سیاسی حاکم دارد، خود را از سایر واقعیتهای اجتماعی کنار نمی کشد و در برابر تحولات جاری جهان اسلام بی تفاوت نمی ماند، بلکه با صراحت هر چه تمامتر موضع خود را بیان می دارد و در قبال عواملی که مرزهای سرزمین های اسلامی را تهدید می کند، موضع می گیرد و مسلمانان را برای پاسدارای از مرزها تهییج می نماید.
دعاهای امام برای مرزداران، در حقیقت اعلامیه ای است برای بسیج مسلمانان به سوی مرزهای برای مقابل با دشمنان خارجی اسلام و پایداری از دستاوردهای سیاسی - نظامی مسلمانان.
این بسیج در شرایطی صورت می گیرد که امام، کمترین اعتماد و دلبستگی به دستگاه سیاسی و دولتمردان عصرش ندارد، بلکه در ستیز کامل با آنان است.
تشویق مسلمانان از سوی امام برای روی آوری به جهاد و پاسداری از مرزها، هر چند در ظاهر به تحکیم پایه های سیاسی حکومت دولتمردان عصر کمک می کند، اما امام با بینش سیاسی ژرف خود و دلبستگی عمیقی که به اسلام دارد، دریافته است که در آن شرایط، حفظ کیان اسلام در اولویت نخست قرار دارد و با تداوم کیان جامعه اسلامی است که می توان به تعیین نوع حکومت و اصلاح حاکمان پرداخت.
سخنان امام در این زمینه سراسر روح و رهنمود و تهییج است.
حماسه ای که در قامت نیایش، محراب را با قیام کفرستیزان و سجده و رکوع مناجاتیان پیوند داده است.
امام در بخشی از این نیایش بیان داشته است:
اللهم صل علی محمد و آله، و حصن ثغور المسلمین بعزتک، و اید حماتها بقوتک، و اسبغ عطایاهم من جدتک، اللهم صل علی محمد و آله، و کثر عدتهم، و اشحذاسلحتهم و احرس حوزتهم، وامنع حومتهم، و اکف جمعهم و دبر أمرهم...(645)
خداوندا! بر محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و خاندانش درود فرست و به نیروی شکست ناپذیرت مرزهای سرزمین مسلمان را استوار و نفوذناپذیر گردان، با توانگریت، حامیان قلمرو سرزمینهای اسلامی را توانایی بخش و عطایا و حمایتهای مادی آنان را فراوان گردان!
معبودا! بر محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و خاندانش درود فرست و شمار مدافعان سرزمین اسلامی را فزونی بخش، سلاحهایشان را برنده تر و کارسازتر کن و از قلرو پایگاهشان حفاظت نما و به دژها و سنگرهایشان استحکام و پایداری ده! دلهایشان را الفت عطا کن و کارهایشان را تدبیر نما و سامان بخش...