فهرست کتاب


امام سجاد علیه السلام جمال نیایشگران

تحقیق گروه تاریخ اسلام‏‏ نگارش:احمد ترابی

نیروی انسانی متکی به خدا

اللهم و انک من الضعف خلقتنا، و علی الوهن بنیتنا، و من ماء مهین ابتدأتنا فلا حول لنا الا بقوتک، و لا قوة لنا الا بعونک.(609)
خداوندا! بنای نخستین وجود ما را، مایه ای ضعیف و ماده ای سست و ناتوان قرار دادی، و آبی بی مقدار را آغاز پیدایش ما ساختی و این شگفتی کار آفرینش تو است که از کمترینان، موجودی با کرامت و نیرومند می آفرینی. بنابراین، ما با چنین بنیادی نمی توانستیم از خویش توانی داشته باشیم و این است که نیرویی نداریم جز به قوت تو وقوتی نداریم مگر در پرتو یاری و حمایتهای تو.

فلسفه آفرینش انسان

از جمله پرسشهای مهم انسان درباره پیدایش خوش این است که هدف خداوند از آفرینش انسان چه بوده است؟
پاسخهایی که به این سؤال داده شده، هر کدام جهتی را بیان می دارد و چه بسا هر کدام مسأله را از زاویه ای مطرح کرده باشند و نه از همه ابعاد و زوایای آن.
امام سجاد (علیه السلام) نیز به فلسفه آفرینش از این جهت اشاره کرده است که هدف خداوند از آفرینش انسان، نفعی نیست که به خدا بازگردد، زیرا ذات بی نیاز او، نمی تواند محتاج به مخلوقات باشد که خود آفریده است.
استوهبک - یا الهی - نفسی التی لم تخلقها لتمتنع بها من سوء، أولتطرق بها الی نفع، و لکن انشاتها اثباتاً لقدرتک علی مثلها، و احتجاجاً به علی شکلها.(610)
بار خدایا! از تو تمنا می کنم که نفسم را به من ارزانی داری؛ آن نفسی که نیافریدیش تا زیانی را از تو دور گرداند، یا سودی را به تو برساند! بلکه آن را پدید آوردی تا گواهی باشد بر قدرت آفرینشگری تو و نمودی باشد از آفرینش چیزهایی که توان آفریدن آن ها را دارا هستی.

انسان، هماره در معرض آزمون الهی

امام سجاد (علیه السلام) پس از بر شمردن نعمتهای گوناگون خداوند در آفرینش شب و روز آسایشها و منافعی که در آنها برای آدمیان قرار داده است می فرماید:
بکل ذلک یصلح شأنهم و یبلوا أخبارهم، و ینظر کیف هم فی اوقات طاعته، و منازل فروضه، و مواقع احکامه، لیجزی الذین اساوا بماعملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنی.(611)
خداوند به وسیله همه اینها ((امکانات و مزایای زندگی دنیا، رفاهی، لذتها و تلاشها))از یک سو به زندگی انسانها سامان بخشیده و نیازهایشان را بر آورده ساخته و از سوی دیگر ایشان را مورد آزمون قرار داده است تا عملکرد آنان را به هنگام طاعت و عبادت محک زند و موضعگیری آنها را در قبال احکام شریعت آشکار سازد و در نتیجه این آزمون، بدکاران را کیفر دهد و نیک روشان را پاداشی نیک عطا کند.