فهرست کتاب


تعالی شناسی - جلد دوم

استاد جلال الدین فارسی

8 - ابوحمزه بغدادی بزاز (متوفای 289)

درباره تجربه خلسه اش می گوید: محال است خدا را دوست بداری ولی او را به یادنیاری، چنان که محال است ذکر او گویی و او طعم ذکرش را به تو نچشاند. و محال است طعم ذکرش را به تو بچشاند آنگاه تو را به غیر خودش سرگرم گرداند.(468)

9 - علی بن سهل اصفهانی

وی که معاصر جنید و عمروبن عثمان مکی است می گوید: برای کسی که خدا را شناخت حرام است که به چیزی غیر او آرام گیرد(469) و می گوید: تصوف عبارت است از تبری جستن از هر که غیر خدا و تهی شدن از هر که جز او.(470)

10 - ابوالعباس بن مسروق طوسی (متوفای 299)

شادی اولین صوفی این نحله باشد که واژه مراقبه را بکار می برد. می گوید: من راقب الله تعالی فی خطرات قلبه عصمه الله فی حرکات جوارحه(471) هر کس در اندیشه های ذهنی اش خدا را در نظر داشته باشد خدا او را در حرکات اندامهایش مصون از خطا و گناه گرداند. مراقبه یا تنظیم اندیشه ها اساس تجربه صوفی است. سخن دیگرش این است: شجرة المعرفة تسقی بماء الفکرة(472) عرفان درختی است که با اندیشه - یا کار ذهنی - آبیاری شده رشد می کند. و این: تقوی این است که چشم به چیزهای درخشنده دنیاندوزی و ذهنت به آنها نیندیشد(473) البته به آخرت و به معارف دینی و به پیامبران و مقاماتشان و امثال آن هم نباید اندیشید. به مراتب دنیا و آخرت نباید اندیشید تا تمامی صور ذهنی - که بالاخره یا متعلق به دنیاست یا به آخرت - از ذهن بیرون برود. تقوی در این نحله، چنین تعریفی دارد.