فهرست کتاب


امام سجاد علیه السلام جمال نیایشگران

تحقیق گروه تاریخ اسلام‏‏ نگارش:احمد ترابی

علی بن الحسین، سیدالساجدین

زیادی سجده ها و تداوم هر سجده امام علی بن الحسین سبب گردید که آن حضرت را سیدالساجدین لقب دهند. و چون این سجده های طولانی و فراوان، بر پیشانی آن پیشوای متقین اثر گذارده و پوست آن زبر شده بود (به ایشان (ذووالثفنات) می گفتند.
امام باقر (علیه السلام) می فرماید: پدرم هیچ نعمتی را به یاد نمی آورد مگر این که با یاد کرد آن به درگاه خداوند سجده می برد، هنگام قرائت قرآن چون به آیه های سجده می رسید و نیز به وقت خطر و احتمال رخداد حادثه ای ناگوار و همچنین پایان نمازهای فریضه، و یا هر زمان که موفق می شد خدمتی انجام دهد و میان دو مؤمن را اصلاح کند، سر به سجده می نهاد و بر درگاه خداوندی سپاس می نهاد.(136)
یکی از خدمتکاران آن حضرت، امام را چنین یاد می کند:
روزی مولایم به سوی صحرا رفت و من همراه وی بودم، در گوشه ای از صحرا به عبادت پرداخت، به هنگام سجده سر را بر سنگهای زبر و درشت می نهاد و با گریه و تضرع یاد خدا می کرد. سعی کردم تا آنچه حضرت می گوید بشنوم. آن روز شمردم که امام در سجده خویش هزار مرتبه گفت:
لا اله الله حقاً حقاً، لا اله الا الله تعبداً و رقاً، لا اله الا الله ایماناً و تصدیقاً.
چون امام سر از سجده برداشت، صورت و محاسنش به اشکهایش آغشته بود.(137)
دعاها و تعبیرهایی که امام سجاد (علیه السلام) در نیایش با خدا و بویژه در حال سجده به کار می گرفت خود، در اوج عبودیت و بندگی و معرفت حق بود.
از جمله ذکرهای آن امام در حال سجده چنین است:
الهی عبدک بفنائک، مسکینک بفنائک، سائلک بفنائک، فقیرک بفنائک.(138)
در بسیاری از روایات نقل شده است که آن حضرت خویش را موظف می داشت تا در هر شبانه روز، هزار رکعت نماز بگزارد و این برنامه را تا پایان عمر عملی می ساخت.(139)
انجام هزار رکعت نماز در یک شبانه روز، آن هم برای کسی که می بایست به امور زندگی و مسایل اجتماعی بپرازد، چه بسا در ذهن برخی بعید بنماید، ولی شرایط خاص زندگی آن حضرت و محدودیتهای شدیدی که خلفا برای آن امام به وجود آورده بودند، عملا مجلال بیشتری به امام سجاد (علیه السلام) می داد تا به این برنامه بپردازد.
شایان توجه است که این گونه روایات را بیشتر نویسندگانی ثبت کرده اند که علی بن الحسین (علیه السلام) را به عنوان امام مفترض الطاعه نمی شناسند و وی را صاحب کرامت و معجره نمی دانند و از او به عنوان شخصیتی ممتاز و معنوی و فرزندی نمونه از نسل رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) یاد کرده و لقب زین العابدین و سیدالساجدین را به وی داده اند.(140)

محو در جمال پروردگار

هنگامی که امام سیدالساجدین به نماز و راز و نیاز با پروردگار می ایستاد، چنان در جمال حق محو می شد و در یاد خدا غرق می گشت که کمترین توجه به اطراف خود نداشت.
گاه در خانه حضرت مشکلی رخ می داد ولی حضرت چون به نماز ایستاده بود، فارغ از دردها و مشکلات دنیا، توجهی بدانها نمی یافت.
روزی در خانه آن حضرت آتش سوزی رخ داد(141) و زمانی دیگر یکی از فرزندان وی آسیب دید(142) ولی تا پایان نماز، امام از آنها اطلاع نیافت.

علی بن الحسین (علیه السلام) واهتمام به حج

راویان و مورخان برای امام سجاد (علیه السلام) بیست سفر به حج ثبت کرده اند، آن هم سفرهایی که آن حضرت فاصله میان مکه و مدینه را پیاده طی کرده است.
امام در این سفرها، مرکب به همراه داشت ولی مصمم بود تا طریق خانه خدا را با پای خویش بپیماید و در مسیر محبوب، از وجوب خود مایه بگذارد.(143)
عرفان و حب امام به خداوند، بر تمامی اعمال عبادی او پرتوافکن بود و به همه برنامه ها و عبادات وی رنگی الهی و جلوه ای معنوی می بخشد.
یکی از حالات درس آموز امام (علیه السلام) هنگام پوشیدن لباس احرام بود. چنان که:
وقتی آن حضرت لباس احرام می پوشد، رنگش از یاد خدا و جلال او تغییر می کرد و چنان در جذبه معنویت حق قرار می گرفت که از گفتن لبیک نیز ناتوان می آمد، همراهان حضرت با دیدن وضع معنوی وی بشدت تحت تأثیر قرار گرفته و می پرسیدند: چرا لبیک نمی گویید؟
امام در پاسخ به ایشان می فرمود: بیم آن دارم که لبیک بگویم ولی خداوند در جوابم ندا دهد: لا لبیک!
امام همچنان تا پایان اعمال حج، در جذبه ای الهی و توجهی خاص به خداوند قرار داشت.(144)